برترینها: تصویری که این روزها از قیمت یک گوشی ساده نوکیا دستبهدست میشود، در نگاه اول بیشتر شبیه شوخی است؛ "نوکیا 5310، دو سیمکارته، با ۱۶ مگابایت حافظه و اینترنت 2G؛ قیمت: ۱۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان!" گوشیای که مشخصاتش حتی با استانداردهای یک دهه قبل هم چندان هیجانانگیز نیست، حالا در بازار ایران با قیمتی دیده میشود که برای خیلیها عدد کمی نیست.
ماجرا البته فقط گرانی یک گوشی دکمهای نیست. اتفاق عجیبتر این است که چنین محصولی اساساً باید در مرحلهای از عمرش باشد که برای مصرف محدود، سالمندان یا بهعنوان گوشی دوم با قیمتی ناچیز عرضه شود؛ نه اینکه هر سال چند پله بالاتر برود و آرامآرام شکل کالای لوکس به خودش بگیرد. انگار در اقتصاد ایران، تکنولوژی از رده خارج نمیشود؛ فقط "گرانتر میشود!" ۱۶ مگابایت حافظه؛ ۱۷ میلیون تومان!
برای درک عجیب بودن ماجرا کافی است مشخصات را دوباره بخوانیم؛ حافظهای در حد چند عکس امروزی، اینترنت 2G و امکاناتی که مدتهاست در بازار جهانی «پایهای» محسوب میشوند. با این حال، برچسب قیمتی که در تصویر دیده میشود بیش از ۱۷ میلیون تومان است.
در یک بازار عادی انتظار میرود فناوری قدیمی با ورود نسلهای جدید ارزان شود. تلویزیون قدیمی، لپتاپ قدیمی، گوشی قدیمی و هر کالای الکترونیکی دیگری معمولاً با گذشت زمان ارزش کمتری پیدا میکند. اما در بازار ایران گاهی معادله برعکس میشود؛ دستگاه پیرتر میشود، امکاناتش همان است، اما قیمتش همراه دلار و تورم بزرگتر میشود.
اینجاست که دیگر سؤال فقط این نیست که «این گوشی چرا ۱۷ میلیون تومان شده؟» سؤال مهمتر این است که "قدرت خرید مردم چقدر باید کاهش پیدا کرده باشد که حتی تکنولوژی چند نسل قبل هم بتواند چنین عددی به خودش ببیند؟" قصه وقتی عجیبتر میشود که پای «نوکیای ایرانی» وسط میآید …
