یادداشت| آینده ای که زود آمد و ما جا ماندبم - تسنیم

فرهنگی

خبرگزاری تسنیم؛ علی محمدپور عضو هیئت مدیره اتحادیه تولید و نشر محتوا در فضای مجازی و دبیر انجمن ناشران دیجیتال:

در آغاز دوره تحولات دیجیتال، راه‌اندازی مرکز رسانه‌های دیجیتال تلاشی بود برای اینکه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همان مدل نظارت، ممیزی، مجوزدهی و مدیریت فرهنگی حوزه‌های سنتی را وارد فضای دیجیتال کند. با دادن نشان شامد، هولوگرام، ممیزی پیشینی و بعد ممیزی پسینی، تلاش شد همان نظم قبلی در دنیای جدید هم برقرار شود.

فرض این بود که هر محصول فرهنگی یک تولیدکننده مشخص، یک ناشر مشخص، یک محل انتشار، یک مجوز و یک نقطه قابل‌کنترل دارد. اما اینترنت دقیقاً همین فرض‌ها را تغییر داد. تولیدکننده دیگر الزاماً یک مؤسسه مشخص نبود. محل انتشار دیگر الزاماً داخل مرزهای کشور نبود. تکثیر دیگر هزینه‌ای نداشت. توزیع هم دیگر از چند کانال رسمی عبور نمی‌کرد.

خیلی زود، سیر تحولات دیجیتال مسیرش را تغییر داد و سرعت گرفت. تولید محتوا به‌شدت اوج گرفت و وزارت ارشاد از این تحولات عقب افتاد. دیگر مدل نظارت و حکمرانی سنتی جواب نمی‌داد، اما مدلی برای حکمرانی نوع جدید هم روی میز نبود. جز نظارت‌های قضایی و انتظامی. جنگ، ایرانی‌ها را کتابخوان‌تر کرد

بنابراین جریان‌های فرهنگی به سمت زیرزمینی‌شدن سوق پیدا کردند. کانال‌های تلگرامی، سایت‌های مختلف، شبکه‌های اجتماعی، صفحات ناشناس و بعد هم پلتفرم‌های داخلی و خارجی، به بازیگران اصلی تولید و توزیع محتوا تبدیل شدند. در نهایت جریان تولید محتوا در عصر اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به نقطه‌ای رسید که وزارت ارشاد، بیشتر میراث‌دار حوزه‌های سنتی فرهنگ باقی ماند.

نظارت بر موسیقی، فیلم، بخشی از سریال‌ها و اداره کتاب باقی ماند؛ هرچند بخش‌هایی از همین حوزه‌ها هم به‌تدریج از دست وزارت ارشاد خارج شد. حتی امتداد دیجیتال همان حوزه‌های سنتی هم به‌درستی وارد حیطه وزارت ارشاد نشد. با اینکه طبیعتاً باید جزو مسئولیت‌های آن می‌بود، اما ساختار ارشاد توانایی ارتباط واقعی با دنیای جدید را نداشت.

برای مثال، حوزه نشر الکترونیک کتاب تا سال‌های سال تقریباً هیچ ارتباط معناداری با وزارت ارشاد نداشت و هم‌اکنون هم این ارتباط بسیار محدود و اندک است. هنوز بخش بزرگی از کتاب‌های الکترونیکی در ایران یا وارد چرخه شناسایی نمی‌شوند یا شابک متناسب …