چرا ایران از غنی سازی نمی گذرد؟ | کاربردهای 3 سطح خاص از غنی سازی اورانیوم

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: این نشست درحالی به صحنه‌ای برای دفاع از حقوق هسته‌ای ایران تبدیل شد که واشنگتن طی ماه‌های اخیر در تداوم زیاده‌خواهی‌هایش در مواجهه با تهران، به‌صورت مستمر «غنی‌سازی صفر» را به عنوان یکی از شروط اصلی «مذاکره» با تهران مطرح کرده‌است؛ شرطی که بارها ازسوی مقام‌های مختلف ایرانی رد و تاکید شده‌است که «غنی‌سازی در خاک ایران» خط قرمزی است که جمهوری‌اسلامی هرگز از آن عبور نخواهد کرد.

در شرایطی که مورگان اورتگاس، نماینده آمریکا در نشست سه‌شنبه شب شورای‌امنیت ضمن تاکید بر آمادگی واشنگتن برای «مذاکره مستقیم با ایران»، منکر حق ایران برای غنی‌سازی اورانیوم درخاک خود شد، امیرسعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان‌ملل، تاکید کرد اصرار آمریکا بر سیاست «غنی‌سازی صفر» کاملاً مغایر با حقوقی است که ایران به‌عنوان عضو «ان. پی. تی» از آن برخوردار است و تهران هرگز در برابر فشار و ارعاب غربی‌ها سر فرود نخواهد آورد.

این درحالی است که طی ماه‌های اخیر مقام‌های ایرانی بارها تاکید کرده‌اند کلید شکل‌گیری یک «توافق خوب» درباره پرونده هسته‌ای ایران، عبور از سیاست «غنی‌سازی صفر» است، چراکه در غیراین‌صورت توافقی در کار نخواهد بود و جمهوری‌اسلامی برای سناریوهای مختلف از آمادگی لازم برخوردار است.

کاربردهای سطوح مختلف غنی‌سازی

«غنی‌سازی اورانیوم» از حقوق مسلم ایران، آن‌هم براساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان. پی. تی) محسوب می‌شود. در شرایطی که تهران بارها استفاده نظامی از غنی‌سازی اورانیوم را مغایر با اصول و ارزش‌های جمهوری‌اسلامی دانسته، اورانیوم غنی‌شده در سطوح مختلف، دارای کاربردهای متنوعی است که رفع‌کننده طیف گسترده‌ای از نیازهای ایران در حوزه‌های متنوع خواهد بود.

۱

سطح پایین

• میزان: ۳.۶۵ درصد غنی‌سازی
• ویژگی: این سطح غنی‌سازی رایج‌ترین کاربرد صلح‌آمیز را دارد.
• اهمیت: غنی‌سازی دراین سطح برای استفاده در راکتورهای هسته‌ای مناسب است.
• کاربرد اصلی: سوخت راکتورهای هسته‌ای برای تولید برق
• نکته مهم: بیشتر راکتورهای آب سبک، که حدود ۹۰درصد تولید برق هسته‌ای جهان را تشکیل می‌دهند، از سوخت با غنی‌سازی دراین سطح استفاده می‌کنند. به‌عنوان مثال، راکتورهای تجاری در نیروگاه‌های هسته‌ای اروپا و آمریکا از این سطح غنی‌سازی استفاده می‌کنند. این سطح از غنی‌سازی «ایمن» و «کارآمد» است و نیاز به تجهیزات پیشرفته کمتری دارد.

۲

سطح متوسط

• میزان: ۱۹.۷۵ درصد غنی‌سازی
• ویژگی: این سطح از غنی‌سازی برای کاربردهای پیشرفته‌تر غیرنظامی یا در اصطلاح «مدنی» استفاده می‌شود.
• اهمیت: غنی‌سازی در سطح ۱۹.۷۵ درصد برای راکتورهای تحقیقاتی و پیشرفته طراحی شده‌است.
• کاربرد اصلی: کاربرد اصلی این سطح از غنی‌سازی به‌صورت ویژه در پزشکی هسته‌ای و کشاورزی هسته‌ای قابل مشاهده است.
• نکته مهم: از کاربردهای محوری غنی‌سازی اورانیوم در این سطح، تامین سوخت راکتورهای تحقیقاتی و پیشرفته است که از جنبه‌های مختلف دارای اهمیت راهبردی است. این راکتورها برای تحقیقات علمی و همچنین آزمایش مواد به کار می‌روند. راکتورهای با این سطح غنی‌سازی برای تولید ایزوتوپ‌هایی مانند مولیبدن-۹۹ (Mo-۹۹) نیز استفاده می‌شوند، که در تصویربرداری پزشکی (مانند اسکن قلب و سرطان) کاربرد دارد. بنابراین برای اینکه بتوان بیماری‌ها را تشخیص داد یا درمان کرد، نیاز جدی به رادیوداروها وجود دارد.

۳

سطح حساس

• میزان: ۶۰ درصد غنی‌سازی
• ویژگی: این سطح از غنی‌سازی اورانیوم در تولید ایزوتوپ‌های پزشکی نقش مهمی دارد.
• اهمیت: در شرایط کنونی سطح ۶۰ درصدی غنی‌سازی اورانیوم برای پیشران‌های هسته‌ای، به‌ویژه پیشران‌های دریایی، که سوخت‌ آنها را از انرژی هسته‌ای تأمین می‌کنند، مورد نیاز است.
• کاربرد اصلی: تامین سوخت کشتی‌های غول‌پیکر با موتورهای ویژه و همچنین نیاز ویژه زیردریایی‌های بزرگ به سوخت هسته‌ای با غنایی در سطح ۶۰ درصد
• نکته مهم: نکته اساسی درباره نیاز ایران به غنی‌سازی ۶۰ درصدی، حرکت در مسیر تحقق اهداف تعیین شده‌است؛ اهدافی که طیف متنوعی دارد. یکی از این اهداف، استفاده از اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در تولید رادیوداروهاست. گفته می‌شود زمانی که غنا افزایش می‌یابد، از جمله در سطح ۶۰ درصدی، میزان «مولیبدن» بالا می‌رود و زمان تولید هم کوتاه‌تر می‌شود و اساسا فرایند آسان‌تر می‌شود.

چرا غنی‌سازی مهم است؟

غنی‌سازی در خاک ایران به دلایل متنوعی برای کشور از اهمیت راهبردی برخوردار است که مقام‌های ارشد ایران بارها تاکید کرده‌اند از آن چشم‌پوشی نخواهد شد؛ کاربردهایی که اثرات کاربردی ویژه‌ای بر حوزه‌های متنوع زندگی مردم دارد و در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:

1. تولید رادیو دارو برای حدود یک میلیون نفر بیمار صعب‌العلاج
2. تشخیص بیماری‌های صعب‌العلاج
3. تولید مواد پرتودهی شده قابل استفاده در داروسازی و صنایع مختلف
4. تامین سوخت موردنیاز نیروگاه‌های تولید برق
5. شیرین‌سازی آب دریا
6. ایجاد ظرفیت دیپلماتیک مهم برای ایران
7. استفاده در ساخت سپرهای حفاظتی در برابر تشعشعات و همچنین در برخی حسگرهای صنعتی
8. استفاده در حوزه زمین‌شناسی و باستان‌شناسی، از جمله در تاریخ‌گذاری رادیومتریک برای تعیین سن سنگ‌ها و آثار باستانی
9. استفاده در پرتودرمانی برای درمان سرطان