دکتر محمدرضا مقدسی که در کارنامه خود تالیف کتاب " مسیر تاب آوری سازمان " را نیز دارد در ادامه آورده است تابآوری در حوزه روابط عمومی، توانمندی سازمان برای حفظ یکپارچگی در هنگام وقوع تنشهاست. روابط عمومی در صورت عملکرد مطلوب، بازوی اطلاعرسانی سازمان است و به سازوکاری پویا برای تقویت تابآوری تبدیل میشود.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی نویسنده کتاب تاب آوری در آینه بهزیستی اصفهان روز خبرنگار، نقطهای روشن برای سنجش کیفیت رابطه میان سازمان و رسانه و فرصتی برای تحکیم این پیوند حیاتی است. روابط عمومی و رسانه، دو رکن مکمل در ساختار ارتباطی جامعه هستند. روابط عمومی، مسئول تولید پیام سازمانی است و رسانه، این پیام را به فضای عمومی منتقل میکند و در معرض ارزیابی اجتماعی قرار میدهد. تعامل این دو نهاد بر پایه اعتماد و شفافیت، همافزایی پایداری ایجاد میکند که مستقیماً به افزایش تابآوری سازمان میانجامد. سازمانی که این پیوند را تقویت میکند، در برابر بحرانها استوار باقی میماند، چرا که پیشاپیش شبکهای از ارتباطات حرفهای و قابل اتکا بنا نهاده است.
روز خبرنگار بهترین زمان برای بازبینی این شبکه ارتباطی است. روابط عمومی در صورت اکتفا به ارسال پیام تبریک یا برگزاری مراسمی تشریفاتی، از ظرفیت واقعی این مناسبت غافل میماند. ارزش اصلی روز خبرنگار در آن است که سازمان را وادار میکند کیفیت رابطه خود با اصحاب رسانه را بررسی کند. دسترسی خبرنگاران به اطلاعات دقیق و بهموقع و میزان پاسخگویی سازمان، شاخصی برای سنجش تابآوری ارتباطی سازمان است.
یکی از وجوه مهم تابآوری، سرمایه اجتماعی است. سرمایه اجتماعی حاصل اعتماد، احترام متقابل و تداوم ارتباطات حرفهای است. روز خبرنگار فرصتی کمنظیر برای تقویت این سرمایه به شمار میآید. هنگامی که روابط عمومی با نگاه انسانی و حرفهای از تلاشهای خبرنگاران قدردانی میکند، در حقیقت بر بنیان اعتماد عمومی سرمایهگذاری کرده است. این اعتماد در زمان بحران، ارزش خود را نمایان میکند. سازمانی که در روزهای عادی رابطهای سالم و صادقانه با خبرنگاران دارد، در روزهای دشوار از ظرفیت بیشتری برای توضیح، اقناع و مدیریت افکار عمومی برخوردار خواهد بود.
تابآوری در اینجا، فراتر از معنای تحمل فشار است؛ این مفهوم شامل توانایی بازگشت سریع، اصلاح مسیر و حفظ اعتماد در میانه تنشهاست. سازمانی که رابطهای عمیق با خبرنگاران دارد، بهتر میتواند روایت خود را در فضای عمومی مدیریت کند. این سازمان در لحظه بحران، به جای واکنشهای هیجانی و انفعالی، از پشتوانهای ارتباطی برخوردار است که امکان انتقال پیام با دقت، سرعت و اعتبار بیشتری را فراهم میکند. از این منظر، روز خبرنگار تمرینی سالانه برای تقویت تابآوری در شرایط بحرانی است؛ تمرینی که در آن روابط عمومی میآموزد چگونه در شرایط فشار، با زبان حرفهای سخن بگوید.
در جهان رسانهای امروز، سرعت و دقت اهمیت بسیاری دارند. خبر در چند ثانیه منتشر میشود و بر ذهن مخاطب اثر میگذارد. در چنین فضایی، روابط عمومی موفق است که چابک و هوشیار عمل کند. روز خبرنگار این ضرورت را یادآوری میکند که شیوههای سنتی اطلاعرسانی پاسخگو نیستند. سازمان برای تقویت تابآوری باید با زبان رسانههای جدید و منطق تولید خبر هماهنگ شود. این هماهنگی در عصر هوش مصنوعی و رقابت شدید بر سر توجه مخاطب، اهمیتی مضاعف دارد.
تابآوری در روابط عمومی در فقدان شفافیت معنا نمییابد. سازمانی که درون خود را شفاف و قانونمدار اداره میکند، در برابر رسانه نیز استوارتر خواهد بود. روز خبرنگار فرصتی برای تأکید دوباره بر این اصل است که رسانه آینهای است که عملکرد سازمان را بازتاب میدهد. اگر این آینه با صداقت و احترام پذیرفته شود، سازمان میتواند از نقدها برای اصلاح و از پرسشها برای روشنسازی استفاده کند. در مقابل، پنهانکاری و برخورد قهری با رسانه، تابآوری سازمان را تضعیف میکند و فاصله آن با افکار عمومی را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، روز خبرنگار فرصتی برای ارتقای سواد رسانهای در روابط عمومی است. روابط عمومی آشنا با اصول روزنامهنگاری، منطق خبر و حساسیتهای افکار عمومی، بهتر میتواند پیام سازمان را طراحی و منتقل کند. این شناخت، تابآوری سازمان را افزایش میدهد، چرا که از بروز سوءبرداشت و واکنشهای دیرهنگام جلوگیری میکند. سازمانی که سواد رسانهای بالاتری دارد، در برابر بحرانهای ارتباطی آسیبپذیری کمتری دارد و سریعتر میتواند موقعیت خود را بازسازی کند.
روز خبرنگار همچنین فرصتی برای تقویت فرهنگ گفتوگو است. گفتوگو میان روابط عمومی و رسانه، محدود به تبادل خبر نیست؛ این تعامل نوعی رابطه حرفهای مبتنی بر فهم متقابل است. در این گفتوگو، سازمان میآموزد که چگونه به پرسشهای جدی پاسخ دهد و اعتماد را حفظ کند. چنین فرهنگی به افزایش تابآوری سازمانی میانجامد، زیرا سازمانی که توان گفتوگو دارد، توان مواجهه با بحران را نیز دارد.
روز خبرنگار فرصتی برای تبدیل روابط عمومی از یک واحد اطلاعرسانی به یک نهاد تقویتکننده تابآوری است. سازمانی که روز خبرنگار را جدی میگیرد و بر گسترش تعاملات توحه دارد در واقع برای آینده سازمان سرمایهگذاری میکند. این سرمایهگذاری در قالب اعتماد رسانهای، اعتبار عمومی، آمادگی بحران، شفافیت ارتباطی و چابکی ساختاری نمایان میشود. سازمانی که چنین رویکردی دارد، در برابر طوفانهای اطلاعاتی و بحرانهای ناگهانی، ایستادگی بیشتری خواهد داشت.
بنظر میرسد بهتر است این روز در سطح مراسم تشریفاتی باقی نماند. روز خبرنگار میتواند نقطه عطفی در سیاست ارتباطی سازمانها باشد؛ نقطهای که در آن روابط عمومی، کیفیت رابطه با رسانه را بازبینی میکند، بر شفافیت میافزاید، سرمایه اجتماعی را تقویت میکند و برای بحرانهای آینده آمادهتر میشود. تابآوری، محصول چنین رابطهای است؛ رابطهای که بر احترام متقابل، صداقت، درک حرفهای و مسئولیتپذیری استوار است.
سازمانهای پیشرو در تابآوری، از رسانهها به مثابه شرکای استراتژیک یاد میکنند.
برای درک بهتر این موضوع، باید به فرآیندهای درونی سازمان توجه کرد. تابآوری ارتباطی مستلزم هماهنگی میان استراتژیهای مدیریت و عملیات روابط عمومی است. زمانی که رهبران سازمان، اهمیت تعامل با خبرنگاران را درک کنند، این درک به لایههای پایینتر نیز سرایت میکند. در روز خبرنگار، این هماهنگی میتواند به نمایش گذاشته شود.
تقدیر از خبرنگاران، در واقع تقدیر از حق پرسشگری است که جامعه مدنی به دنبال آن است.
سازمانی که به حق پرسشگری احترام میگذارد، نشان میدهد که از درون، اعتمادبهنفس بالایی برای رویارویی با چالشها دارد.
در این میان، مدیریت روایتها بسیار حائز اهمیت است. تابآوری، توانایی ساختن روایتی منسجم از سازمان است که در طوفانهای شایعات و اخبار منفی، دچار فروپاشی نشود. رسانهها، بهترین ابزار برای آزمودن این روایتها هستند. روز خبرنگار زمانی است که روابط عمومی میتواند روایتهای خود را با واقعیتهای موجود در جامعه بسنجد. اگر روایت سازمان با واقعیت فاصله داشته باشد، رسانهها به سرعت این فاصله را آشکار میکنند. بنابراین، روز خبرنگار فرصتی برای تصحیح روایتهای سازمانی است.
علاوه بر این، تابآوری سازمانی در گرو توانمندسازی نیروی انسانی شاغل در روابط عمومی است. کارکنان روابط عمومی باید بدانند که تابآوری، یک مهارت آموختنی است. برگزاری کارگاههای آموزشی، نشستهای تحلیلی و برنامههای همافزایی در روز خبرنگار، میتواند بستری برای رشد این مهارتها باشد. خبرنگاران میتوانند به عنوان تسهیلگران آموزشی، تجربیات خود را در اختیار روابط عمومی قرار دهند و چالشهای کار رسانهای را تبیین کنند.
در نگاهی کلان، سازمانها باید محیطی عاری از تنشهای مخرب برای تعامل با رسانهها ایجاد کنند. تابآوری در فقدان محیطی آرام و حرفهای شکل نمیگیرد. روز خبرنگار فرصتی برای ایجاد چنین فضایی است. وقتی مدیران سازمان با خبرنگاران در فضایی گفتوگومحور دیدار میکنند، بذر اعتماد کاشته میشود. این اعتماد، همان سرمایهای است که در مواقع بحران، سازمان را از سقوط حتمی نجات میدهد.
بحرانها اغلب به دلیل عدم پیشبینی واکنشهای افکار عمومی رخ میدهند. سازمانی که در روز خبرنگار با رسانهها پیوند عمیقتری برقرار میکند، در حقیقت سنسورهای خود را تقویت کرده است. این سنسورها به سازمان کمک میکنند تا قبل از تبدیل شدن یک مشکل کوچک به یک بحران بزرگ، صدای آن را بشنود و برای آن چارهجویی کند. تابآوری یعنی همین؛ توانایی شنیدنِ صداهایی که به راحتی شنیده نمیشوند.
پایان سخن اینکه روز خبرنگار آزمونی است برای سنجش بلوغ سازمانی. سازمانی که در این روز به دنبال نمایشهای پرزرقوبرق است، بلوغ ارتباطی کمتری نسبت به سازمانی دارد که به دنبال درک نیازهای واقعی جامعه است. تابآوری در بلوغ معنا مییابد؛ بلوغی که در آن، سازمان به جای مقاومت در برابر حقیقت، آن را میپذیرد و به دنبال راهکارهایی برای بهبود عملکرد است.
این رویکرد، روابط عمومی را از یک واحد پاسخگوی صرف، به یک واحد استراتژیک تغییر میدهد. واحدی که میتواند روندها را پیشبینی کند، تأثیرات اجتماعی تصمیمات مدیریتی را بسنجد و در مواقع بحرانی، هدایتگر کشتی سازمان در دریای متلاطم اخبار باشد. تابآوری، محصولِ چنین دیدگاهی است.
بنابراین، پیشنهاد میشود سازمانها در روز خبرنگار، به جای تمرکز بر امور تشریفاتی، روی پروژههایی تمرکز کنند که نتیجهاش تقویت پیوند حرفهای و اخلاقی با رسانههاست. ایجاد دبیرخانه دائمی برای تعامل با رسانهها، برگزاری سلسلهنشستهای نقد و بررسی عملکرد سازمان، و فراهم کردن دسترسی بیواسطه به مدیران ارشد، از جمله اقداماتی است که تابآوری سازمان را در بلندمدت تضمین میکند.
روز خبرنگار، روز تجلیل از آگاهی است.
به بیان محمدرضا مقدسی پدر و بنیانگذار تاب آوری ایران آگاهی، بزرگترین دشمن بحران و بهترین دوست تابآوری است.
سازمانی که برای آگاهی ارزش قائل است، همواره در مسیر رشد و تعالی حرکت میکند. در این مسیر، رسانهها نه رقیب، بلکه یاریدهندگان سازمان در مسیر پیشرفت هستند. پذیرش این واقعیت، کلید گشایش درهای جدیدی از تابآوری و موفقیت است.
سازمانی که چنین رویکردی را در پیش میگیرد، در پایان هر سال، نه تنها در گزارشهای مالی، بلکه در گزارشهای مربوط به «سرمایه انسانی» و «اعتبار عمومی» نیز رشد قابلتوجهی را ثبت میکند. این رشد، دستاورد واقعی تابآوری است؛ دستاوردی که در روز خبرنگار، جشن گرفته میشود.
خاتمه سخن اینکه تابآوری سازمانی مفهومی است که در آینه رسانه، رنگ و بوی واقعی به خود میگیرد. هر نقدی که از جانب خبرنگاران مطرح میشود، فرصتی است برای صیقل دادنِ این آینه و شفافتر دیدنِ مسیر پیش رو. سازمانی که از آینه نمیهراسد و هر روز در آن به تماشای خویش مینشیند، سازمانی پویا، منعطف و ماندگار است. روز خبرنگار، روزِ تماشای خویش در آینه رسانه است؛ روزی برای درکِ کاستیها، جشن گرفتنِ موفقیتها و گام برداشتن به سوی فردایی استوارتر. تابآوری، محصولِ چنین نگاهِ دقیق و جستوجوگری به خویشتن است.
سازمانِ ترازِ نوین، سازمانی است که خبرنگار را نه یک ناظر بیرونی، بلکه یک شریک در فرآیندِ خلقِ ارزش میداند. این ارزشآفرینی مشترک، زیربنای اصلی هرگونه تابآوری است که سازمان را در طوفانهایِ پیشِ رو، ایمن نگاه میدارد. روز خبرنگار، یادآوریِ مداومِ این شراکتِ راهبردی است. باشد که سازمانها با درکِ عمیقِ این حقیقت، در مسیرِ پایداری و تابآوریِ هرچه بیشتر، گامهایِ بلندتری بردارند.
