سمیرا افتخاری: از عمر انیمیشن ایران سالها میگذرد، عمری نزدیک به نیم قرن. از زمانی که هنرمندان شناخته شده و نام آشنا جریان نخست انیمیشن ایران را شکل دادند؛ هنرمندانی چون نورالدین زرینکلک، مهین جواهریان، فرشید مثقالی و دیگر پیشگامان، بیش از آنکه بر تولید صنعتی و گیشه استوار باشد، در سنت انیمیشن مؤلف و هنری ریشه داشت؛ آثاری که با تکیه بر تصویرسازی، تجربهگرایی و زبان استعاری، هویت مستقل انیمیشن ایران را شکل دادند و نام و آوازه ایران را بیش از پیش در دنیا ساری و جاری کردند. هنرمندانی که گامهای نخست را از همان ابتدا محکم برداشتند تا نسلهای بعدی ادامه دهندهی راه آنها باشند. انیمیشن یا پویانمایی در دو دهه گذشته مسیری متفاوت از بسیاری از شاخههای سینمای کشور را پیموده است. صنعتی که تا اوایل دهه ۱۳۸۰ بیشتر به تولید مجموعههای تلویزیونی و آثار آموزشی محدود بود، امروز به یکی از موفقترین حوزههای سینمای ایران در جذب مخاطب، گیشه و حضور بینالمللی تبدیل شده است. مرور این مسیر نشان میدهد که انیمیشن ایران با تکیه بر دانش فنی، سرمایهگذاری تدریجی و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و ادبی، از مرحله تجربهگرایی عبور کرده و به جایگاهی رسیده است که میتواند در کنار سینمای زنده، یکی از ابزارهای مهم روایت فرهنگی ایران باشد.
عبور از تولیدات محدود و آغاز مسیر صنعتی
اگرچه سابقهی انیمیشن در ایران به دهههای پیش بازمیگردد، اما شکلگیری جریان حرفهای و صنعتی آن را باید از میانهی دههی ۱۳۸۰ دنبال کرد. در این دوره، افزایش آموزشهای تخصصی، ورود نیروهای جوان دانشگاهی و گسترش استفاده از نرمافزارهای سهبعدی، فضای تازهای را برای تولید انیمیشن فراهم کرد. در کنار فعالیت نهادهایی مانند مرکز صبا، نخستین استودیوهای خصوصی نیز شکل گرفتند و به تدریج تولید آثار بلند سینمایی از یک ایدهی دور از دسترس به هدفی قابل تحقق تبدیل شد. نقطه عطف این دوره، تولید «تهران ۱۵۰۰» بود؛ اثری که به عنوان نخستین انیمیشن بلند سینمایی ایران، تجربهای متفاوت در تولید صنعتی به شمار میرفت. هرچند این فیلم با استانداردهای امروز فاصله داشت، اما اهمیت آن در شکستن یک مرز بود؛ مرزی که نشان داد ساخت فیلم بلند انیمیشن در ایران امکانپذیر است و میتواند مخاطب سینما را نیز به خود جذب کند.
از …
