[سیدعلی دوستی موسوی] معادله مجهول دلار-ریال در اقتصاد ایران

صرف‌نظر از توضیحات فنی و تئوریک و پیچیده اقتصادی، صورت ساده مسأله این است که در ادبیات و عمل دولت و حاکمیت، تقریبا تمام قیمت‌های نسبی در اقتصاد ایران با دلار آمریکا سنجیده و محاسبه شده و کالا و خدمات دولتی هم با این ارز به مردم فروخته می‌شود؛ این درحالی است که درآمد اکثریت ایرانیان به ریال است.

این تفاوت محاسبه به یک واقعیت ساده اما مهم می‌رسد: هزینه‌ها به دلار است و درآمدها به ریال. در واقع تفاوت ارزش این ۲ واحد پول که اکنون به ۲ میلیون ریال رسیده، باعث می‌شود هزینه‌های اکثریت مردم و کالاها و خدماتی که می‌خرند، از درآمدهایشان بسیار بالاتر باشد.

نگاهی به رفتار محاسباتی دولت نشان می‌دهد تقریبا هیچ کالا و خدمت عمومی نیست که ارزشش با دلار آمریکا محاسبه نشود؛ از آب و برق و ارتباطات گرفته تا گندم و گوشت و روغن و لوازم یدکی خودرو و پودر رختشویی و بنزین و گاز و گازوئیل و فولاد و پتروشیمی و سیمان و خودرو و بلیت هواپیما و تعرفه‌ها و ارزش‌گذاری‌های گمرکی و قیمت‌های بورسی و بخصوص بورس کالا و دارو و درمان و اجاره مسکن و طلا و سکه و غیره و غیره. …