افزایش بارندگی‌ها در خراسان جنوبی؛ رویش امید در دل خشکسالی

ایرنا/ بیرجند - ایرنا - سال آبی جاری به صورت میانگین ۴۸ میلی‌متر بارندگی در خراسان جنوبی به ثبت رسیده که این میزان بارش نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۲۰۲ درصد رشد دارد، اگرچه این بارندگی‌ها در برخی مناطق باعث ترمیم خشکسالی می‌شود اما به گفته کارشناسان، بحران کم‌آبی و خشکسالی همچنان پابرجا است.

به گزارش ایرنا خراسان جنوبی با ۱۵۱ هزار کیلومترمربع مساحت به عنوان سومین استان پهناور کشور جزو مناطق خشک و کم‌آب ایران محسوب می‌شود.
خراسان جنوبی ۲ دهه درگیر خشکسالی است و از مواهب خدادادی در این دیار کویری هیچ چیز به اندازه بارش باران و برف، مردم بخصوص کشاورزان و دامداران را خوشحال نمی‌کند حتی اگر به دلیل شرایط زیستی، سیلاب و یخبندان به راه اندازد و باعث خسارت شود.
آسمان این روزها پس از مدت‌ها روی خوش خود را به کویر تشنه خراسان جنوبی نشان داده است، ابرهای حیات بخش که سال‌های زیادی بود در آسمان نیلگونی این استان کمتر دیده می‌شدند، امسال با دلی پر بر آسمان این خطه ظاهر شدند و با بخشش خود کویر تشنه را نمناک کردند و لطافت و تازگی را بعد از ماه‌ها چشم‌انتظاری با بارش باران و برف به طبیعت هدیه دادند.

بارندگی‌های اخیر، صحنه‌هایی از زندگی دوباره را به چشم‌ها هدیه داد، رودخانه‌ها برای لحظه‌ای نفسی تازه کردند، دشت‌ها و مناطق کوهپاهه‌ای رخت سفید به تن کردند و مردم هم با لبخند به آسمان چشم دوختند و سجده شکر به جا آوردند.

تالاب کجی نمکزار نهبندان به عنوان جاذبه طبیعی و منحصر بفرد در جنوب استان و شرق کشور پس از گذشت مدت‌ها از آخرین آبگیری و انتشار تصاویر خشک شدن آن، با بارندگی خوب چند هفته گذشته حدود ۵۰ درصد آبگیری شد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی هم از آبگیری چهار میلیون و ۸۰۰ هزار مترمکعبی در ۳۰۰ سازه آبخیزداری در استان در پی بارش‌های روزهای اخیر خبرداد و گفت: با توجه به اینکه این سازه‌ها در بالادست قنوات احداث شده در آینده نزدیک دبی آب قنوات در ۷۰۰ روستای استان افزایش خواهد یافت.

مدیرکل هواشناسی خراسان جنوبی هم گفت: از ابتدای سال آبی جاری تاکنون میانگین بارندگی‌های استان به ۴۸ میلی‌ متر رسیده که این میزان بارش نسبت به مدت مشابه سال گذشته ، ۲۰۲ درصد و نسبت به شرایط بلندمدت(حداقل ۳۰ سال گذشته) ۱۲۵ درصد افزایش دارد.

اما واقعیت این است که به گفته کارشناسان اگرچه این بارندگی‌ها در برخی مناطق باعث ترمیم خشکسالی و کم آبی می‌شود اما سایه خشکسالی همچنان پابرجا است، پس بنابراین باران‌های اخیر بیشتر از آنکه راه‌حل باشند، یادآور این حقیقت‌ هستند که باید مدیریت منابع آب، صرفه‌جویی و تغییر سبک زندگی را جدی‌تر بگیریم.

این روزها، باران نه فقط یک پدیده طبیعی، بلکه نمادی از امید و هشدار است، امید به اینکه زمین هنوز زنده است و می‌تواند نفس بکشد و هشدار به اینکه اگر امروز برای آینده برنامه‌ریزی نکنیم، فردا حتی همین بارش‌های پراکنده نیز نمی‌توانند ما را از بحران نجات دهند.

پس افزایش بارندگی‌ها هم نمی‌تواند کسری چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعبی منابع آب زیرزمینی خراسان جنوبی در ۳۰ سال گذشته را جبران کند.

بارندگی‌های اخیر هرچند امید را در دل‌ها زنده کرد اما هنوز نمی‌توان آن را پایان خشکسالی و کم آبی دانست، این بارش‌ها تنها اندکی از فشار کم‌آبی را کاهش داده‌اند و بحران همچنان ادامه دارد، در واقع بارندگی‌های اخیر به معنای عبور از خشکسالی یا ورود به ترسالی نیست و تنها وقفه‌ای موقت در روند خشکسالی ایجاد کرده‌اند.

افزایش ۲۰۲ درصدی بارندگی‌ها

مدیرکل هواشناسی خراسان جنوبی هم بارش‌های اخیر را نسبتا مناسب توصیف کرد اما معتقد است که بارندگی‌های کوتاه‌مدت، هرچند ارزشمند، اما نمی‌تواند به‌تنهایی بحران کم‌آبی را پایان دهد چرا که سفره‌های زیرزمینی نیازمند سال‌ها تغذیه‌ هستند.

جواد نخعی افزود: از ابتدای سال آبی جاری تاکنون میانگین بارندگی‌های استان به ۴۸ میلی‌متر رسیده که این میزان بارش نسبت به مدت مشابه سال گذشته ، ۲۰۲ درصد و نسبت به شرایط بلندمدت ۱۲۵ درصد افزایش دارد.

وی افزود: در سال آبی جاری بیشترین میزان بارش در شهرستان نهبندان ثبت شده که به ۹۰ میلی‌متر رسید و در سایر مناطق استان نیز بارش‌ها شرایط مطلوبی را نشان می‌دهد.

نخعی بیان کرد: به عنوان مثال در بیرجند از ابتدای سال آبی جاری میزان بارش به ۳۹.۷ میلی‌متر رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۸۰ درصد افزایش داشته و همچنین در مقایسه با شرایط بلندمدت، این میزان بارش ۴۸ درصد بیشتر بوده است.

مدیرکل هواشناسی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه همچنین میانگین بارش کشور در سال آبی جاری به ۷۱.۹ میلی‌متر رسید که حدود ۳۱ درصد از بارش سال آبی کشور را تشکیل می‌دهد و استان‌های بوشهر، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان و یزد افزایش بارش‌ها را تجربه کرده‌اند.

نخعی همچنین به پیش‌بینی وضعیت دما در ماه‌های آینده اشاره کرد و گفت: تا نیمه بهمن‌ماه، در نیمه شمالی کشور دما یک تا ۲ درجه نسبت به میانگین، گرمتر خواهد بود و این وضعیت تا اسفند ادامه دارد، اما از اسفند تا اردیبهشت سال آینده، انتظار داریم افزایش دما کاهش یابد و به میزان نیم تا یک درجه برسد.

وی درباره پیش‌بینی وضعیت بارش‌ها نیز اعلام کرد: وضعیت بارش‌ها در چهار ماه آینده نرمال خواهد بود.
نخعی تصریح کرد: البته افزایش بارش‌ها ممکن است در برخی مناطق باعث ترمیم موقتی شرایط آبی و خشکسالی شود اما همچنان خشکسالی در خراسان جنوبی وجود و استمرار دارد.

آبگیری سدها
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی هم با اشاره به کسری چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعبی منابع آبی استان براثر استمرار خشکسالی‌ها، گفت: اگر چه در استان در سال جاری بارندگی‌ها خوبی داشته‌ایم اما همچنان با کم آبی مواجه هستیم و باید بیش از گذشته برای مدیریت مصرف آب تلاش کنیم.

عباس سارانی افزود: اگرچه این بارندگی‌ها در برخی مناطق باعث ترمیم خشکسالی و کم آبی خواهد شد اما به دلیل وضعیت نامناسب سفره‌های زیرزمینی استان همچنان با بحران آب مواجه هستیم.

وی با اشاره به ذخیره بیش از ۷۰۰ هزار متر مکعبی در سدهای مخزنی استان در پی بارندگی اخیر گفت: سهم سد نهرین که تامین کننده بخشی از آب شرب طبس است از این بارندگی ۳۶۰ هزار متر مکعب، سد شهید پارسا در سرایان ۲۳۰ هزار متر مکعب و دره بید ۱۰۰ هزار متر مکعب بوده است.

سارانی افزود: سد نهرین یکی از سدهای مهم در تامین آب شرب است که براثر خشکسالی‌های اخیر وضعیت آن نامطلوب بود و با بارندگی آذر و دی امسال یک و نیم میلیون مترمکعب معادل ۳۰ درصد آن آبگیری شد.

وی اضافه کرد: اگرچه آبگیری این سد مطلوب بوده است، اما همشهریان همچنان با توجه به در پیش بودن پیک مصرف آب در نوروز سال آینده، در مدیریت مصرف آب اهتمام ویژه داشته باشند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی گفت: حجم کلی سدهای مخزنی خراسان جنوبی ۷۵ میلیون متر مکعب است که در حال حاضر ۱۳ میلیون و سیصد هزار متر مکعب آب در آن ذخیره شده و ۱۷ درصد این سدها پر است.

سارانی به عملکرد مطلوب سازه‌های تغذیه مصنوعی در مدیریت سیلاب و کاهش خطرات مالی و جانی ناشی از سیلاب اشاره کرد و گفت: همچنین طی فعالیت سامانه بارشی اخیر در آذر و دی، حدود یک میلیون و هشتصد هزار متر مکعب روان آب هم در سازه‌های تغذیه مصنوعی مهار و جمع‌آوری شد که نقش مهمی در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی دارد.

به گفته کارشناسان آب، افزایش بارندگی‌ها در سال آبی جاری تاثیری در تقویت سفره‌های آب‌های زیرزمینی این استان نخواهد داشت و کم‌آبی همچنان گریبانگیر شرق کشور و خراسان جنوبی است؛ بحرانی که اگر مدیریت نشود و منابع اندک موجود حفظ نشود، دسترسی به آب را برایمان سراب خواهد کرد.