تحولات اخیر تنگه هرمز نشان میدهد که رقابت ایران و آمریکا از مرحله تهدید به بستن آبراه و نمایش قدرت دریایی عبور کرده و وارد مرحله پیچیدهتری شده است، مرحلهای که در آن مسئله اصلی دیگر فقط «باز یا بسته بودن» تنگه نیست، بلکه پرسش اساسی این است که چه کسی میتواند جریان واقعی کشتیها، نفت و کالا را در این آبراه مدیریت کند. آنچه آمریکا در هفتههای اخیر در بخش جنوبی تنگه هرمز ایجاد کرده، از همین منظر باید فراتر از یک عملیات معمول اسکورت دریایی تحلیل شود. واشنگتن در عمل تلاش کرده است یک مسیر دریایی کنترلشده، زمانبندیشده و تحت پوشش نظامی ایجاد کند تا بخشی از جریان انرژی از خلیج فارس به دریای عمان و سپس بازارهای جهانی ادامه پیدا کند. اهمیت این اقدام زمانی بیشتر آشکار میشود که وضعیت کنونی را با شرایط پیش از جنگ مقایسه کنیم. تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است و پیش از آغاز جنگ، حجم بسیار بزرگی از نفت، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد. اما پس از آغاز جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه ۲۰۲۶، امنیت کشتیرانی در منطقه به شدت کاهش یافت و تعداد عبور کشتیهای تجاری به شکل محسوسی سقوط کرد. در هفتههای اخیر نیز دادههای کشتیرانی نشان دادهاند که تردد در تنگه همچنان بسیار پایینتر از سطح عادی است. در برخی روزهای اخیر، تنها چند کشتی تجاری از تنگه عبور کردهاند؛ هرچند بخشی از شناورها با خاموش کردن سامانههای شناسایی خود، در دادههای عمومی قابل مشاهده نیستند.
بنابراین، اگرچه در ادبیات سیاسی از «باز شدن هرمز» یا «کنترل هرمز» سخن گفته میشود، واقعیت عملی بسیار پیچیدهتر است. آمریکا هنوز نتوانسته تنگه را به وضعیت عادی پیش از جنگ بازگرداند و ایران نیز نتوانسته عبور و مرور را به طور مطلق متوقف کند. آنچه شکل گرفته، نوعی وضعیت میانی است که در آن عبور کشتیها در مسیرهای مشخص، با احتیاط شدید و در مواردی تحت پوشش و هماهنگی نظامی صورت میگیرد. …
