سبقت غیرمجاز تعرفه‌ها | ارائه خدمات بی‌کیفیت و البته گران در روزهای خانه‌تکانی به دعوای تکراری مردم و برخی اتحادیه‌ها تبدیل شده است

همشهری آنلاین-رابعه تیموری:قوانین نظام صنفی کشور، تعیین نرخ خدمات هر صنف را بر عهده اتحادیه‌ها گذاشته تا با بررسی هزینه‌ها و شرایط بازار، نرخ خدمات صنف خود را تعیین کنند. اغلب اتحادیه‌ها این تکلیف خود را در فواصل منظم تمام‌وکمال انجام می‌دهند، اما شرح وظایف صنفی آنها به نرخ‌گذاری محدود نمی‌شود و نظارت بر اجرای این نرخ‌ها هم جزء تکالیف قانونی اتحادیه‌ها به شمار می‌آید. تکلیفی که بسیاری از اتحادیه‌ها از انجام آن شانه خالی می‌کنند و درحالی‌که حق‌الزحمه بسیاری از تکنسین‌ها و کارگران شرکت‌های حمل اثاثیه منزل، قالیشویی، تعمیر لوازم خانگی و سایر مراکز خدماتی با نرخ‌های مصوب تفاوتی چشمگیر دارند، اتحادیه‌ها برای جلوگیری از این تخلفات صنفی و رسیدگی به نارضایتی مشتریان، تلاش و انگیزه‌ای نشان نمی‌دهند:

‌نرخ‌های دوبله و سوبله

دم عید که می‌شود، خیلی‌ها به فکر تعمیر وسایل خانه می‌افتد تا شاید قبل از پایان سال پرونده وسایلی که مدت‌ها ازکارافتاده بودند را ببندند. اتحادیه تعمیرات لوازم خانگی تهران هر سال برای تعمیر هر یک از وسایل برقی مصرفی خانواده‌ها مانند تلویزیون، یخچال فریزر، ماشین لباسشویی و... نرخنامه‌های مجزا منتشر می‌کند که در هر یک هزینه تعمیر قطعات مختلف تعیین شده است، اما اگر سرو کار مشتریان به مراکز تعمیر لوازم خانگی بیفتد، معمولا راست و ریس کردن و راه انداختن لوازم برقی به تعویض یک یا دو قطعه ارزان‌قیمت ختم نمی‌شود و به هم ریختن دل و روده وسایل وعیب‌یابی آنها هزینه‌ای کلان روی دست مشتریان می‌گذارد. یکی از مصرف‌کنندگان برندی پر اسم و رسم درباره مخارج گزاف جراحی لوازم خانگی می‌گوید: «دستمزد بسیاری از تعمیرکاران برای تعمیرات جزئی لوازم خانگی آنقدر بالا است که تعمیر وسایل کارکرده به صرفه نیست. تعمیرکاران قیمت قطعات را هم بالاتر از نرخ‌های اتحادیه فاکتور می‌کنند و به بهانه گران شدن قطعات تعویض شده مبلغ‌های میلیونی از مشتری می‌گیرند.»
در فهرست عریض‌وطویل نرخنامه لوازم خانگی هزینه تعمیر شفت ماشین لباسشویی بین یک میلیون و ٣٠٠ هزار تا یک میلیون و ٧٢٠هزار تومان تعیین شده و اجرت تعویض لاستیک از ٦٩٦هزار تا ٩٢٠ هزار تومان مشخص شده، اما او برای تعمیر ماشین لباسشویی خود ٦ میلیون تومان پرداخت کرده است: «در فاکتور ٢ میلیون تومان هزینه تعویض شفت نوشته شده بود و باقی مبلغ را برای هزینه رفت‌وآمد و دستمزد تعویض لاستیک درب ماشین لباسشویی از من گرفتند..»

‌اعلا شویی اجباری

قالی شویی‌ها از دیگر اصنافی هستند که باید نرخ‌گذاری اتحادیه‌ها را رعایت کنند. در این نرخ‌گذاری‌ها شستشوی معمولی، شستشو با دست و شستشو با مواد نانو یا به قولی اعلاشویی قیمت‌های متفاوتی دارد که مشتری می‌تواند یکی از این شیوه‌های شستشو را انتخاب کند، اما اعلاشویی با شستشوی معمولی تفاوت قیمت قابل‌توجهی دارد و معمولا بازار گرمی‌های کارکنان قالی شویی‌ها به تحمیل بالاترین نرخ‌های خدمات‌شان می‌انجامد. به طوری که حتی اگر مشتری به شستشوی معمولی فرش خود تمایل داشته باشد، ناگزیر است اعلاشویی را انتخاب و بالاترین هزینه خدمات این صنف را بپردازد. یکی از مشتریان این مراکز که برای شستشوی فرشی ماشینی، هزینه‌ای چند برابر نرخ مصوب اتحادیه پرداخت کرده، می‌گوید: «اتحادیه قالی شویی برای شستن معمولی هر متر فرش ماشینی٨٠هزار تومان تعیین کرده و هزینه شستشوی یک فرش ١٢ متری حدود ٩٠٠ هزار تومان است، ولی وقتی برای شستشوی فرش ماشینی با چند قالی شویی تماس گرفتم، نرخ شستشوی همه آنها بیشتر از این قیمت بود. با آن که فرش من به شستشوی ویژه نیاز نداشت، آنها به بهانه استفاده از مواد شوینده باکیفیت، هزینه اعلاشویی را از من گرفتند که با محاسبه هزینه رفت‌وآمد و انعام کارگران، هزینه شستشوی هر فرش حدود یک و نیم میلیون تومان برایم آب خورد..»

‌خدمات ساعتی ضریب‌دار

تعدادی از شرکت‌های فعال در خدمات حمل‌ونقل اثاثیه منزل ادعا می‌کنند که صفر تا صد اثاث کشی منزل شهروندان را بر عهده می‌گیرند و زمان صرف شده تنها فاکتوری است که قیمت تمام شده خدمات را مشخص می‌کند، اما به نظر می‌رسد این شرکت‌ها هم ترفندهای کشدار کردن زمان اثاث کشی را به‌کارگران‌شان می‌آموزند و هم روش چند برابر کردن هزینه‌ها را. اگر هم مبلغ تمام شده‌ای که به مشتری اعلام می‌کنند چند برابر نرخ‌های اتحادیه باشد، روش توجیه نرخ‌گذاری خود را می‌دانند. یکی از شهروندان تهرانی که برای جابجایی از خدمات یک شرکت حمل اثاثیه منزل استفاده کرده، می‌گوید: «وقتی با شرکت تماس گرفتم گفتند کارگران شرکت در عرض ۳ ساعت همه وسایل شما را بسته‌بندی می‌کنند و شما باید برای هر ساعت کار یک کارگر ٧۵٠هزار تومان و برای کرایه وانت در داخل شهر ٢ و نیم میلیون تومان پرداخت کنید. با این مبلغ‌ها هزینه اثاث کشی من١٠میلیون تومان می‌شد، اما وقتی می‌خواستند بار را پیاده کنند، گفتند باید ٧٠ میلیون تومان پرداخت کنید وگرنه اثاث را تحویل نمی‌دهیم.» محاسبه جداگانه حمل وسایل سنگین و مبلغ قابل‌توجهی که شرکت باربری به دلیل چهار متری بودن کوچه مقصد به مبلغ توافق شده اضافه کرده، این هزینه را ده برابر افزایش داده است. شهروند شاکی از خدمات باربری می‌گوید: «وقتی برای شکایت به اتحادیه مراجعه کردیم فقط شکایت ما را ثبت کردند و درحالی‌که باربری حاضر نبود با هزینه‌ای که توافق کرده بودیم، اثاثیه ما را خالی کند، اتحادیه به ما وعده پیگیری می‌داد.» شانه‌خالی‌کردن اتحادیه‌ها از نظارت بر نرخ خدمات‌شان به این اصناف محدود نمی‌شود و در سایر اصناف هم به‌ندرت پیش می‌آید که اتحادیه‌ها وظیفه حل‌وفصل اختلافات مشتریان ناراضی و مراکز خدماتی متخلف را بر عهده بگیرند.

بیشتر بخوانید:قیمت‌گذاری‌ کالا و خدمات به اتحادیه‌های صنفی واگذار می‌شود