مهدی یزدانیان در یادداشتی با عنوان «هجرت؛ از بنبستِ مکه تا گشودگیِ مدینه / روایتی از عقلانیت، مدارا و استفاده از همه ظرفیتها در سیره پیامبر(ص)» که در اختیار انصاف نیوز قرار داده، نوشت:
یکم ربیع الاول ، سالروز هجرت پیامبر اسلام(ص) از مکه به مدینه است. این هجرت فقط یک جابهجایی نیست؛ یک نقطه عطف بزرگ در تاریخ اسلام و حتی تاریخ تمدن انسانی است. در این رخداد، پیامبر(ص) نشان دادند که برای ساختن آینده، باید هم عقلانی بود، هم صبور، هم مداراگر و هم آمادهی استفاده از همه ظرفیتهای انسانی.
اگر بخواهیم از هجرت برای امروز خودمان درس بگیریم، باید آن را بهعنوان یک الگوی روشن برای اصلاح، گفتوگو، همزیستی و ساختن جامعهای بازتر و کارآمدتر ببینیم. ۱.برخی ممکن است هجرت را فقط ترکِ مکه بدانند، اما در واقع، این حرکت یک تصمیم آگاهانه و دقیق بودبرنامهریزی دقیق و عقلانی در سختترین شرایط. هجرت با هیجان و شتابزدگی انجام نشد. پیامبر(ص) با دقت و آرامش، همه چیز را مدیریت کردند:
۱. زمان حرکت بهگونهای انتخاب شد که دشمن غافل بماند.
۲. مسیر حرکت مستقیم به مدینه نبود؛ ابتدا به غار ثور رفتند تا ردّشان معلوم نشود
۳. چند نفر از یاران نزدیک وظایف مشخصی بر عهده گرفتند؛ از رساندن خبر گرفته تا تهیه آذوقه.
۴. یک راهنمای حرفهای نیز برای ادامه مسیر انتخاب شد.
اینها نشان میدهد که در سیره پیامبر(ص)، توکل هرگز به معنای ترکِ تدبیر نیست. برعکس، ایمانِ درست با عقلانیت و برنامهریزی همراه است.
۲. استفاده از همه ظرفیتها؛ حتی از بیرونِ دایره خودی
یکی از نکات بسیار مهم در ماجرای هجرت این است که پیامبر(ص) برای راهنمایی مسیر، از عبدالله بن اریقط استفاده کردند؛ کسی که در آن زمان مسلمان نبود، اما امین و کاربلد بود. این انتخاب بسیار معنا دارد: پیامبر(ص) به ما آموختند که در کار بزرگ، باید شایستگی را دید، نه فقط برچسبها را. یعنی اگر کسی تخصص، صداقت و توانایی دارد، میتوان و باید از او استفاده کرد؛ حتی اگر از نظر فکری، همفکرِ ما نباشد. این یک درس مهم برای امروز ماست: جامعه با حذف نیروها رشد نمیکند؛ با بهکارگیری همه نیروهای مفید رشد میکند.
۳. پیمان مدینه؛ پایهگذاری یک جامعه متکثر و مداراگر
بعد از ورود پیامبر(ص) به مدینه، یکی از مهمترین …
