گروه اجتماعی / سید محمد بطحایی معاون وزیر و رئیس سازمان امور اجتماعی کشور معتقد است انسجام ملی صرفاً به معنای همنظر بودن همه مردم نیست، باید فرهنگ «شنیدن دیگری» را تقویت کنیم. با بطحایی در مورد انسجام اجتماعی و راهکارهای تقویت آن در جامعه امروز به گفتوگو پرداختهایم.
نقش سازمان اموراجتماعی کشور را در تقویت انسجام ملی چگونه تعریف میکنید؟
سازمان اموراجتماعی، متولی ساختن و تقویت زیرساخت اجتماعی کشور است؛ زیرساختی که در شرایط عادی، سرمایه اجتماعی و در شرایط بحران، تابآوری و انسجام ملی را تولید میکند. البته انسجام ملی صرفاً به معنای همنظر بودن همه مردم نیست. چون در هیچ جامعهای چنین اتفاقی ممکن نیست. مردم ممکن است درباره اقتصاد، سیاست، فرهنگ، سبک زندگی یا شیوه اداره کشور دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، اما باید بر سر اصول و منافع بنیادین کشور، احساس تعلق مشترک و منافع ملی به یک نقطه اشتراک برسند.
از این منظر، سازمان امور اجتماعی کشور بیش از آنکه بخواهد مستقیماً «انسجام ایجاد کند»، باید موانع انسجام را شناسایی و کاهش بدهد و ظرفیتهای اجتماعی موجود را فعال کند.این کار چند وجه دارد؛ از رصد آسیبها و مسائل اجتماعی گرفته تا تقویت مشارکت اجتماعی، حمایت از تشکلهای مردمنهاد، توسعه برنامههای اجتماعمحور و کمک به ایجاد گفتوگو میان مردم و دستگاههای حاکمیتی.
مثلاً اگر در یک محله مسألهای مانند ترک تحصیل، اعتیاد، حاشیهنشینی، طلاق یا بیکاری وجود دارد، نمیتوان انتظار داشت با یک برنامه فرهنگی کوتاهمدت، احساس تعلق و اعتماد اجتماعی افزایش پیدا کند. باید مسأله واقعی مردم حل شود. بنابراین نگاه ما این است که انسجام ملی از دل حل مسائل واقعی مردم عبور میکند.
در شرایط کنونی این سازمان چه سهمی در کاهش شکافهای اجتماعی و تقویت همدلی ملی دارد؟
امروز یکی از مهمترین مسائل جامعه، فقط وجود آسیب اجتماعی نیست؛ بلکه احساس فاصله میان گروههای مختلف اجتماعی است. این فاصله میتواند اقتصادی، نسلی، جغرافیایی، فرهنگی یا حتی ارتباطی باشد. وقتی جوانی احساس کند صدایش …
