تبلیغات
هاشم آقاجری، پژوهشگر و تاریخپژوه، در نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» اظهار کرد: در شرایطی که زندگی ایرانیان در گرداب پرمخاطرهای قرار گرفته است، سخن گفتن از مشروطیت سهل و ممتنع است؛ اما از منظر تاریخی اتفاقاً بحث بسیار ضروری است و سخن بنده این است که «مشروطیت، پروژهای ناتمام است».
او ادامه داد: چرا این پروژه ناتمام است؟ برای اینکه ما همچنان با همان «پروبلماتیکی» مواجهیم که پدران ما و نسل ۱۲۰ سال گذشته ایران با آن روبهرو بودند؛ یعنی هنوز از نظر تاریخی پروبلماتیک مشروطیت را نسخ نکردهایم و تا زمانی که آن را نسخ تاریخی و بلاموضوع نکنیم، بحث راجع به مشروطیت نهتنها موضوعیت دارد، بلکه حیاتی است.
آقاجری در ادامه خاطرنشان کرد: واقعیت این است که ما هنوز پس از ۱۲۰ سال از ایده شهروند به واقعیت شهروند گذر نکردهایم؛ یعنی همچنان به لحاظ تاریخی در تعلیق بین رعیتبودگی و شهروندی هستیم. تفاوت بین ایده و واقعیت، تمهید روششناختی است که من میخواهم خیلی مختصر به آن اشاره کنم؛ این تمهید دو مرحله دارد: نخست اینکه به گمان من، از منظر روششناختی مورد نظر من، فرایندهای تاریخی از یک سو حاصل دیالکتیکِ زیربناهای مادی، اجتماعی و طبقاتی، و از سوی دیگر حاصل روبناهای فرهنگی، ایدئولوژیک، حقوقی و سیاسی هستند.
وی افزود: در این دیالکتیک، در برخی از لحظهها و مقاطع تاریخی، یکی نسبت به دیگری دچار تأخر یا تقدم میشود؛ هرچند گسست میان ذهن و عین در تحلیل نهایی و در نگاه بلندمدت تاریخی ناممکن است، اما گسست بین ذهن و عین، یا گسست بین زیربنا و روبنا در کوتاهمدت ممکن است.
این پژ. هشگر تاریخ در ادامه تاکید کرد: مشروطیت، پروژهای ناتمام است. ما هنوز پس از ۱۲۰ سال از ایده شهروند به واقعیت شهروند گذر نکردهایم و همچنان به لحاظ تاریخی در تعلیق بین رعیتبودگی و شهروندی هستیم. مشروطیت پروژهای بود که پاسخ نخبگان ایران بود به بحرانهای ایران سده نوزدهم؛ بحران وابستگی دوگانه به روس و انگلیس، بحران توسعهنیافتگی، بحران دولت ضعیف، بحران فقر و بیعدالتی.
او بیان کرد: انقلاب …
