مطالبه غرامت بی‌اساس است/ از سرزمین و حریم هوایی اردن مکرر به ایران حمله شده است

نمایندگی ایران در سازمان ملل در این نامه موضع جمهوری اسلامی ایران از جمله مسئولیت بین‌المللی روشن اردن که ناشی از اعمال متخلفانه بین‌المللی است را شرح داد.

«نخست، چنان‌که در مکاتبات صدرالذکر تصریح گردیده است، ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ مبادرت به حمله مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران نمودند؛ اقدامی که در تعارض با اصول و قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل، از جمله منع توسل به زور و قاعده آمره منع تجاوز، صورت گرفت. نامه اردن عامدانه این واقعیت اساسی و تعیین‌کننده را حذف نموده و در عوض می‌کوشد با وارونه‌سازی واقعیت حقوقی، مسئولیت را به قربانی تجاوز نسبت دهد. متأسفانه، در جریان این اقدام بزدلانه تجاوزکارانه، تأسیسات، سرزمین و حریم هوایی برخی دولت‌های منطقه، از جمله پادشاهی هاشمی اردن، در اختیار متجاوزان برای ارتکاب اعمال تجاوزکارانه علیه جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت.

دوم، بر اساس پایش‌ها و ارزیابی‌های انجام‌شده توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، متجاوزان به‌طور مکرر از سرزمین و حریم هوایی پادشاهی هاشمی اردن برای برنامه‌ریزی، تدارک، تجهیز و اجرای حملات نظامی غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده کرده‌اند. نمونه‌های بارز آن عبارت‌اند از:

جنگنده‌های مستقر در پایگاه هوایی الازرق، از جمله جنگنده‌های اِف 15، اِف 16 و اِف 35، در موارد متعدد به سوی بخش جنوبی خلیج فارس و دریای عمان حرکت نموده و پس از انجام عملیات سوخت‌گیری هوایی بر فراز سرزمین اردن، اقدام به ارتکاب اعمال تجاوزکارانه علیه استان‌های جنوبی جمهوری اسلامی ایران کرده‌اند. استفاده از حریم هوایی اردن و پایگاه هوایی الازرق توسط سکوهای ایالات متحده مشارکت‌کننده در این اقدامات تجاوزکارانه، آشکار و غیرقابل انکار است؛

در موارد متعدد، هواپیماهای سوخت‌رسان هوایی کی‌سی 46 و کی‌سی 135 متعلق به ایالات متحده که از فرودگاه بن‌گوریون در سرزمین‌های اشغالی به پرواز درآمده‌اند، جنگنده‌های آمریکایی را همراهی کرده و با عبور از حریم هوایی اردن، عملیات سوخت‌گیری هوایی لازم برای اجرای این حملات را انجام داده‌اند.

چنین رفتاری، وفق حقوق بین‌الملل عرفی و همان‌گونه که در ماده ۱۶ طرح مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل درباره مسئولیت دولت‌ها برای اعمال متخلفانه بین‌المللی منعکس شده است، موجب تحقق مسئولیت بین‌المللی اردن می‌گردد. اردن با تسهیل و تمکین آگاهانه این عملیات، در ارتکاب نقض جدی یک قاعده آمره حقوق بین‌الملل مشارکت کرده است.

سوم، چنان‌که در مکاتبات پیشین جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیرکل و شورای امنیت به‌طور مستمر مورد تأکید قرار گرفته است، دولت‌ها مکلف‌اند از آنکه آگاهانه اجازه دهند از سرزمین آنان، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، برای وارد ساختن خسارت به دولت دیگر استفاده شود، خودداری نمایند. این تعهد در مواردی که رفتار زیربنایی مصداق تجاوز به‌عنوان نقض قاعده آمره باشد، تشدید می‌گردد. دولت‌ها مکلف‌اند تمامی اقدامات لازم را برای جلوگیری از آنکه نیروهای مسلح خارجی مستقر در قلمرو آنان مرتکب اعمال تجاوزکارانه شوند اتخاذ نموده و از تسهیل، حمایت یا اغماض نسبت به چنین اعمالی خودداری نمایند. قصور اردن در ایفای این تعهدات، همراه با تسهیل فعال عملیات متجاوزان، نقضی جدی از حقوق بین‌الملل بوده و موجب تحقق مسئولیت بین‌المللی آن می‌گردد.

چهارم، حملات مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران که از طریق استفاده از سرزمین دولت‌های ثالث از جمله اردن تسهیل شده‌اند، به هدف‌گیری گسترده و نظام‌مند جمعیت‌های غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی انجامیده است. مناطق مسکونی پرجمعیت، فرودگاه‌ها، بیمارستان‌ها، مدارس و تأسیسات حیاتی انرژی به‌طور عامدانه و بی‌تمایز هدف قرار گرفته‌اند. این اقدامات موجب کشته و مجروح شدن هزاران غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، و تخریب زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی گردیده است. چنین رفتاری مصداق نقض‌های فاحش حقوق بین‌الملل بشردوستانه است.

از تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ تاکنون، حملات نظامی مستمر ایالات متحده و رژیم اسرائیل منجر به شهادت بیش از ۱,۷۵۰ غیرنظامی شده است که در میان آنان ۲۳۴ زن و ۲۰۸ کودک، از جمله ۱۲ کودک زیر پنج سال، قرار دارند. بیش از ۲۲,۸۰۰ نفر نیز مجروح شده‌اند، از جمله ۳,۵۰۰ زن و بیش از ۴۵۰ کودک. افزون بر این، بیش از ۷۰,۰۰۰ مکان غیرنظامی شامل منازل مسکونی، اماکن تجاری و مراکز خدماتی تخریب شده یا به‌شدت آسیب دیده‌اند. زیرساخت‌های حیاتی از قبیل چندین تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های مرتبط، ۱۸۰ مرکز پزشکی و دارویی، ۳۶ آمبولانس، ۴۹۸ مدرسه و سایر مؤسسات آموزشی، ۱۷ ساختمان جمعیت هلال احمر نیز به‌طور گسترده‌ای آسیب دیده‌اند. این ارقام همچنان در نتیجه جنگ تجاوزکارانه مستمر در حال افزایش است.

هر دولتی که آگاهانه در ارتکاب چنین نقض‌هایی مساعدت یا مشارکت نماید، وفق حقوق بین‌الملل مسئولیت خواهد داشت.

پنجم، استناد اردن به بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد، حقوق بین‌الملل بشردوستانه و اصل حسن همجواری، به‌کلی فاقد وجاهت حقوقی است. دولتی که به‌طور مادی در توسل غیرقانونی به زور و ارتکاب عمل تجاوز مشارکت داشته است، نمی‌تواند برای فرار از مسئولیت، به همان هنجارهای حقوقی استناد نماید. چنین استنادی با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، از جمله منع استناد به حقوق ناشی از رفتار متخلفانه خود، ناسازگار است.

دیوان بین‌المللی دادگستری در نظر مشورتی نامیبیا (۱۹۷۱) تصریح نموده است: «یکی از اصول بنیادین حاکم بر روابط بین‌المللی آن است که طرفی که تعهدات خود را نفی می‌کند یا به آن‌ها عمل نمی‌نماید، نمی‌تواند به‌عنوان دارنده حقوقی که مدعی است از آن رابطه ناشی می‌شود شناخته شود.»

ششم، استناد اردن به ماده ۵۱ منشور ملل متحد نیز آشکارا بی‌اساس است. دولتی که در تجاوز مشارکت داشته یا آن را تسهیل کرده است، نمی‌تواند در قبال پیامدهای ناشی از همان رفتار، به حق دفاع مشروع استناد نماید. اقدامات جمهوری اسلامی ایران به‌طور کامل در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع و در پاسخ به حمله مسلحانه مستمر علیه حاکمیت، تمامیت ارضی و جمعیت آن انجام شده و مطابق با حقوق بین‌الملل، قانونی، ضروری و متناسب بوده است.

هفتم، با توجه به مراتب فوق، هرگونه ادعای مطرح‌شده از سوی اردن مبنی بر مطالبه غرامت کاملاً بی‌اساس است. برعکس، بر اساس اصول تثبیت‌شده مسئولیت دولت‌ها، از جمله تعهد به جبران کامل خسارات ناشی از اعمال متخلفانه بین‌المللی، این پادشاهی هاشمی اردن است که مسئول خسارات گسترده انسانی، مادی و زیرساختی واردشده به جمهوری اسلامی ایران در نتیجه توسل غیرقانونی به زور و اعمال تجاوزکارانه‌ای است که آن را تسهیل نموده است. مراجع ذی‌صلاح جمهوری اسلامی ایران در حال انجام ارزیابی جامع و مستندسازی کلیه خسارات، از جمله تلفات گسترده غیرنظامیان و تخریب زیرساخت‌های حیاتی، می‌باشند. جمهوری اسلامی ایران صراحتاً حق خود را برای پیگیری تمامی طرق حقوقی و قضایی موجود در سطح بین‌المللی به‌منظور تضمین پاسخگویی کامل و جبران خسارت محفوظ می‌دارد.

هشتم، جمهوری اسلامی ایران اعتراض شدید و صریح خود را نسبت به اقدامات غیرقانونی پادشاهی هاشمی اردن اعلام نموده و از دولت آن کشور می‌خواهد که به تعهدات بین‌المللی خود پایبند بوده و از جمله، فوراً هرگونه حمایت یا تسهیل اعمال تجاوزکارانه را متوقف نموده و از ادامه استفاده از سرزمین، حریم هوایی و تأسیسات خود علیه جمهوری اسلامی ایران جلوگیری نماید.

نهم، جمهوری اسلامی ایران تمامی حقوق خود را وفق حقوق بین‌الملل برای پاسخگو ساختن اردن در قبال اعمال متخلفانه بین‌المللی آن محفوظ می‌دارد. استمرار تلاش‌ها برای تحریف واقعیت‌ها و فرار از مسئولیت، خطر تشدید بیشتر اوضاع را به همراه داشته و تهدیدی جدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی محسوب می‌شود. شورای امنیت باید به علل ریشه‌ای وضعیت، از جمله توسل غیرقانونی به زور و همدستی دولت‌هایی که چنین اقدامات غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران را ممکن ساخته‌اند، در چارچوب کامل منشور ملل متحد رسیدگی نماید.