به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، مینا نیکزاد، کارشناس حوزه آب، با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد دریای خزر گفت: دریای خزر را شاید بتوان بزرگترین دریاچه جهان نامید، اما از منظر علمی، هویت آن با یک عبارت کلیدی گره خورده است: «حوضه آبریز درونریز». یعنی هر قطره آبی که به آن میریزد، دیگر هیچ راهی به اقیانوسهای آزاد پیدا نمیکند. همه چیز در همین حوضه باقی میماند؛ یا تبخیر میشود یا در زمین فرو میرود.
وی افزود: پیامد این بسته بودن فقط یک اصطلاح جغرافیایی نیست، بلکه قانونی سخت و بیرحم در طبیعت است؛ املاح و آلایندهها درون حوضه انباشته میشوند، دریاچهها به مرور شورتر میشوند و هر تغییر کوچک در ورودی آب، اثر مستقیم و فوری بر کل اکوسیستم میگذارد.
نیکزاد ادامه داد: نمونههای این پدیده را در دریای مرده و دریاچه نمک بزرگ نیز دیدهایم، اما دریای خزر به دلیل وسعت، تنوع زیستی و جمعیت میلیونی پیرامون خود، به یک مورد مطالعاتی منحصربهفرد تبدیل شده است.
وی با طرح این پرسش که «آیا زمان آن نرسیده که نگاهمان را تغییر دهیم؟» گفت: در یک حوضه برونریز، بخشی از رسوبات و آلایندهها به دریاهای آزاد منتقل میشوند و طبیعت فرصت پالایش پیدا میکند، اما در حوضه درونریزی مانند خزر، تقریباً همهچیز در همان سیستم باقی میماند و آثار مخرب آن به مرور تشدید میشود.
این کارشناس حوزه آب اظهار کرد: سؤال اساسی این است که آیا توسعه صنعتی، سدسازیهای پرشمار، توسعه کشاورزی بیضابطه و رهاسازی آلایندهها را همچنان باید با همان نگاه محلی و سنتی مدیریت کنیم یا وقت آن رسیده که کل حوضه آبریز را به عنوان یک «سیستم واحد و بههمپیوسته» ببینیم؟
وی افزود: پاسخ کارشناسان به این پرسش، هشداردهنده است؛ بزرگترین چالش خزر امروز، کمبود آب یا آلودگی نیست، بلکه «نبود مدیریت یکپارچه» است؛ زیرا این نقیصه، دو چالش دیگر را تشدید کرده و ریشه در ماهیت فرامرزی این حوضه دارد. بحران آب؛ وقتی ۸۰ درصد ورودیها در اختیار یک رودخانه است
نیکزاد با اشاره به نقش رودخانه ولگا در تأمین آب دریای خزر گفت: برخلاف تصور عمومی که کاهش آب خزر را به تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی نسبت میدهد، آمارها …
