نویسنده: احمد عبودوه، متخصص امور خارجی، امنیت و ژئوپلیتیک است. او بر افزایش نفوذ چین در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، ژئوپلیتیک خلیج فارس، رقابت آمریکا و چین و پیامدهای آن در سراسر جهان تمرکز می کند. او در حال حاضر سرپرست واحد تحقیقات مطالعات چین در مرکز سیاست گذاری امارات (EPC) است.
دیپلماسی ایرانی: عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت توافقنامه دفاع مشترک مکه، معروف به «پیمان مکه»، را امضا کردند. این پیمان تصریح میکند که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. این پیمان پیامی را برای ایران و اسرائیل میفرستد، در حالی که امنیت منطقهای را از ایالات متحده دور میکند.
با این حال، این پیمان دو پرسش کلیدی را بیپاسخ میگذارد: آیا کشورهای منطقه میتوانند بدون ایالات متحده بازدارندگی ایجاد کنند؟ و چرا مصر، حداقل فعلاً، با توجه به اینکه با هر سه عضو همکاری نزدیکی داشته، به این پیمان نپیوسته است؟
یک ناتوی خاورمیانهای نیست
پیمان مکه بر اساس توافقنامه دفاع متقابل استراتژیک امضا شده بین عربستان سعودی و پاکستان در سپتامبر گذشته بنا شده است. با این حال، این یک توافق جداگانه است. این توافقنامه جدید شامل ترکیه نیز میشود و فضایی را برای پیوستن سایر کشورها باقی میگذارد.
این پیمان با ناتو مقایسه شده است. در واقع، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، عنصر دفاع متقابل این پیمان را «از نظر فنی مشابه» بند دفاع جمعی ماده ۵ ناتو توصیف کرد.
با این حال، مقایسهها با ناتو اغراقآمیز است. وقتی این موارد کنار گذاشته شوند، این پیمان نسبتاً ناچیز به نظر میرسد.
مقامات سعودی دامنه این توافق را کماهمیت جلوه دادهاند و آن را به عنوان تمرینی برای «تواناییهای پایدار» به جای یک جبهه دفاعی مشترک علیه هر کشوری معرفی کردهاند. ترکیه نیز تأکید کرده است که این پیمان علیه ایران یا هیچ کشور دیگری نیست. پاکستان این توافق را «ماهیت صرفاً دفاعی» توصیف کرده است.
اگرچه پاکستان یک قدرت هستهای است، اما این توافقنامه به ترکیه و عربستان سعودی که تحت چتر هستهای آن قرار میگیرند، اشارهای نمیکند. و اگرچه دفاع متقابل در توافق سپتامبر ۲۰۲۵ بین ریاض و اسلامآباد گنجانده شده بود، اسلامآباد همچنان به عنوان میانجی در بحبوحه حملات …
