به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ سوره واقعه پس از آنکه سرنوشت «اصحاب یمین» و نعمتهای بیپایان بهشتی را ترسیم میکند، نگاه مخاطب را به سوی گروه سوم، یعنی «اصحاب شمال» برمیگرداند، کسانی که نه تنها حق را نپذیرفتند، بلکه با تکذیب قیامت و غرق شدن در دنیا، مسیر نابودی خود را هموار کردند.
آیات ۵۱ تا ۷۶ این سوره، از یک سو تصویری تکاندهنده از سرنوشت آنان ارائه میدهد و از سوی دیگر، با استدلالهایی روشن درباره آفرینش انسان، رویش گیاهان، نزول باران و پیدایش آتش، حقیقت قدرت الهی و امکان رستاخیز را به اثبات میرساند.
بنابر روایت فارس، علامه طباطبایی در تفسیر المیزان تأکید میکند که این بخش از سوره، تنها بیان عذاب یا نقل چند نمونه از نعمتهای الهی نیست؛ بلکه مجموعهای از برهانهای فطری است که انسان را از غفلت بیرون میآورد و نشان میدهد انکار قیامت، بیش از آنکه ناشی از نبود دلیل باشد، نتیجه دلبستگی به دنیا و غفلت از نشانههای آشکار خداوند است.
غذای تلخ کسانی که حقیقت را انکار کردند
آیات با خطاب هشدارآمیز آغاز میشود «ثُمَّ إِنَّکُمْ أَیُّهَا الضَّالُّونَ الْمُکَذِّبُونَ» یعنی ای گمراهان تکذیبکننده، پس از آن، قرآن از غذایی سخن میگوید که اهل دوزخ ناچار به خوردن آن هستند، درخت زقوم که شکمهای آنان را پر میکند و سپس با آب جوشان همراه میشود «فَشَارِبُونَ عَلَیْهِ مِنَ الْحَمِیمِ».
این توصیفها بیانگر تناسب میان عمل و جزاست. کسانی که در دنیا با لجاجت، روح خود را از حقیقت تهی کردند، در آخرت نیز با غذایی روبهرو میشوند که نه آرامشبخش است و نه حیاتآفرین؛ بلکه تجسم همان زندگی آلوده و انتخاب نادرست آنان است.
ریشه انکار قیامت، غرور انسان
قرآن سپس به ریشه فکری منکران اشاره میکند. آنان میگفتند که «أَئِذَا مِتْنَا وَکُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ» آیا وقتی خاک و استخوان شدیم، دوباره زنده میشویم؟
علامه طباطبایی معتقد است این پرسش، از ناتوانی عقل سرچشمه نمیگیرد، بلکه حاصل مقایسه قدرت خدا با توان محدود انسان است.
کسی که آفرینش نخست را فراموش کند، طبیعی است که بازآفرینی را نیز محال بداند. به همین دلیل، قرآن پاسخ میدهد که همه انسانها، از اولین تا آخرین، در «مِیقَاتِ یَوْمٍ مَعْلُومٍ» گرد آورده …
