اکنون پرسش اصلی این است که کدام شهر میتواند در دهههای آینده این جایگاه را به چالش بکشد؟ از سنگاپور که با فناوری و مدیریت شهری شناخته میشود تا دبی که به مرکز تجارت منطقهای تبدیل شده و بمبئی که از ظرفیت فرهنگی و انسانی بالایی برخوردار است، گزینههای تازهای در حال ظهور هستند؛ اما مسیر تبدیل شدن به یک شهر جهانی، تنها با ساخت برجها و زیرساختها هموار نمیشود.
به گزارش فایننشال تایمز، با وجود رشد اقتصادی کشورهای غیرغربی و انتقال تدریجی مرکز ثقل اقتصاد جهانی از غرب به شرق، هنوز هیچ شهری نتوانسته جایگاه لندن و نیویورک را به عنوان مهمترین و کاملترین شهرهای جهان به چالش بکشد.
بررسی دیدگاه کارشناسان، مدیران، افراد فعال در کسبوکارهای بینالمللی و شهروندان جهانی نشان میدهد یکی از پرتکرارترین پاسخها برای جانشینی شهرهای برتر کنونی، سنگاپور است.
سنگاپور طی دهههای گذشته با توسعه زیرساختهای پیشرفته، مدیریت شهری کارآمد و تبدیل شدن به یکی از مهمترین مراکز مالی جهان، جایگاه ویژهای پیدا کرده است. پروژههای عظیم این کشور، از جمله توسعه فرودگاه چانگی، نمونهای از سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختهای شهری محسوب میشود.
با این حال، چالش اصلی سنگاپور دستیابی به همان سطح از داراییهای فرهنگی و تاریخی است که شهرهایی مانند لندن، پاریس و نیویورک طی قرنها ایجاد کردهاند. پرسش این است که آیا یک شهر میتواند تنها با تکیه بر فناوری، مدیریت و زیرساخت، به جایگاهی مشابه شهرهای تاریخی جهان برسد یا خیر.
دبی نیز یکی دیگر از شهرهایی است که در بحث آینده شهرهای برتر جهان مطرح میشود. این شهر طی چند دهه با سرعتی چشمگیر به مرکز تجارت، گردشگری و جذب نیروی کار خارجی در منطقه خلیج فارس تبدیل شده است.
با این حال، محدودیت جمعیتی یکی از چالشهای دبی محسوب میشود. جمعیت این شهر کمتر از نیمی از لندن، نیویورک یا پاریس بزرگ است و ادامه رشد آن به عوامل مختلفی از جمله رقابت منطقهای وابسته خواهد بود.
در همین حال، بمبئی شرایط متفاوتی دارد. این شهر از نظر سرمایه انسانی، تنوع فرهنگی و ظرفیتهای خلاقانه یکی از غنیترین شهرهای جهان است، اما ضعف زیرساختها باعث شده فاصله زیادی با استانداردهای شهرهای پیشرو داشته باشد. توسعه شبکه حملونقل، خدمات شهری و زیرساختهای عمومی در بمبئی ممکن است تا اواسط قرن جاری ادامه پیدا کند.
بانکوک نیز به دلیل تنوع فرهنگی و ویژگی منحصربهفرد خود به عنوان شهری که تصویری فشرده از آسیا ارائه میدهد، یکی از گزینههای مطرح است. با این حال، جایگاه پایینتر این شهر در شاخصهای مالی جهانی نشان میدهد که برای رقابت با مراکز اصلی اقتصادی جهان، همچنان نیازمند تقویت پایههای تجاری خود است.
در مقابل، شهرهایی مانند هنگکنگ که در گذشته یکی از اصلیترین گزینهها برای عنوان بهترین شهر جهان بودند، به دلیل تحولات سیاسی و اقتصادی کمتر در این رقابت مطرح میشوند. همچنین شهرهای بزرگی مانند سائوپائولو و مکزیکوسیتی نیز با وجود ظرفیتهای بالا، هنوز نتوانستهاند در ذهنیت جهانی به جایگاه شهرهای برتر غربی برسند.
یکی از مهمترین دلایل ادامه برتری شهرهای غربی، فاصله زمانی میان قدرت اقتصادی و شکلگیری اعتبار جهانی است.
در نیم قرن گذشته، با افزایش نقش اقتصادهای نوظهور و کاهش تدریجی سهم غرب در اقتصاد جهانی، انتظار میرفت شهرهای جدیدی از آسیا و خاورمیانه جایگزین مراکز سنتی شوند. اما این انتقال هنوز در سطح نمادهای شهری و فرهنگی به طور کامل رخ نداده است.
بر اساس این دیدگاه، جایگاه یک شهر تنها با تولید ناخالص داخلی، ساختمانهای بلند یا زیرساختهای مدرن تعیین نمیشود؛ بلکه میراث فرهنگی، دانشگاهها، موزهها، هنر، معماری، شبکههای اجتماعی و تاریخی و حتی سبک زندگی نیز در ساختن اعتبار جهانی نقش دارند.
یک شهر برای جمعآوری چنین سرمایهای به دههها، بلکه قرنها زمان نیاز دارد. به همین دلیل، حتی با وجود رشد سریع شهرهای جدید، تغییر جایگاه شهرهای برتر جهان فرآیندی بسیار کند خواهد بود.
این موضوع را میتوان با «نظریه گرند اسلم تاریخ» توضیح داد. همانطور که چهار تورنمنت بزرگ تنیس جهان همچنان در کشورهای غربی برگزار میشوند، زیرا زمانی که این ساختارها شکل گرفتند غرب مرکز قدرت جهانی بود، بسیاری از نمادهای اعتبار جهانی نیز همچنان تحت تاثیر همان دوره تاریخی قرار دارند.
ممکن است در آینده یک شهر در خلیج فارس یا منطقه اقیانوس آرام بتواند یکی از جایگاههای اصلی جهان را به دست آورد؛ همانطور که جهانیشدن فرمول یک باعث گسترش مسابقات آن به خارج از اروپا شد. اما این تغییر احتمالاً زمان زیادی خواهد برد.
ظهور اقتصادهای جدید، بزرگترین داستان چند دهه اخیر جهان بوده است، اما نشانههای آن هنوز به طور کامل در خیابانهای شهرهای جهان دیده نمیشود.
