همشهری آنلاین - مریم سرخوش: سالهاست طبیعی یا غیرطبیعی بودن بسیاری از آزمایشهای پزشکی ایرانیها بر اساس استانداردهایی تفسیر میشود که در کشورهای دیگر تدوین شدهاند؛ استانداردهایی که لزوماً با ویژگیهای ژنتیکی، تغذیهای و جغرافیایی مردم ایران همخوانی ندارند. حالا یک پروژه ملی، پس از بررسی ۲۵ میلیون داده آزمایشگاهی، برای نخستین بار محدودههای مرجع بومی آزمایشهای رایج را استخراج کرده است؛ اقدامی که میتواند تشخیص بیماری، تجویز دارو و حتی الگوی درمان را در کشور تغییر دهد. پایان یک ابهام
این که پزشک روی برگه آزمایش مینویسد عدد طبیعی» یا غیرطبیعی» بر اساس چه معیاری تعیین میشود؟ آیا طبیعی بودن نتیجه یک آزمایش برای مردم ایران همان معنایی را دارد که برای یک شهروند اروپایی یا شرق آسیا دارد؟ دکتر امیرحسن زرنانی، استاد ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران، عضو انجمن علوم آزمایشگاهی و مجری اصلی پروژه ملی تعیین محدودههای مرجع آزمایشگاهی ایران، معتقد است پاسخ این سؤال سالها مبهم بوده اما اکنون به شکل واضح استخراج شده است.
او میگوید: وقتی نتیجه یک آزمایش طبیعی اعلام میشود، این طبیعی بودن بر اساس محدودههایی است که سالها قبل توسط دانشمندان تعیین شده است. اما طبیعی بودن همیشه به معنای مطابقت با عرف یک جامعه است، نه اینکه هر فردی خارج از آن محدوده الزاماً بیمار باشد.
او برای توضیح این موضوع مثالی ساده میزند: در جامعه بیشتر افراد پنج انگشت دارند؛ بنابراین پنج انگشت داشتن طبیعی محسوب میشود، اما این به معنای بیمار بودن افراد ششانگشتی نیست. یا فرض کنید متوسط قد مردان ایرانی ۱۷۰ سانتیمتر باشد. فردی با قد ۱۵۰ سانتیمتر در ایران خارج از عرف محسوب میشود، اما همین قد ممکن است در برخی کشورهای آسیای جنوب شرقی کاملاً طبیعی باشد. بنابراین خود جامعه، معیار طبیعی بودن را تعیین میکند. در آزمایشگاه هم همین منطق وجود دارد؛ نتیجه زمانی طبیعی تلقی میشود که در محدودهای قرار بگیرد که اکثریت افراد همسن، همجنس و با شرایط مشابه در آن قرار دارند. چرا استانداردهای خارجی برای ایرانیها کافی نیست؟
به گفته این استاد دانشگاه، صدها آزمایش پزشکی تحت تأثیر عواملی مانند سن، جنس، بارداری، شرایط اقلیمی، ارتفاع محل زندگی از سطح دریا، تغذیه، ژنتیک و سبک زندگی قرار …
