عبدالله صوفی، استاد دانشگاه ویسکانسین آمریکا: اولی بیانگر یک فرآیند تاریخی و اقتصادی برای ارتقای توان تولیدی و فناورانه کشورهاست و دومی مجموعهای از راهبردها، نهادها و مداخلات هدفمند برای تحقق آن فرآیند است. نادیده گرفتن این تمایز، گاه سیاستگذاری را به این تصور نادرست سوق میدهد که توسعه صنعتی صرفاً محصول عملکرد بازار یا نتیجه اجرای چند سیاست تجاری و حمایتی است.
در این گفتار، ایده محوری دکتر عبدالله صوفی، استاد دانشگاه ویسکانسین آمریکا، این است که توسعه صنعتی، بدون سیاست صنعتی به نتیجهای پایدار نخواهد رسید. مکتوب حاضر متن ویرایش و تلخیص شده «ایران» از سخنرانی او با عنوان «تکنوناسیونالیسم و سیاست صنعتی» است که در همایش «سیاست صنعتی از منظر جامعهشناسی اقتصادی» در محل انجمن جامعهشناسی ایران ارائه شده است.
یکی از چالشهای مهم در مباحث توسعه اقتصادی، خلط میان دو مفهوم «صنعتیشدن» و «سیاست صنعتی» است؛ دو مفهومی که اگرچه به یکدیگر مرتبطاند، اما یکسان نیستند. بخش مهمی از سوءبرداشتها در سیاستگذاری اقتصادی نیز از همین عدم تفکیک ناشی میشود. صنعتیشدن، هدف و نتیجه یک فرآیند توسعهای است، در حالی که سیاست صنعتی، مجموعه ابزارها و راهبردهایی است که دولت برای تحقق این هدف به کار میگیرد.
درک این تفاوت از مفهوم «تکنوناسیونالیسم» آغاز میشود؛ دیدگاهی که فناوری را سرچشمه قدرت و امنیت ملی میداند. بر اساس این رویکرد، اقتدار کشورها به توانایی آنها در تولید، توسعه و بهکارگیری فناوری بستگی دارد. از این منظر، توسعه فناوری شرط لازم «توسعه صنعتی»، توسعه صنعتی شرط لازم «استقلال اقتصادی» و استقلال اقتصادی یکی از پایههای «امنیت ملی» است. استقلال اقتصادی نیز به معنای گسستن از اقتصاد جهانی نیست، بلکه به معنای برخورداری از توان فناورانه و تولیدی است که یک کشور را از وابستگی صرف به صادرات مواد خام، منابع طبیعی یا انرژی رها کند.
توسعه صنعتی بدون «سیاست صنعتی» محقق نمیشود
توسعه صنعتی، فرآیند دستیابی به توانمندیهای …
