یک مطالعه فلسفی و علمی جدید با به چالش کشیدن فرضیات سنتی، مدعی شده است که پدیده «آگاهی» منحصراً به زیستشناسی کربنمحور و انسانگونه تعلق ندارد و میتواند در بسترهای مادی کاملاً متفاوت کیهانی یا مصنوعی نیز پدیدار شود.
به گزارش فرارو به نقل از سایتِک دیلی، چه میشد اگر پدیده پیچیده و رازآلود «آگاهی» هیچ ارتباط اندامواری با گوشت، پوست و خون نداشته باشد؟ این پرسش که تا چندی پیش تنها در قلمرو رمانهای علمی-تخیلی و فیلمهای هالیوودی جا خوش کرده بود، امروزه با شتاب گرفتن جستوجو برای یافتن حیات فرازمینی و پیشرفت لجامگسیخته هوش مصنوعی، به یکی از جدیترین و حیاتیترین مباحث فلسفی و علمی جهان تبدیل شده است.
یک تحلیل علمی و فلسفی جدید که به تازگی منتشر شده، این ایده را مطرح میکند که آگاهی، دستاورد انحصاری ساختار زیستشناختی سیاره زمین نیست. طبق این نظریه، آگاهی از نظر اصول علمی میتواند در اشکالی از حیات یا سیستمها پدیدار شود که از مواد ساختاری کاملاً متفاوتی ساخته شدهاند. موادی که شاید هیچ شباهتی به ساختارهای سلولی ما نداشته باشند.
پروفسور اریک شویتزگبل، استاد فلسفه در دانشگاه کالیفرنیا، به همراه جرمی پوبر، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه لیسبون، در مقاله پژوهشی خود استدلال میکنند هیچ دلیل منطقی و علمی استواری وجود ندارد که نشان دهد تجربه آگاهانه، تنها به حیات مبتنی بر کربن محدود میشود. در مقابل، آنها بر این باورند آگاهی میتواند در هر کجای این کیهان پهناور که فرآیند تکامل (یا فرآیندی مشابه آن) سیستمهای پیچیده و سازمانیافتهای را خلق کند، متولد شود. تفکیک مفهوم آگاهی از ماده تشکیلدهنده
این دو پژوهشگر به جای آنکه خود را در دام تعریفهای متعدد و سنتی از چیستی خودِ آگاهی گرفتار کنند، بحث خود را با یک فرض اولیه آغاز کردهاند: آگاهی یک پدیده واقعی و ملموس در جهان است. آنها از این نقطه عزیمت، به سراغ پرسشی به ظاهر ساده اما از نظر فلسفی بسیار عمیق میروند: آیا آگاهی لزوماً باید به همان زیستشناسی که ما روی زمین میشناسیم وابسته باشد، یا میتواند فرمهایی به خود بگیرد که بشریت تا کنون هرگز با آنها مواجه نشده است؟ …
