آمریکا می‌خواهد ایران را «با همین نظام سیاسی» وادار به پذیرش خواسته‌های خود کند/ امروز وقت تصمیم‌های بزرگ است

 کیومرث یزدان‌پناه، استاد ژئوپلیتیک و عضو هیات علمی دانشگاه تهران  در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره ارزیابی خود از تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا، آرایش نظامی نیروهایی آمریکایی   و  احتمال وقوع جنگ عنوان کرد:  شرایط در منطقه غرب آسیا، شرایطی بسیار پیچیده و خاص است و به نظر می‌رسد که منطقه، حساس‌ترین بازه زمانی خود را از ابتدای قرن بیست‌ویکم تاکنون سپری می‌کند. سطح مناقشات میان ایران و آمریکا به‌گونه‌ای تصاعدی افزایش یافته که به‌صراحت نمی‌توان اذعان کرد در ۲۴ ساعت آینده، دو روز آینده یا حتی یک هفته آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد. اما آنچه مسلم است، نوع آرایش نظامی‌ آمریکا پیرامون ایران و همچنین نوع گفتمانی است که آمریکایی‌ها اتخاذ کرده‌اند. 

شرط و شروط‌های اجباری آمریکا

وی ادامه داد: شاهد گفتمانی در سطح رهبران سیاسی آمریکا، به‌ویژه شخص رئیس‌جمهور این کشور، دونالد ترامپ، هستیم که بیش از هر چیز، دو مسئله را درباره آینده کوتاه‌مدت منطقه برجسته می‌کند؛ نخست آنکه آمریکا با افزایش فشارهای سیاسی و روانی، درصدد آن است که ایران را با همین شرایط موجود و با همین نظام سیاسی، وادار به پذیرش خواسته‌های خود در سطوح مختلف، به‌ویژه در سطح منطقه‌ای کند. آنچه آمریکا و کاخ سفید انتظار دارند این است که ایران بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌ای، پیش‌فرض یا شرط‌وشروط آمریکا را تمکین کند تا در نهایت از حمله نظامی آمریکا جلوگیری شود.

امروز وقت تصمیم‌های بزرگ است

این تحلیل‌گر مسائل منطقه در تشریح محور دوم گفتمان مقامات آمریکایی توضیح داد: شرایط به‌گونه‌ای رقم خورده که عملاً وارد دوره تصمیم شده‌ایم. دوره‌ای که نه‌تنها برای ایران، بلکه برای آمریکا و سایر مناطق جهان هم دوره تصمیم‌گیری محسوب می‌شود. از نگاه آمریکایی‌ها، در این دوره تصمیم باید هرچه سریع‌تر اتخاذ شود و آنان مدعی‌اند ایرانی‌ها نتوانسته‌اند به‌موقع تصمیم بگیرند، بنابراین باید برایشان تصمیم‌گیری شود؛ آن هم از موضع بالادستی و دستوری. این نگاه دوم، مخاطرات مربوط به حمله احتمالی آمریکا به ایران را نسبت به گذشته به‌مراتب تشدید کرده و احتمال وقوع چنین سناریویی را به‌طور جدی افزایش می‌دهد.

ایران هم پذیرفته احتمال جنگ بالاست

یزدان‌پناه درباره احتمال وقوع جنگ در کوتاه‌مدت و بازه زمانی پیشِ رو عنوان کرد: در صورت وقوع، با یک درگیری نظامی تمام‌عیار، گسترده و وسیع مواجه خواهیم شد. تجربه نشان داده است که آمریکایی‌ها در میدان‌هایی که حضور نظامی داشته‌اند، در بالاترین سطح ممکن و با استفاده از تمام توان نظامی وارد درگیری شده‌اند. در چنین شرایطی، این درگیری اهداف نظامی، سیاسی و استراتژیک متعددی را دنبال خواهد کرد.

وی افزود: آنچه مسلم است و می‌توان با اطمینان بیشتری درباره آن سخن گفت، سبک و سیاق و آرایش نظامی‌ای است که آمریکا اتخاذ کرده و متقابلاً نوع گفتمانی است که ایران، چه به‌صورت رسمی، چه رسانه‌ای و چه تصویری، از خود بروز می‌دهد. به نظر می‌رسد خود ایران هم پذیرفته است که احتمال حمله نظامی، بیش از سایر گزینه‌ها مطرح است. آرایش کنونی منطقه میان ایران و آمریکا، بیش از هر چیز، یک آرایش جنگی را ترسیم می‌کند.

این کارشناس سیاسی با تاکید بر اینکه  می‌توان انتظار داشت که با تشدید شرایط نظامی و امنیتی منطقه، احتمال وقوع درگیری نظامی افزایش یابد و شرایط به‌مراتب سخت‌تر از گذشته شود، اظهار کرد:  به نظر من، مهم‌ترین نکته همین است که نوع نگاه دولت آمریکا به ایران، نگاهی ضربتی است. به نظر می‌رسد که از دید آنان، تنها راه باقیمانده برای فشار بر ایران گزینه نظامی است؛ مسئله‌ای که تحرکات منطقه‌ای نیز آن را تأیید می‌کند.

با متفاوت‌ترین و بی‌سابقه‌ترین آرایش‌های نظامی پیرامون ایران مواجه هستیم

یزدان‌پناه اضافه کرد: هرچه این تحرکات را با نمونه‌های مشابه در دهه‌های گذشته مقایسه می‌کنیم، با متفاوت‌ترین و بی‌سابقه‌ترین آرایش‌های نظامی پیرامون ایران مواجه می‌شویم. این‌گونه تحرکات معمولاً خروجی‌ای جز یک جنگ تمام‌عیار با اهداف بلندمدت ندارند. بنابراین به نظر می‌رسد شرایط فعلی، شرایطی بسیار خاص است.  ایالات متحده هم  با هماهنگی متحدان ناتو و هم‌پیمانان منطقه‌ای خود، ریسک حمله نظامی به ایران را پذیرفته است.

حوادث دی‌ماه نشان داد که شهرهای کلان و حتی پایتخت، تا چه اندازه آسیب‌پذیر هستند

این استاد جغرافیای سیاسی در خصوص تاثیر حوادث اخیر ایران بر شرایط منطقه تصریح کرد: نکته حائز اهمیت دیگر، حوادث بسیار تلخی است که ایران در بازه زمانی ۱۸، ۱۹ و ۲۰ دی‌ماه تجربه کرد. صرف‌نظر از تمام پیامدهای تلخ این اتفاقات، یک خروجی امنیتی بسیار مهم از این تحولات داخلی حاصل شد و آن، مسئله آسیب‌پذیری شهرهای مهم و استراتژیک ایران بود. حوادث دی‌ماه نشان داد که شهرهای کلان، شهرهای بزرگ و حتی پایتخت، تا چه اندازه آسیب‌پذیر هستند.

وی خاطرنشان کرد:  باید منتظر ماند و دید در روزهای آینده چه تحولاتی رخ خواهد داد. آنچه مسلم است این است که ایران در ماه‌های آینده شاهد تحولات سیاسی ـ امنیتی بسیار متفاوت و خاصی خواهد بود؛ تحولاتی که ممکن است کشور را از یک فاز وارد فاز دیگری کند.