در روزهای پرتنش کنکور، استرس همیشه دشمن یادگیری نیست، اما وقتی از حالت آمادهباش کوتاهمدت به فشار مداوم تبدیل شود، خواب، تمرکز و حافظه را مختل میکند و حتی باعث میشود داوطلب با وجود مطالعه فراوان، سر جلسه آزمون احساس کند همهچیز را فراموش کرده است.
فاطمه ویسمهای در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به مرز بین استرس «مفید» و «مخرب» در دوران کنکور گفت: استرس ذاتا دشمن یادگیری نیست و مقدار مناسبی از برانگیختگی میتواند توجه و آمادگی فرد را بالا ببرد؛ مساله زمانی شروع میشود که استرس از یک حالت آمادهباش کوتاهمدت به فشاری مداوم تبدیل شود و خواب، توجه، حافظه فعال و تنظیم هیجان را مختل کند. در یک تحقیق متاآنالیز درباره استرس حاد مشخص شد که استرس بهطور معناداری حافظه فعال و انعطافپذیری شناختی فرد را مختل میکند هرچند اثر آن به شرایط و ویژگیهای فرد هم وابسته است. بهطور کلی، استرس مفید میگوید «این موضوع مهم است، آمادهباش»، اما استرس مخرب میگوید «خطر آنقدر بزرگ است که نمیتوانم روی کارم تمرکز کنم». فشار انتظارات والدین و قفل شدن ذهن دانشآموز
وی با بیان اینکه فشار انتظارات والدین باعث میشود ذهن دانشآموز در لحظه امتحان «قفل» کند، اظهار کرد: برای بعضی از نوجوانان، پشت سوالهای کنکور سوال بزرگتری وجود دارد مبنی بر اینکه «اگر نتوانم، درباره من چه قضاوتی میکنند؟» وقتی موفقیت تحصیلی به ارزشمندی یا رضایت والدین گره میخورد، کنکور میتواند به یک تهدید اجتماعی تبدیل شود و نگرانی، بخشی از ظرفیت محدود حافظه فعال را اشغال کند. در مطالعه مروری در سال ۲۰۲۳ درباره فشار تحصیلی و سلامت روان نوجوانان مشخص شد که فشار تحصیلی عاملی قابل توجه در مشکلات سلامت روان نوجوانان است؛ بنابراین گاهی چیزی که در جلسه امتحان به شکل «وای، ذهنم قفل کرد» دیده میشود، کمبود دانش نیست، بلکه رقابت نگرانی با حل مساله بر سر منابع شناختی است.
این روانشناس درباره اینکه چرا دانشآموزان با وجود مطالعه زیاد، ناگهان در آزمون کنکور همهچیز را فراموش میکنند؟ گفت: حافظه واقعا خالی نشده، بلکه دسترسی به اطلاعات به خاطر فشار مختل شده است. استرس میتواند حافظه فعال و فرآیندهای اجرایی را تحت تاثیر قرار دهد و نگرانی، توجه را به سمت تهدید ببرد. در استرس حاد، اثر منفی روی حافظه وجود دارد که ممکن است در …
