بورس از سایه ریسک‌های سیاسی عبور کرد / تغییر نگاه بازار از جنگ به تورم و نقدینگی

بهراد بهاری، کارشناس و فعال بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار برنا درباره روند صعودی بورس اظهار کرد: بازار سرمایه پیش از وقوع جنگ نیز تحت تاثیر ریسک‌های سیاسی و نظامی قرار داشت و اگر به روند معاملات از دی‌ماه سال گذشته تا آغاز درگیری‌ها نگاه کنیم، شاهد یک روند نزولی در بازار بودیم. در واقع می‌توان گفت بازار تا حد زیادی ریسک جنگ را پیش‌خور کرده و در قیمت‌ها لحاظ کرده بود.

وی افزود: پس از وقوع جنگ، بخشی از شرکت‌ها با آسیب‌های مستقیم و غیرمستقیم مواجه شدند، اما پس از بازگشایی بازار، رشد قابل توجه شاخص‌ها برای بسیاری از فعالان بازار غافلگیرکننده بود. دلیل این موضوع آن بود که فضای عمومی اخبار همچنان از تداوم ریسک جنگ حکایت داشت، نه مذاکرات به تفاهم اولیه رسیده بود و نه نشانه‌ای از رفع کامل تنش‌ها وجود داشت. بنابراین رشد پرقدرت بازار در آن مقطع با انتظارات عمومی همخوانی نداشت.

بهاری ادامه داد: با گذشت زمان، روایت غالب بازار تغییر کرد و به جای تمرکز بر ریسک جنگ موضوعاتی مانند تورم، رشد نقدینگی و آثار آن بر سودآوری شرکت‌ها مورد توجه قرار گرفت. سرمایه‌گذاران به این جمع‌بندی رسیدند که شرکت‌هایی که از جنگ آسیب جدی ندیده‌اند همچنان ظرفیت رشد فروش و سودآوری دارند و حتی با در نظر گرفتن ریسک‌های موجود نیز قیمت سهام آنها در سطوح جذابی قرار دارد.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به نحوه بازگشایی بازار پس از جنگ گفت: به نظر من مسئولان سازمان بورس در این زمینه عملکرد نسبتا هوشمندانه‌ای داشتند. ابتدا نمادهای مرتبط با املاک و دارایی‌هایی که از رشد سطح عمومی قیمت‌ها منتفع شده بودند بازگشایی شدند و پس از آن شرکت‌هایی که از شرایط تورمی سود می‌بردند وارد مدار معاملات شدند. این فرآیند به تدریج بر فضای روانی بازار اثر مثبت گذاشت و به شکل‌گیری موج خوش‌بینی میان فعالان بازار کمک کرد.

وی درباره چشم‌انداز بازار از این نقطه به بعد اظهار کرد: درباره اتفاقاتی که تاکنون رخ داده، اختلاف نظر جدی میان فعالان بازار وجود ندارد، اما درباره آینده همچنان یک عدم قطعیت کلیدی وجود دارد و آن هم ریسک تنش‌های نظامی است. اخباری که در روزهای اخیر درباره متن احتمالی تفاهم منتشر شده چه در رسانه‌های داخلی و چه در رسانه‌های خارجی در صورت صحت می‌تواند برای اقتصاد ایران خبر مثبتی باشد. هرچند هنوز متن نهایی منتشر نشده است.

بهاری افزود: اگر آنچه در رسانه‌ها مطرح شده به واقعیت نزدیک باشد، بازار سهام از منظر ارزش‌گذاری همچنان در مقایسه با سایر بازارهای دارایی ظرفیت رشد دارد. اما نباید فراموش کرد که همچنان احتمال بازگشت تنش‌ها وجود دارد و هرگونه تحول نظامی می‌تواند شرایط را تغییر دهد.

وی ادامه داد: سرمایه‌گذاران نیز بر اساس ارزیابی خود از این ریسک رفتار می‌کنند. افرادی که سناریوی صلح و توافق را محتمل‌تر می‌دانند، بازار را جذاب ارزیابی می‌کنند و هر اصلاح قیمتی را فرصت خرید می‌بینند. این گروه معتقدند در صورت تثبیت شرایط، دستیابی شاخص کل به محدوده 6 تا 7 میلیون واحد نیز دور از دسترس نیست. در مقابل، گروهی دیگر با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند زیرا معتقدند ریسک‌های موجود هنوز به طور کامل از بین نرفته است.

بهاری در ادامه با اشاره به وضعیت ارزش‌گذاری بازار گفت: اگر با معیارهای متداول ارزش‌گذاری به بورس نگاه کنیم، حتی با وجود رشد حدود ۴۰ درصدی اخیر هنوز وارد محدوده‌ای نشده‌ایم که بتوان از حباب یا ارزش‌گذاری‌های غیرعادی سخن گفت. بازار سهام در سال‌های گذشته، به‌ویژه از منظر دلاری، دوره‌ای طولانی از سرکوب قیمتی را تجربه کرده است، سرکوبی که بخش مهمی از آن ناشی از ریسک‌های سیاسی و اقتصادی بوده است.

وی افزود: اکنون بخشی از فعالان بازار معتقدند این ریسک‌ها در حال کاهش است و شرایط به سمت نوعی توافق و ثبات بیشتر حرکت می‌کند. اگر این روایت را بپذیریم، قیمت‌های فعلی نه‌تنها قابل توجیه هستند بلکه همچنان ظرفیت رشد دارند. اما اگر نسبت به این سناریو تردید وجود داشته باشد، طبیعتا باید نرخ تنزیل بالاتری برای ارزش‌گذاری شرکت‌ها در نظر گرفت که به معنای کاهش ارزش ذاتی سهام خواهد بود.

این کارشناس بازار سرمایه در پایان گفت: قیمت‌های فعلی بازار را نمی‌توان گران دانست و رشد اخیر نیز با توجه به کاهش نسبی ریسک‌های نظامی، رشد غیرمنطقی نبوده است. با این حال ادامه این روند بیش از هر چیز به تحولات سیاسی و امنیتی وابسته است. در صورتی که تنش‌های نظامی دوباره تشدید نشود، بازار سرمایه همچنان می‌تواند به مسیر رشد خود ادامه دهد.