همراهی سیاسی و تا اندازهای اقتصادی چین و روسیه با ایران در دوره فشارهای جهانی نشان داده است که این دو کشور در سیاست خارجی ایران جایگاهی مهم دارند. با این حال، این همراهی نباید به این معنا تلقی شود که چین و روسیه جایگزین دیگر روابط خارجی ایران هستند یا اینکه ایران باید سیاست خارجی خود را تنها بر محور شرق تعریف کند.
به گزارش ایسنا، محمدجواد ظریف در یادداشتی که در مجله اندیشکده پایاب منتشر شده، بر ضرورت شکلگیری سیاست خارجی مبتنی بر «توازن فراگیر» تأکید کرده و چین و روسیه را از جمله شرکای کلیدی ایران در نظم جهانی در حال گذار دانسته است. او معتقد است که روابط تهران با پکن و مسکو باید نه از سر نیاز و ناچاری، بلکه بر پایه منافع متقابل، اصالت پیوندها و نگاه بلندمدت تعریف شود.
آنچه در ادامه میخوانید، خلاصهای از این یادداشت با تمرکز بر نگاه ظریف به جایگاه چین و روسیه در سیاست خارجی آینده ایران است:
جهان امروز وارد دوران پساقطبی شده است. افول تدریجی هژمونی آمریکا و ظهور مراکز متعدد قدرت، فرصتی تاریخی برای کشورهایی فراهم کرده است که بتوانند با نگاه واقعبینانه و آیندهنگر، جایگاه خود را در نظم در حال شکلگیری تثبیت کنند. ایران نیز برای عبور از دوران تهدیدمحوری و ورود به دوران فرصتمحوری، نیازمند سیاست خارجی متوازن و چندوجهی است؛ سیاستی که در آن، روابط با همسایگان، چین، روسیه، اروپا و دیگر بازیگران جهانی در چارچوب منافع ملی و با تکیه بر توان داخلی تنظیم شود.
در این میان، چین و روسیه تا آیندهای بلندمدت همکاران کلیدی ایران در میان قدرتهای بزرگ خواهند بود. اما اهمیت این روابط زمانی حفظ و تقویت خواهد شد که بر پایه اصالت این پیوندها باشد، نه بر اساس درماندگی و نیاز ایران. رابطهای که از سر ناچاری و فقدان گزینههای دیگر شکل گیرد، دیر یا زود به رابطهای نامتوازن تبدیل خواهد شد. ایران باید جایگاه خود را بهعنوان کشوری برخوردار از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، تاریخی، انسانی و اقتصادی تثبیت کند تا همکاری با چین و روسیه بر پایه منافع متقابل و احترام به استقلال دو طرف شکل گیرد.
روسیه برای ایران جایگاهی ویژه دارد. این کشور یک قدرت هستهای، عضو دائم شورای امنیت و همسایه ایران است. همین ویژگیها، روابط تهران و مسکو را از بسیاری روابط دیگر متمایز میکند. پیوندهای …
