امام خمینی(س) حکومت علوی را نمونه عالی و نهایی «مردمسالاری دینی» میدانست؛ حکومتی که بر اراده آگاهانه مردم و حمایت بیواسطه آنان استوار است. ایشان رابطه بیحاشیه امام علی(ع) با توده، فقیران تا کودکان را الگویی برای مسئولان نظام اسلامی میدانستند و تأکید میکردند که هر تصمیم حکومتی باید با نگرش خادمپرورانه و خدمتگزاری به مردم همراه باشد. در اندیشه امام، چهار اصل بنیادین عدالت، خدمتگزاری، شجاعت در برابر ظلم و استکبار، و توجه به مستضعفان، چارچوبی منسجم برای شکلدهی به ساختار و خط مشی حکومت اسلامی است و ریشههایش را در سیره و کلام ائمه معصومین(ع) بهویژه حضرت علی(ع) میتوان پی گرفت.
تاریخ اندیشههای سیاسی، شاهد ظهور نظریهپردازانی است که حکمرانی را تنها در چارچوب مدیریت قدرت و حفظ نظم تعریف کردهاند. اما انقلاب اسلامی ایران، زاده مکتبی متفاوت بود؛ مکتبی که «حکومت» را نه ابزاری برای سلطه، بلکه وسیلهای برای تحقق آرمانهای الهی و انسانی میدانست. امام خمینی(س) ، بهعنوان پایهگذار این مکتب، بنایی را بنیان نهاد که ستونهای آن نه بر ترس و زور، که بر اصولی استوار شد که قرنها در تعالیم انبیا و ائمه اطهار(ع) ریشه داشت. ایشان با احیای این اصول در عصر مدرن، الگویی نوین از حکمرانی دینی ارائه کرد؛ الگویی که پاسخگوی نیازهای زمانه بود، بیآنکه از ماهیت اصیل خود فاصله بگیرد. این الگو، حول محورهای اساسی شکل گرفته است که هر یک، گوشهای از رسالت یک حکومت اسلامی را روشن میسازد. در این زمینه، میتوان به چهار اصل اساسی اشاره کرده که چنان در کلام عمیق، مواضع صریح و سیره عملی امام خمینی(س) پررنگ، پایدار و حیاتی ظاهر شدهاند که میتوان آنها را جوهره بنیادین و تمایزبخش اندیشه سیاسی ایشان دانست.
اصل اول : عدالت؛ جوهره اصلی حکومت
در اندیشه امام خمینی(س)، عدالت و قسط جایگاهی محوری دارد و برپایی عدل و مقابله با ظلم، از اساسیترین اهداف حکومت اسلامی به شمار میآید. عدالت در این نگاه، صرفاً یک فضیلت اخلاقیِ فردی نیست؛ بلکه دارای ابعاد اجتماعی، سیاسی …
