همشهری آنلاین_فاطمه عسگری نیا: در فاصله کمتر از یک هفته ۳ اتفاق متفاوت فضای مجازی را درگیر خود کرد؛ تجمع صدها نفر از نوجوانان برای دیدن یک اینفلوئنسر در چیتگر، درخواست سلفی با بازیگران در مراسم بدرقه اکبر عبدی و اعتراض هنرمندان به این رفتار و انتشار ویدئوهای خشونتآمیز بلاگری که برای جلب مخاطب دختران را کتک میزد. این ۳ اتفاق در ظاهر هیچ شباهتی به هم ندارند، اما جامعهشناسان میگویند همگی از یک تغییر عمیق اجتماعی خبر میدهند؛ دورانی که در آن «دیدهشدن» برای برخی افراد گاهی از خودِ رویداد مهمتر شده است.
وقتی اینفلوئنسرها جای ستارهها را میگیرند
ماجرای تجمع نوجوانان برای دیدن نیما تیکیدو فقط یک قرار هواداری نبود. این اتفاق نشان داد نسل جدید، الگوهای شهرت متفاوتی پیدا کرده است. اگر تا ۲ دهه قبل بازیگران، خوانندگان یا ورزشکاران مهمترین چهرههای محبوب بودند، امروز بخشی از این جایگاه به اینفلوئنسرهایی رسیده که هر روز در تلفن همراه مخاطبان حضور دارند. نزدیکی و ارتباط روزانه باعث شده مرز میان هوادار و دوست مجازی کمرنگ شود. جامعهشناسان این پدیده را نتیجه تغییر الگوهای مرجع در عصر شبکههای اجتماعی میدانند؛ جایی که شهرت دیگر فقط با سابقه هنری یا ورزشی تعریف نمیشود، بلکه با تعداد دنبالکنندگان، میزان تعامل و حضور مداوم در فضای مجازی نیز شکل میگیرد. به همین دلیل حضور یک اینفلوئنسر میتواند جمعیتی را به یک پارک بکشاند؛ نه برای یک اجرا یا مراسم رسمی، بلکه فقط برای چند دقیقه دیدار و ثبت یک تصویر.
وقتی سوگواری هم به قاب دوربین میرود
هنوز مراسم تشییع به پایان نرسیده بود که تلفنهای همراه بالا رفت، نه برای ثبت آخرین وداع با هنرمندی که از دنیا رفته بود، بلکه برای گرفتن سلفی با بازیگران و چهرههای مشهوری که برای ادای احترام آمده بودند. اصرار برخی حاضران برای گرفتن عکس یادگاری و واکنش سرد یا گاه عصبی بعضی از هنرمندان، بار دیگر بحث قدیمی آداب حضور در مراسم سوگواری را به فضای مجازی کشاند؛ بحثی که سالها پیش نیز پس از مراسم تشییع خسرو شکیبایی مطرح شد و حتی مهران مدیری بعدها گفت همان تجربه باعث شده دیگر در مراسم خاکسپاری هنرمندان شرکت نکند. مراسم بدرقه هنرمندان همیشه محل وداع بوده است، اما این …