چگونه از سالمندان در بحران جنگ مراقبت کنیم؟

 احمد دلبری، استاد دانشگاه و رئیس انجمن علمی سالمندان ایران، در گفتگو با خبرنگار ایلنا گفت: جنگ و شرایط ناشی از آن می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر سلامت جسمی و روانی سالمندان داشته باشد. سالمندان به دلیل ویژگی‌های خاص سنی، بیماری‌های مزمن و نیاز بیشتر به مراقبت‌های پزشکی، نسبت به سایر گروه‌های سنی دیگر آسیب‌پذیرتر هستند. در شرایط بحران، تغییر در نظم زندگی روزمره، محدود شدن دسترسی به خدمات درمانی و افزایش فشارهای روانی می‌تواند سلامت این گروه را با چالش‌های جدی مواجه کند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ برای سالمندان، افزایش اضطراب و فشار روانی است. شنیدن اخبار نگران‌کننده، احساس ناامنی یا نگرانی برای اعضای خانواده می‌تواند باعث افزایش استرس، بی‌خوابی و حتی تشدید بیماری‌های قلبی و فشار خون شود. سالمندان به دلیل حساسیت بیشتر سیستم عصبی و جسمی، ممکن است تأثیرات این فشار روانی را شدیدتر تجربه کنند.

 دلبری در ادامه توضیح داد: از سوی دیگر، مدیریت بیماری‌های مزمن در شرایط بحران دشوارتر می‌شود. بسیاری از سالمندان برای کنترل بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون، بیماری‌های قلبی یا مشکلات تنفسی نیازمند مصرف منظم دارو و پیگیری‌های پزشکی هستند. در شرایط جنگ، اختلال در دسترسی به دارو یا خدمات درمانی می‌تواند سلامت آن‌ها را تهدید کند.

رئیس انجمن سالمندان ایران خاطرنشان کرد: عامل مهم دیگر، محدودیت‌های حرکتی و خطرات ایمنی است. سالمندان ممکن است در شرایط اضطراری توانایی جابه‌جایی سریع یا سازگاری با تغییر محیط را نداشته باشند و همین موضوع خطر زمین‌خوردن یا آسیب‌های جسمی را افزایش می‌دهد. همچنین برخی سالمندان به تنهایی زندگی می‌کنند و در چنین شرایطی ممکن است دسترسی کمتری به حمایت فوری داشته باشند.

به گفته وی   با این حال، باید به یک نکته مهم نیز توجه کرد. بسیاری از سالمندان ایرانی در طول زندگی خود تجربه عبور از بحران‌های بزرگ اجتماعی و تاریخی را داشته‌اند. این تجربه‌ها می‌تواند به شکل‌گیری نوعی تاب‌آوری و قدرت سازگاری در آنان کمک کرده باشد. اگر خانواده‌ها، جامعه و نظام سلامت حمایت لازم را فراهم کنند، سالمندان می‌توانند با آرامش و امید بیشتری از این شرایط عبور کنند.

او افزود: در مجموع، توجه به نیازهای سالمندان در زمان جنگ تنها یک ضرورت بهداشتی نیست، بلکه بخشی از مسئولیت انسانی و اجتماعی جامعه در قبال نسلی است که سال‌ها برای ساختن و پیشرفت کشور تلاش کرده است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: برای کاهش اثرات جنگ بر سالمندان، لازم است مجموعه‌ای از اقدامات در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. سالمندان به دلیل ابتلا به بیماری‌های مزمن، وابستگی به دارو و حساسیت بیشتر به فشارهای روانی، نیازمند مراقبت و حمایت ویژه در شرایط بحران هستند. بنابراین مهم است که برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای انجام شود که سلامت جسمی و آرامش روانی آنان تا حد امکان حفظ شود.

دلبری در ادامه یکی از مهم‌ترین راهکارها را حفظ تداوم درمان و دسترسی به داروها دانست و گفت: سالمندان باید داروهای خود را به‌طور منظم مصرف کنند و در صورت امکان مقداری از داروهای ضروری را برای چند هفته در اختیار داشته باشند. همچنین اطلاع از علائم هشداردهنده بیماری‌های قلبی، تنفسی یا دیابت می‌تواند کمک کند در صورت بروز مشکل، سریع‌تر به خدمات درمانی مراجعه شود.

به گفته وی موضوع مهم دیگر، کاهش اضطراب و فشار روانی است. در شرایط جنگ، قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار نگران‌کننده می‌تواند باعث افزایش استرس در سالمندان شود. توصیه می‌شود سالمندان زمان محدودی را به پیگیری اخبار اختصاص دهند و بیشتر وقت خود را صرف فعالیت‌های آرام‌بخش مانند گفت‌وگو با خانواده، دعا، مطالعه یا گوش دادن به برنامه‌های رادیویی کنند. حفظ یک برنامه روزانه منظم برای خواب، غذا و فعالیت نیز به کاهش اضطراب کمک می‌کند.

رئیس انجمن علمی سالمندان با بیان اینکه ایمنی در خانه نیز اهمیت زیادی دارد، گفت: سالمندان باید از حرکت عجولانه پرهیز کنند، هنگام بلند شدن از تخت یا صندلی چند لحظه مکث کنند و مسیرهای رفت‌وآمد در خانه را خلوت نگه دارند تا خطر زمین‌خوردن کاهش یابد. استفاده از چراغ کم‌نور در شب و داشتن وسایل ضروری مانند چراغ قوه و تلفن در دسترس نیز می‌تواند ایمنی بیشتری ایجاد کند.

دلبری در پایان اظهار کرد: در کنار این موارد، حمایت خانواده و جامعه نقش بسیار مهمی دارد. ارتباط منظم اعضای خانواده با سالمندان، کمک در تهیه دارو و مایحتاج و توجه به سالمندانی که تنها زندگی می‌کنند می‌تواند احساس امنیت و آرامش بیشتری ایجاد کند. همسایه‌ها و شبکه‌های اجتماعی محلی نیز می‌توانند در حمایت از سالمندان نقش مؤثری داشته باشند.