رسانه‌های اجتماعی برای بزرگسالان هم اعتیادآورند

به گزارش همشهری آنلاین شرکت‌هایی که برنامه‌های مورد علاقه شما را طراحی کرده‌اند، انگیزه‌ای برای نگه داشتن شما در دام خود دارند تا بتوانند تبلیغاتی را ارائه دهند که میلیاردها دلار درآمد برایشان ایجاد کند. مقاومت در برابر کشش اسکرول بی‌پایان، دوپامین ناشی از ویدیوهای کوتاه و تقویت و اعتباربخشی نفس که از لایک‌ها و تعاملات مثبت ناشی می‌شود، می‌تواند مانند یک مبارزه ناعادلانه به نظر برسد. برای برخی از افراد، «طعمه‌گذاری خشم» یا «خشم‌پروری» (rage-bait)، اخبار غم‌انگیز و بحث با غریبه‌های اینترنتی نیز جذابیت مقاومت‌ناپذیری دارد.

بخش زیادی از نگرانی‌ها در مورد اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی بر کودکان متمرکز شده است. اما بزرگسالان نیز مستعد استفاده زیاد از رسانه‌های اجتماعی هستند که شروع به تأثیر بر زندگی روزمره آنها می‌کند.

تشخیص علائم مصرف اجباری

دکتر آنا لمبکه، روانپزشک و مدیر پزشکی اعتیاد در دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد، اعتیاد را «مصرف اجباری مداوم یک ماده یا رفتار علیرغم آسیب به خود یا دیگران» تعریف می‌کند.

لمبکه می‌گوید آنچه پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی را بسیار اعتیادآور می‌کند، «دسترسی ۲۴ ساعته، واقعاً نامحدود و بدون اصطکاک» افراد به آنهاست.

برخی از پژوهشگران این سوال را مطرح می‌کنند که آیا اعتیاد اصطلاح مناسبی برای توصیف استفاده زیاد از رسانه‌های اجتماعی است یا خیر، و استدلال می‌کنند که فرد باید علائمی قابل‌شناسایی مانند تمایلات شدید و گاهی غیرقابل کنترل و علائم ترک را تجربه کند تا بتوان از عنوان اعتیاد استفاده کرد.

اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی به عنوان یک اختلال رسمی در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، که مرجع استاندارد روانپزشکان و سایر متخصصان سلامت روان برای ارزیابی و درمان بیماران است، شناخته نشده است. این امر تا حدودی به این دلیل است که هیچ اجماع گسترده‌ای در مورد اینکه اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی چیست و اینکه آیا مشکلات اساسی سلامت روان در استفاده مشکل‌ساز نقش دارند یا خیر، وجود ندارد.

اما برخی از کارشناسان می‌گویند فقط به این دلیل که هیچ توافق رسمی در مورد این موضوع وجود ندارد، به این معنی نیست که استفاده بیش از حد از رسانه‌های اجتماعی نمی‌تواند مضر باشد.

دکتر لورل ویلیامز، استاد روانپزشکی و علوم رفتاری در کالج پزشکی بیلور، می‌گوید: «برای من، بزرگترین نشانه این است که فرد در مورد مقدار استفاده از رسانه‌های اجتماعی چه احساسی دارد و مشاهده آن چه احساسی در او ایجاد می‌کند. اگر چیزی که آنها کشف می‌کنند این است که آنقدر آن را تماشا می‌کنند که از چیزهای دیگری که ممکن است از آنها لذت ببرند یا چیزهایی که باید به آنها توجه کنند، غافل می‌شوند، این استفاده مشکل‌ساز است. علاوه بر این، اگر مرتباً احساس غرق شدن، خستگی، غم، اضطراب یا عصبانیت می‌کنید، این استفاده برای شما خوب نیست.»

به عبارت دیگر، آیا استفاده شما از رسانه‌های اجتماعی بر سایر بخش‌های زندگی شما تأثیر می‌گذارد؟ آیا کارهای روزمره، کار، سرگرمی‌ها یا وقت گذراندن با دوستان و خانواده را به تعویق می‌اندازید؟ آیا سعی کرده‌اید زمان خود را کاهش دهید اما متوجه شده‌اید که قادر به انجام آن نیستید؟ آیا از استفاده از رسانه‌های اجتماعی احساس بدی دارید؟

اوفیر تورل، استاد مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی در دانشگاه ملبورن که سال‌ها در مورد استفاده از رسانه‌های اجتماعی مطالعه کرده است، گفت که «هیچ توافقی» در مورد اصطلاح اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی وجود ندارد و او «انتظار ندارد که به این زودی‌ها توافقی حاصل شود.»

تورل گفت: «واضح است که ما یک مشکل داریم. لازم نیست آن را اعتیاد بنامید، اما یک مشکل وجود دارد و ما به عنوان یک جامعه باید در مورد آن فکر کنیم.»

روش‌های ملایم برای کاهش استفاده از رسانه‌های اجتماعی

ویلیامز می‌گوید قبل از تعیین محدودیت برای پیمایش رسانه‌های اجتماعی، درک چگونگی عملکرد فیدها و تبلیغات رسانه‌های اجتماعی برای جذب کاربران مفید است.

او افزود: «رسانه‌های اجتماعی را به عنوان شرکتی در نظر بگیرید که سعی می‌کند شما را وادار کند تا با آنها بمانید و چیزی بخرید - این طرز فکر را داشته باشید که این اطلاعاتی است که نیازی به اقدام بر اساس آنها ندارم و ممکن است درست نباشند. منابع اطلاعاتی جایگزین را دریافت کنید. همیشه درک کنید که هر چه بیشتر چیزی را ببینید، هر کسی می‌تواند شروع به باور کردن آن کند.»

ایان ای. اندرسون، محقق فوق دکترا در موسسه فناوری کالیفرنیا، پیشنهاد می‌کند که برای جلوگیری از باز کردن برنامه رسانه‌های اجتماعی مورد علاقه‌تان، تغییرات کوچک و معناداری ایجاد کنید. اندرسون گفت: جابجایی محل برنامه روی تلفن یا خاموش کردن اعلان‌ها «مداخلات سبک» هستند، اما گزینه‌های پیچیده‌تر، مانند نیاوردن تلفن به اتاق خواب یا سایر مکان‌هایی که معمولاً از آن استفاده می‌کنید، نیز می‌توانند مفید باشند.

ابزارهای فناوری همچنین می‌توانند به کاهش استفاده بیش از حد از فناوری کمک کنند. هم آیفون و هم دستگاه‌های اندروید دارای کنترل‌های داخلی برای تنظیم زمان استفاده از صفحه نمایش هستند.

کنترل‌های زمان استفاده از صفحه نمایش اپل در منوی تنظیمات آیفون یافت می‌شوند. کاربران می‌توانند زمان کلی خاموشی (Downtime) را تنظیم کنند که تمام فعالیت‌های تلفن را در یک دوره زمانی مشخص به انتخاب خودشان خاموش می‌کند.

این کنترل‌ها همچنین به کاربران اجازه می‌دهند با محدود کردن زمانی که می‌توانند صرف یک برنامه کنند، محدودیت کلی برای دسته‌های خاصی از برنامه‌ها، مانند شبکه‌های اجتماعی، بازی‌ها یا سرگرمی‌ها، یا تمرکز روی یک برنامه خاص اعمال کنند.

نکته منفی این است که دور زدن این محدودیت‌ها کار سختی نیست. این بیشتر یک تلنگر است تا یک خط قرمز که نمی‌توانید از آن عبور کنید. اگر سعی کنید برنامه‌ای را با محدودیت باز کنید، یک منوی صفحه نمایش دریافت خواهید کرد که یک دقیقه دیگر، یک یادآوری پس از 15 دقیقه یا نادیده گرفتن کامل آن را ارائه می‌دهد.

اگر مداخله سبک موثر نباشد

اگر مداخله سبک موثر نباشد، ممکن است اقدامات شدیدتری لازم باشد. برخی از کاربران قسم می‌خورند که تلفن‌های خود را به حالت خاکستری در می‌آورند تا جذابیت آن را برای مغزهای جستجوگر دوپامین کمتر کنند. در آیفون‌ها، فیلتر رنگ را در تنظیمات خود تنظیم کنید. برای اندروید، حالت خواب (Bedtime Mode) را فعال کنید یا تنظیمات تصحیح رنگ را تغییر دهید. استفاده از یک گوشی ساده‌تر، مانند یک گوشی تاشوی قدیمی، می‌تواند به مهار وسواس‌های مربوط به رسانه‌های اجتماعی نیز کمک کند.

برخی از استارت‌آپ‌ها، با این تصور که مردم ممکن است یک مانع ملموس را ترجیح دهند، راه‌حل‌های سخت‌افزاری ارائه می‌دهند که اصطکاک فیزیکی بین شما و یک برنامه ایجاد می‌کند. به عنوان مثال، Unpluq یک برچسب زرد است که برای دسترسی به برنامه‌های مسدود شده باید آن را روی گوشی خود نگه دارید. Brick و Blok دو محصول متفاوت هستند که در همین راستا کار می‌کنند - آنها قطعات پلاستیکی مربعی شکلی هستند که برای باز کردن قفل یک برنامه باید با گوشی خود ضربه بزنید یا اسکن کنید.

اگر این مانع کافی نیست، می‌توانید گوشی خود را به طور کامل دور از دسترس قرار دهید. جعبه‌های قفل و قاب‌های مختلفی برای گوشی وجود دارد که برخی از آنها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که والدین می‌توانند تلفن‌های نوجوانان خود را در زمانی که قرار است بخوابند، قفل کنند، اما هیچ قانونی وجود ندارد که بگوید فقط نوجوانان می‌توانند از آنها استفاده کنند.

شرکت Yondr که کیف‌های قفل تلفن قابل حملی تولید می‌کند که در کنسرت‌ها یا مدارس استفاده می‌شوند، کیوسک تلفن خانگی نیز می‌فروشد.

به دنبال کمک گرفتن از دیگران باشید

اگر همه راه‌های دیگر جواب نداد، شاید بهتر باشد دلایل عمیق‌تری برای احساس اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی پیدا کنید. شاید این نشانه مشکلات اساسی مانند اضطراب، استرس، تنهایی، افسردگی یا عزت نفس پایین باشد. اگر فکر می‌کنید اینطور است، ارزشش را دارد که به دنبال درمانی باشید که به طور گسترده‌تری در دسترس قرار می‌گیرد.

ویلیامز گفت: «برای افرادی که برای دوری از شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند - ببینید آیا می‌توانید یک گروه از دوستان را برای همکاری در این زمینه پیدا کنید. این کار را به یک تلاش گروهی تبدیل کنید. فقط در مورد آن پست نگذارید! هرچه فضاهای بیشتری بدون تلفن شوند، ممکن است شاهد کاهش تمایل به «حضور در شبکه» باشیم.»

منبع: AP