چرا پایداری روزنامه‌نگاران پاسداشت حافظه جمعی است؟ / از افشای حقیقت تا «اخلاق مراقبت»/ درنگی بر روزنامه‌نگاری گفت‌وگو و اخلاق

گروه اندیشه: یادداشت دکتر هادی خانیکی استاد دانشگاه در روزنامه اعتماد، با پیوند زدن تجربه روزنامه‌نگاری به نبرد با بیماری در کتاب «همنشینی با سرطان»، هر دو را زیستن در وضعیت تعلیق، مواجهه با رنج و ایستادگی اخلاقی می‌داند. نویسنده با اشاره به فشارهای ساختاری و بحران اعتماد، بر «اخلاق مراقبت» و صیانت از کرامت انسان در خبر تاکید می‌کند. او تبدیل رنج به گفت‌وگو را راه دستیابی به امید جمعی و پاسداشت روزنامه‌نگاران را حافظ سلامت حافظه جامعه می‌داند. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

****

۱) امروز روز خبرنگار است، برای من این روز تنها یک مناسبت تاریخی و صنفی نیست، نشانه ای یادآور از یک جهان زیسته پر بیم و امید است. جهانی که در آن نوشتن و زیستن، هر دو با مسوولیت، اضطراب، حساسیت، درگیری مداوم با رنج انسان و جامعه و در عین حال عشق و دغدغه همراه است. روزنامه نگار در این جهان فقط ناقل خبر نیست؛ او- اگر به معنای عمیق حرفه خود وفادار بماند- راوی رنج، میانجی فهم و حافظ حرمت حقیقت است.

از این منظر، میان تجربه من در روزنامه نگاری و مواجهه با سرطان، فاصله ای چنانکه در نگاه نخست به نظر میرسد، وجود ندارد. دیدهام که هر دو، انسان را با شکنندگی، ناپایداری، نگرانی، امید و نیاز به تسال و مراقبت روبه رو میکنند. آنچه این دو جهان را به هم نزدیک میکند، صرفا حضور رنج نیست، بلکه نوع مواجهه با رنج و درک حقیقت است: اینکه چگونه میتوان ِ در دل آسیب پذیری، همچنان به معنا، مسوولیت اخالقی و ارتباطات انسانی وفادار ماند. از همین رو، روز خبرنگار برای من فقط تجلیل از یک حرفه نیست، دعوت به شیوهای از بودن و زیستن در میانه سختی هاست.

۲) روزنامه نگار در ایران امروز با دشواری هایی روبه رو است که از جنس دشواری های صرفا حرف های نیست. او در وضعیتی زندگی و کار می کند که در آن خبر واقعی، هم کمیاب تر و هم پرهزینه تر شده و به جای آن اخبار جعلی هم پر رونق تر و هم دست یافتنی تر شده است. فشارهای اقتصادی، محدودیت های ساختاری، فرسودگی های روانی، شتابه ای تحمیل شده از سوی شبکه های اجتماعی، تحدیدها و تهدیدهای مدام امنیت شغلی و فرو ریختن اعتماد عمومی، همه و همه جهان زیست روزنامه نگارانه را دشوارتر کرده اند.

در چنین وضعی، وفاداری به حقیقت فقط یک فضیلت حرفه‌ای نیست، بلکه نوعی ایستادگی …