لیندا کارول ترون (Linda Carol Theron) از برجستهترین روانشناسان آموزشی معاصر و یکی از شناختهشدهترین پژوهشگران حوزه تابآوری در جهان است. او استاد تمام روانشناسی آموزشی در دانشگاه پرتوریا (University of Pretoria) آفریقای جنوبی و استاد وابسته در واحد پژوهشی Optentia دانشگاه نورثوست است. ترون دارای دکترای روانشناسی آموزشی و روانشناس آموزشی ثبتشده در آفریقای جنوبی است و بیش از دو دهه فعالیت علمی خود را به مطالعه فرایندهای تابآوری کودکان و نوجوانان در شرایط دشوار زندگی اختصاص داده است.
شهرت بینالمللی وی بیش از هر چیز به پژوهشهای گستردهاش درباره تابآوری کودکان و نوجوانانی بازمیگردد که در معرض فقر، نابرابری اجتماعی، خشونت، بیماری، بحرانهای خانوادگی و سایر عوامل خطر قرار دارند. ترون در آثار خود نشان داده است که تابآوری صرفاً یک ویژگی فردی یا ذاتی نیست، بلکه نتیجه تعامل پویا میان فرد و محیط اجتماعی، فرهنگی و نهادی اوست. از دیدگاه وی، خانواده، مدرسه، گروه همسالان، جامعه محلی، سنتهای فرهنگی و منابع اجتماعی همگی در شکلگیری و تقویت تابآوری نقش دارند.
تمرکز اصلی پژوهشهای لیندا ترون بر سلامت روان کودکان و نوجوانان، نقش فرهنگ در سازگاری مثبت، حمایتهای اجتماعی و آموزشی، و توسعه رویکردهای بومی برای ارتقای تابآوری است. او بهویژه بر این موضوع تأکید دارد که تابآوری در فرهنگهای مختلف به شیوههای متفاوتی بروز میکند و نمیتوان الگوهای غربی را بدون توجه به زمینههای فرهنگی و اجتماعی سایر جوامع به کار گرفت. این نگاه فرهنگمحور سبب شده است که آثار او در بسیاری از کشورهای جهان، از جمله کشورهای در حال توسعه، مورد توجه پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گیرد.
ترون علاوه بر انتشار دهها فصل کتاب و بیش از یکصد مقاله علمی در نشریات معتبر بینالمللی، در مقام ویراستار یا همکار علمی در تألیف چندین اثر مرجع حوزه تابآوری نیز نقش داشته است.
یکی از مهمترین این آثار کتاب «Youth Resilience and Culture: Complexities and Commonalities» است که با همکاری مایکل آنگار و لیندا لیبنبرگ تدوین شده و از منابع کلاسیک مطالعات تابآوری فرهنگی به شمار میرود. این کتاب با عنوان «تابآوری، جوانان و فرهنگ: پیچیدگیها و وجوه مشترک» توسط دکتر محمدرضا مقدسی موسس خانه تاب آوری و عفت حیدری به زبان فارسی ترجمه شده و انتشارات شبگیر آن را منتشر کرده است. این ترجمه از نخستین منابع جامع فارسی در حوزه تابآوری فرهنگی محسوب میشود و نقش مهمی در معرفی دیدگاههای نوین تابآوری به جامعه علمی ایران داشته است.
اهمیت علمی لیندا ترون در آن است که وی مفهوم تابآوری را از یک ویژگی فردی به یک فرایند اجتماعی ـ فرهنگی گسترش داده و نشان داده است که منابع حمایتی موجود در خانواده، مدرسه و جامعه میتوانند حتی در دشوارترین شرایط زندگی، زمینه رشد و شکوفایی کودکان و نوجوانان را فراهم کنند. به همین دلیل آثار او امروزه در رشتههای روانشناسی، علوم تربیتی، مشاوره، مددکاری اجتماعی و مطالعات سلامت روان بهعنوان منابع معتبر و اثرگذار مورد استناد قرار میگیرند. پژوهشهای وی همچنین الهامبخش بسیاری از برنامههای مداخلهای و سیاستهای حمایتی برای کودکان و نوجوانان در معرض خطر در سراسر جهان بوده است و نام او را در شمار تأثیرگذارترین نظریهپردازان معاصر حوزه تابآوری قرار داده است.
ترجمه آثاری مانند کتاب «تابآوری، جوانان و فرهنگ: پیچیدگیها و وجوه مشترک» اهمیتی فراتر از انتقال صرف دانش دارد؛ زیرا این آثار دریچهای به جدیدترین رویکردهای جهانی در فهم تابآوری میگشایند. بخش قابل توجهی از ادبیات کلاسیک تابآوری بر ویژگیهای فردی مانند اعتماد به نفس، خودکارآمدی و مهارتهای مقابلهای تمرکز داشت، اما پژوهشگرانی مانند لیندا ترون نشان دادهاند که تابآوری پدیدهای عمیقاً فرهنگی و اجتماعی است. ترجمه این آثار سبب میشود پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان فارسیزبان با این تحول نظری آشنا شوند.
اهمیت دیگر این ترجمهها در بومیسازی دانش تابآوری است.
کتابهای لیندا ترون و همکارانش تأکید میکنند که هیچ الگوی واحد و جهانی برای تابآوری وجود ندارد و هر جامعه منابع فرهنگی، اجتماعی و معنوی ویژه خود را برای مقابله با دشواریها در اختیار دارد. این دیدگاه برای جامعه ایران بسیار ارزشمند است؛ زیرا به پژوهشگران کمک میکند به جای تقلید صرف از مدلهای غربی، ظرفیتهای خانواده، فرهنگ، معنویت، شبکههای اجتماعی و سرمایههای بومی را در تقویت تابآوری مورد توجه قرار دهند.
از منظر آموزشی نیز ترجمه این آثار موجب دسترسی دانشجویان رشتههای روانشناسی، علوم تربیتی، مشاوره، مددکاری اجتماعی و سلامت روان به منابع معتبر بینالمللی میشود. بسیاری از دانشجویان و پژوهشگران امکان مطالعه مستقیم منابع انگلیسی را ندارند و ترجمههای علمی دقیق میتوانند فاصله میان دانش جهانی و جامعه علمی فارسیزبان را کاهش دهند.
همچنین این ترجمهها به توسعه گفتمان تابآوری در ایران کمک میکنند. آشنایی با دیدگاههای نوین پژوهشگرانی مانند لیندا ترون، مایکل آنگار و لیندا لیبنبرگ سبب میشود تابآوری بهعنوان فرایندی چندبعدی و مبتنی بر تعامل فرد، خانواده، مدرسه، جامعه و فرهنگ درک شود. چنین نگرشی میتواند بر سیاستگذاریهای آموزشی، برنامههای سلامت روان، خدمات اجتماعی و مداخلات حمایتی برای کودکان و نوجوانان تأثیرگذار باشد.
خاتمه کلام و جمع بندی نهایی اینکه ترجمه این آثار را میتوان نوعی سرمایهگذاری فرهنگی و علمی دانست؛ زیرا دانش تولیدشده در سطح جهانی را در اختیار جامعه فارسیزبان قرار میدهد، زمینه پژوهشهای بومی را فراهم میسازد و به گسترش ادبیات تخصصی تابآوری در ایران و کشورهای فارسیزبان کمک میکند. از این منظر، ترجمه کتاب «تابآوری، جوانان و فرهنگ» گامی در جهت توسعه دانش تابآوری و تقویت ظرفیتهای علمی و حرفهای برای حمایت از نسل جوان در مواجهه با چالشهای زندگی است.
