حسنا هادي
بازار سرمايه در مقطع كنوني در يكي از پيچيدهترين و در عين حال غيرمتعارفترين دورههاي رفتاري خود قرار گرفته است. تركيب عواملي نظير عمق پايين بازار، محدوديت دامنه نوسان، سهم بالاي سرمايهگذاران حقيقي و وزن بالاي ريسكهاي سياسي موجب شده است كه فرآيند كشف قيمت بيش از آنكه متاثر از متغيرهاي بنيادين باشد، تحت تاثير جريان اخبار و انتظارات لحظهاي قرار گيرد. در چنين شرايطي، گاهي يك توييت يا موضعگيري چندخطي از سوي رييسجمهور امريكا قادر است ارزش انتظارات بازار را ظرف چند دقيقه دستخوش تغيير كند. سيگنالهاي مرتبط با كاهش تنش يا احتمال توافق، در نخستين ساعات معاملات به تشكيل دهها هزار ميليارد تومان صف خريد منجر ميشود و در مقابل، اخبار مرتبط با افزايش احتمال درگيري نظامي، ابتدا بازار ارز و حتي رفتار مصرفكنندگان در پمپ بنزينها را تحت تاثير قرار ميدهد و سپس خود را در قالب صفهاي فروش سنگين در بورس نشان ميدهد. نمونه اخير اين رفتار نيز به خوبي گوياي همين واقعيت است. طي ساعات پاياني شب، بسياري از رسانههاي غربي از احتمال حمله نظامي سخن ميگفتند و انتظارات منفي به سرعت در بازارهاي موازي منعكس شد؛ اما تنها چند ساعت بعد، انتشار مواضعي مبني بر كاهش احتمال درگيري، جهت انتظارات را تغيير داد. بازار تتر اصلاح شد و در آغاز معاملات، بورس با پيشگشايشي در حدود ۲۵ هزار ميليارد تومان صف خريد، فعالان بازار را غافلگير كرد. اين نوسانات شديد، بيش از آنكه حاصل تغيير در ارزش ذاتي داراييها باشد، بازتاب تغييرات لحظهاي در «ادراك ريسك» سرمايهگذاران است. با اين حال به نظر ميرسد بازار سرمايه ايران نسبت به دورههاي مشابه گذشته، بهويژه سال ۱۳۹۹، در حال تجربه نوعي بلوغ رفتاري است. پيشتر نيز اشاره كرده بودم كه با تداوم اين شرايط، بازار به تدريج نسبت به شوكهاي خبري دچار كاهش حساسيت خواهد شد؛ پديدهاي خبرزدايي ناميده ميشود. به بيان ديگر، هر خبر سياسي ديگر قادر نخواهد بود همانند گذشته موجي فراگير از رفتارهاي هيجاني ايجاد كند و سرمايهگذاران به مرور، ميان «خبر» و اثر اقتصادي خبر تمايز قائل خواهند شد. تفاوت امروز بازار با سال ۱۳۹۹ نيز دقيقا در همين نقطه قابل مشاهده است. نخست آنكه بازار سرمايه از منظر ابزارهاي مالي توسعه قابل توجهي يافته است. صندوقهاي سرمايهگذاري، ابزارهاي مبتني بر …
