برزو حقشناس
ارزش دلاري بازار سهام طي هفتههاي اخير به حدود ۸۳ ميليارد دلار رسيده بود؛ عددي كه وقتي در مقياس اقتصاد سنجيده ميشود، نهتنها عجيب نيست، بلكه تا حد زيادي بازتاب مستقيم ريسكهاي مزمن، نااطمينانيهاي سياسي و شوكهاي مكرر اقتصاد كلان است. اگرچه برخي از پايين بودن ارزش دلاري بورس گلايه ميكنند، اما واقعيت اين است كه بازار سرمايه در خلأ حركت نميكند و رفتار آن آينهاي از شرايط واقعي اقتصاد است. در كشوري كه طي دو سال گذشته با دو جنگ و مجموعهاي از تنشهاي ژئوپليتيك، اختلالهاي عملياتي و نااطمينانيهاي گسترده مواجه بوده، طبيعي است كه بخشي از سرمايهگذاران عطاي حضور در بازار سهام را به لقايش ببخشند و بخشي ديگر نيز با هر موج ريسك، به سمت خروج از بازار متمايل شوند.
به همين دليل، پايين بودن ارزش دلاري بورس را نميتوان صرفا به ضعف بازار نسبت داد. بازار سهام، بهويژه در اقتصادهاي نوظهور و پرريسك، بهمحض افزايش احتمال بيثباتي، واكنش دفاعي نشان ميدهد. سرمايهگذار در چنين فضايي پيش از آنكه به سودآوري شركتها يا رشد شاخص نگاه كند، ابتدا به اين فكر ميكند كه آيا اصلا ميتواند سرمايه خود را حفظ كند يا نه. همين مساله باعث ميشود ارزش دلاري بازار سهام در دورههاي پرريسك، حتي با وجود رشد اسمي شاخصها، همچنان پايين بماند.
از سوي ديگر، مقايسه سطح فعلي بازار با ميانگين ۱۰ سال گذشته نيز نشان ميدهد كه افت ارزش دلاري بورس پديدهاي مقطعي نيست. متوسط ارزش دلاري بازار سرمايه در يك دهه اخير حدود ۱۶۰ ميليارد دلار بوده، در حالي كه اكنون اين رقم به حوالي ۸۳ ميليارد دلار رسيده است. اين كاهش در شرايطي رخ داده كه طي همين دوره، تعداد شركتهاي پذيرفته شده در بازار سرمايه نيز افزايش يافته و ابزارها و صنايع متنوعتري وارد بورس شدهاند. بنابراين فاصله با ميانگين تاريخي تنها به معناي افت قيمتها نيست، بلكه نشان ميدهد وزن ريسكهاي سيستماتيك و خروج سرمايه تا چه اندازه بر ارزشگذاري بازار سايه انداخته است. با اين حال نبايد فراموش كرد كه ارزش دلاري بازار سرمايه ايران در سالهاي اخير نوسانهاي شديدي را تجربه كرده است. در مقاطعي اين عدد تا حدود ۸۰ ميليارد دلار نيز پايين آمده بود، اما سپس با رشد شاخص و اثر جهش نرخ ارز، دوباره تا نزديكي ۱۰۰ ميليارد دلار بالا رفت. اين تغييرات نشان …
