نقض حقوق بشر و نسل‌کشی بدون هیچ نگرانی!

مهدی نورایی، عضو هیات علمی دانشگاه بهشتی و مدیر گروه حقوق بشر مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر صلح و دموکراسی یونسکو در این دانشگاه در محکومیت حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به غیرنظامیان و مراکز غیرنظامی به خبرنگار ایلنا گفت: علاوه بر اصول بنیادین تفکیک، تناسب و احتیاط، ادبیات معاصر حقوق بین‌الملل بشردوستانه بر مفهوم «حفاظت ویژه» از برخی اشخاص و اماکن نیز تأکید می‌کند. بر اساس کنوانسیون‌های ژنو، گروه‌هایی مانند کودکان، بیماران، مجروحان، کارکنان پزشکی و امدادرسانان بشردوستانه از حمایت مضاعف برخوردارند. این حمایت‌ها نه‌تنها شامل مصونیت از حمله است، بلکه تضمین دسترسی آنان به خدمات پزشکی، کمک‌های بشردوستانه و شرایط انسانی زندگی را نیز دربر می‌گیرد. 

وی افزود: یکی دیگر از ابعاد مهم در تحلیل علمی مخاصمات مسلحانه، بررسی آثار حمله به زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی است. پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه‌های حقوق، علوم سیاسی و مطالعات انسانی نشان داده‌اند که تخریب زیرساخت‌هایی مانند شبکه‌های آب، برق، بیمارستان‌ها و مراکز آموزشی می‌تواند پیامدهایی فراتر از خسارت مستقیم فیزیکی داشته باشد. چنین آسیب‌هایی اغلب به بحران‌های ثانویه مانند شیوع بیماری‌ها، فروپاشی خدمات درمانی، مهاجرت اجباری جمعیت و اختلال گسترده در ساختارهای اجتماعی منجر می‌شود. 

این عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در ادامه تصریح کرد: در سال‌های اخیر، مفهوم «آسیب‌های غیرمستقیم» یا Reverberating Effects در مطالعات حقوق بشردوستانه اهمیت بیشتری یافته است. این مفهوم به زنجیره‌ای از پیامدهای انسانی اشاره دارد که پس از آسیب دیدن زیرساخت‌های اساسی شکل می‌گیرد و می‌تواند زندگی میلیون‌ها غیرنظامی را در بلندمدت تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، بسیاری از پژوهشگران و نهادهای بین‌المللی بر ضرورت ارزیابی دقیق پیامدهای انسانی هر عملیات نظامی پیش از اجرای آن تأکید می‌کنند. 

 نورایی بیان داشت: همچنین در چارچوب حقوق بین‌الملل معاصر، اصل «پاسخگویی» (Accountability) به عنوان یکی از ارکان اساسی حفاظت از غیرنظامیان شناخته می‌شود. مستندسازی نقض‌های احتمالی، تحقیقات مستقل و امکان پیگرد قضایی در دادگاه‌های ملی یا بین‌المللی، سازوکارهایی هستند که برای جلوگیری از مصونیت از مجازات و تقویت رعایت قواعد حقوق بشردوستانه طراحی شده‌اند. 

به گفته وی    در کنار سازوکارهای حقوقی، نقش نهادهای بین‌المللی، سازمان‌های بشردوستانه و شبکه‌های جامعه مدنی نیز در کاهش رنج انسانی در زمان مخاصمات مسلحانه بسیار مهم است. این نهادها از طریق نظارت میدانی، ارائه کمک‌های اضطراری، ثبت داده‌های انسانی و افزایش آگاهی عمومی، به شکل‌گیری نوعی نظارت اخلاقی و حقوقی جهانی کمک می‌کنند. 

وی در ادامه تأکید کرد: در مجموع، چارچوب نظری و حقوقی حقوق بشردوستانه معاصر، بر این فرض استوار است که حتی در شرایط جنگ نیز باید محدودیت‌های مشخصی بر استفاده از خشونت اعمال شود. رعایت این محدودیت‌ها نه‌تنها برای حفاظت از غیرنظامیان ضروری است، بلکه برای حفظ حداقل استانداردهای انسانی و جلوگیری از گسترش بی‌مهار خشونت در نظام بین‌الملل اهمیت بنیادین دارد. 

نورایی اظهار داشت: علی رغم تاکیدات حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه بین المللی، دولت آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی در تجاوز به کشورها همواره بدون توجه به موازین مذکور با انجام اقدامات جنایتکارانه از جمله حمله موشکی به مدرسه میناب و کشتن ۱۶۷ کودک ۷ تا ۱۲ ساله یا تلاش در از بین بردن زیرساخت‌های کشورها، بدون هیچ نگرانی نسبت به نقض حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه اقدام کرده و حتی در مواردی مرتکب نسل کشی نیز شده اند. 

این عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در پایان گفت: با توجه به این رویکرد رژیم‌های مذکور، استفاده از سایر ابزارهای الزام‌آور برای متعهد ساختن دول متجاوز مذکور ضروری است. البته در این میان جمهوری اسلامی ایران علی رغم تجاوز غیرقانونی دولت آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی و اقدامات جنایتکارانه آن‌ها در هدف گیری مناطق غیرنظامی و کشتن مردم عادی و غیر نظامی، از اقدام متقابل و مغایر با موازین اخلاقی و بشر دوستانه بشدت پرهیز نموده است. همین امر موجب تقویت پذیرش و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در میان ملت‌ها شده است.