به گزارش بورس نیوز ، نظام رسمی اکتشاف مواد معدنی در ایران بر تقسیم فعالیتهای اکتشافی به چهار مرحله شناسایی، پیجویی، اکتشاف عمومی و اکتشاف تفصیلی استوار است. این تقسیمبندی طی چند دهه گذشته مبنای تنظیم برنامههای اکتشافی، صدور و تمدید مجوزها، تعیین تعهدات دارندگان پروانه، پذیرش هزینهها و تهیه گزارشهای رسمی قرار گرفته است. با وجود کارکرد حقوقی و اداری این ساختار، تحولات علمی و حرفهای اکتشاف نشان میدهد که تقسیمبندی چهارمرحلهای بهتنهایی نمیتواند نیازهای مدیریت فنی، ارزیابی ریسک و تصمیمگیری سرمایهگذاری در پروژههای اکتشافی را تأمین کند.
محدودیت اصلی نظام موجود آن است که مراحل اکتشاف را عمدتاً بر مبنای نوع، مقیاس و حجم عملیات تعریف میکند، درحالیکه در رویکردهای نوین، جایگاه هر فعالیت بر اساس پرسش زمینشناسی، فرضیه مورد آزمون، میزان کاهش عدمقطعیت و تصمیمی که باید بر مبنای نتایج آن اتخاذ شود، تعیین میشود. زمینشناسی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک، سنجش از دور، ترانشهزنی و حفاری، روشها و ابزارهای گردآوری اطلاعات هستند و نمیتوان هرکدام را بهطور انحصاری متعلق به یک مرحله مشخص دانست.
در بسیاری از پروژهها، مرز عملیاتی میان شناسایی و پیجویی یا میان پیجویی و اکتشاف عمومی روشن نیست. ممکن است یک پروژه با انجام مطالعات زمینشناسی تفصیلی، ژئوفیزیک زمینی و حتی چند گمانه شناسایی همچنان در مرحله پیجویی تلقی شود، درحالیکه پروژهای دیگر با سطح مشابهی از شناخت، در قالب اکتشاف عمومی تعریف شده باشد. این ابهام نشان میدهد که عناوین موجود بیش از آنکه بیانگر بلوغ فنی پروژه و کیفیت شناخت زمینشناسی باشند، متأثر از نحوه تنظیم برنامه، مقیاس عملیات و رویههای اداری هستند.
تقسیمبندی چهارمرحلهای همچنین تصویری نسبتاً خطی از اکتشاف ارائه میکند، گویی هر پروژه باید بهترتیب از شناسایی به پیجویی، سپس به اکتشاف عمومی و در نهایت به اکتشاف تفصیلی منتقل شود. در عمل، اکتشاف فرایندی تکرارشونده و مبتنی بر اصلاح مستمر مدلها و فرضیههاست. نتایج یک بررسی ژئوفیزیکی یا یک گمانه اکتشافی ممکن است به تغییر مدل زمینشناسی، تعریف هدف جدید، بازگشت به مطالعات ژئوشیمیایی، اصلاح موقعیت حفاری یا کنار گذاشتن فرضیه اولیه منجر شود. ازاینرو، حفاری را نباید صرفاً نشانه ورود به مرحلهای بالاتر …
