باید از اهرم فشار مدیریت تنگه هرمز استفاده کنیم/ تصمیم شورای رهبری نشان داد ما به دنبال مدیریت تنش‌ها در منطقه هستیم

مرتضی مکی کارشناس سیاست خارجی، در گفت‌وگو با ایلنا در خصوص موضع کشورهای اروپایی در خلال جنگ اخیر ایران با آمریکا و اسرائیل و ارزیابی خود از عدم همراهی اکثر کشورهای اتحادیه اروپا در جنگ گفت: متأسفانه دولت‌های اروپایی با رویکردهای ایران ستیزانه‌ای که در چند سال اخیر اتخاذ کرده‌اند، به‌ویژه در قبال حمله روسیه به اوکراین و تحولات داخلی سال ۱۴۰۱، تا حدود زیادی نقش و اثرگذاری خود را در روند تحولات منطقه و همچنین در گفت‌وگوهای میان ایران و غرب از دست داده‌اند. 

نزدیکترین متحد آمریکا به جنگ اخیر علیه ایران با دیده تردید می‌نگرد

وی ادامه داد: در جنگ دوازده روزه شاهد همراهی کشورهای اروپایی به ویژه تروئیکای اروپا با آمریکا و اسرائیل بودیم. به ویژه مرتس صدراعظم آلمان در جنگ ۱۲ روزه همراهی زیادی با رژیم صهیونیستی داشت. در جنگ اخیر  شاهد تفاوت‌هایی بودیم و به‌طور کلی شکافی میان دولت‌های اروپایی در قبال تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران مشاهده شد. به‌طوری که حتی نزدیک‌ترین متحد آمریکا، یعنی انگلیس، ابتدا با یک تهدید جدی اجازه استفاده از امکانات خود و پایگاه دیگو گارسیا را به آمریکایی‌ها داد، اما بعدا نظرش را تغییر داد.

مواضع آلمان علیه ایران نسبت به جنگ ۱۲ روزه تغییراتی داشته است

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل در خصوص عملکرد فرانسه و آلمان در جنگ اخیر عنوان کرد: فرانسوی‌ها در ابتدا سعی کردند سیاست متناقضی را در پیش بگیرند و اعلام کردند که با کشورهای عربی منطقه همسو و همراه هستند، اما در پی واکنش‌های غیرقابل پیش‌بینی ایران به تجاوزات آمریکا، اعلام کردند که هیچ پایگاهی در اختیار آمریکایی‌ها قرار نداده‌اند. شاید یکی از تصمیمات مهم را مرتس صدراعظم آلمان اتخاذ کرد؛ کشوری که در جنگ ۱۲ روزه مواضع دیگری داشت و همین صدراعظم آلمان در جنگ گذشته اعلام کرد که کار کثیف ما را اسرائیلی‌ها انجام دادند اما در این دوره از حملات آمریکا به ایران، به‌شدت نسبت به تبعات بلندمدت ناامنی در منطقه و حتی بروز آشوب‌ها و ناآرامی‌ها در ایران و تأثیر آن بر اروپا ابراز نگرانی کرد و خواستار پایان یافتن سریع جنگ شد.

شکاف  عمیقی در داخل اتحادیه اروپا نسبت به تقابل آمریکا با ایران وجود دارد

مکی به اظهارات اخیر نخست وزیر اسپانیا اشاره کرد و اذعان داشت: ما در مدت اخیر موضع دولت اسپانیا را هم دیدیم که به‌صراحت با حمله آمریکا به ایران مخالفت کردند و حتی اجازه پرواز هواپیماهای آمریکایی از خاک اسپانیا به سمت ایران را ندادند و آمریکایی‌ها مجبور شدند حدود ۱۵ جنگنده خود را از اسپانیا به پایگاهی در آلمان منتقل کنند. این موارد نشان می‌دهد که شکاف  عمیقی در داخل اتحادیه اروپا نسبت به تقابل آمریکا با ایران وجود دارد. حتی موضوع احتمال استفاده از ماده ۵ ناتو  که توسط دبیرکل این سازمان بیان شد با واکنش‌هایی مواجه شد.

آمریکا تلاش می‌کند اجماعی علیه ایران شکل دهد

وی افزود: وقتی اروپایی‌ها در چگونگی مواجهه با حملات اسرائیل و آمریکا چنین شکافی دارند،  فعال کردن مکانیسم ماده ۵ ناتو هم نمی‌توانند تأثیر تعیین‌کننده‌ای در روند اقدامات آمریکا علیه ایران داشته باشند. آمریکایی‌ها تلاش کردند حتی به‌صورت صوری هم که شده، اجماعی نسبت به ایران ایجاد کنند، اما تاکنون موفق به چنین اقدامی نشده‌اند.

اروپا فاقد توانایی لازم برای ایفای نقش در جنگ فعلی است

این کارشناس سیاست خارجی با طرح این پرسش که آیا این مواضع متناقض اروپایی‌ها می‌تواند تاثیری در اقدامات اسرائیل و آمریکا علیه ایران داشته باشد، اظهار کرد: با توجه به کارنامه‌ای که اروپایی‌ها در گفت‌وگوهای ایران و غرب دارند، به‌خصوص سابقه‌ای که گروه ۱+۵ داشتند و با فعال کردن مکانیسم‌ ماشه در اکتبر گذشته، عملاً  فاقد توانایی اثرگذاری در جهت مدیریت تنش و جنگ در سطح منطقه هستند. اروپایی‌ها در این شرایط بیشتر نظاره‌گر هستند. 

بازگشت به عقب در روابط ایران و آمریکا ممکن نیست

مکی در پاسخ به این سوال که  نتیجه جنگ را با توجه به مسائل منطقه‌ای و وضعیت کشورهای غربی چطور می‌بینید، تصریح کرد: تحولات بسیار پرشتاب است؛ هم در حوزه میدانی و هم در حوزه سیاسی، و پیش‌بینی اینکه جنگ به چه سمتی هدایت می‌شود واقعاً دشوار است. اما اینکه شاهد یک سازش یا توافق میان ایران و آمریکا باشیم، بعید به نظر می‌رسد؛ چراکه آمریکایی‌ها دوبار در جریان مذاکره به ایران حمله کردند و عملاً تصمیمات آن‌ها هیچ ضمانت اجرایی ندارد. آمریکایی‌ها خواهان آتش بس هستند اما اعلام نمی‌کنند و به دنبال این هستند که با میانجی‌هایی بستر لازم برای آتش بس را مهیا کنند.

ما به دنبال مدیریت تنش‌ها هستیم

این تحلیلگر روابط بین‌المل اضافه کرد:  اگر ما در این مقطع آتش‌بسی را بپذیریم، آن‌ها همچنان تهدید و سایه جنگ را حفظ می‌کنند و با تحت فشار قرار دادن شرایط اقتصادی و امنیتی، تلاش می‌کنند از طریق آشوب‌های داخلی و ناامنی، خواسته‌های خود را به ایران تحمیل کنند. ایران تاکنون هزینه زیادی بابت تنش با آمریکا در سال گذشته پرداخت کرده است و به نظر نمی‌رسد دیگر بازگشت به عقبی وجود داشته باشد.  باید از فرصت‌های موجود حداکثر استفاده را کرد تا بتوان جنگ را مدیریت نمود. رئیس‌جمهور اعلام کردند که ما فقط اهداف آمریکایی را در منطقه مورد هدف قرار دادیم و کشورهای عربی مدنظر ما نیستند و از این پس فقط در صورت استفاده از هوا و خاک این کشورها، پاسخ خواهیم داد. این تصمیم نشان می‌دهد با توجه به ابعاد گسترده‌ای که این جنگ پیدا کرده است، ما به دنبال مدیریت تنش‌ها در منطقه هستیم.

ما باید از اهرم فشار مدیریت تنگه هرمز استفاده کنیم 

وی خاطرنشان کرد: ما باید از اهرم فشار مدیریت تنگه هرمز استفاده کنیم و افکار عمومی جهان را نسبت به سیاست‌های تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل بیدار کنیم تا منافع و  حقوق ما در سطح منطقه و جهان شناخته شود. به‌خصوص موضوع تحریم‌ها مسئله‌ای است که برای ایران بسیار تعیین‌کننده است و دیگر نمی‌شود تنها با مذاکره با آمریکا به دنبال رفع تحریم‌ها بود. به هر حال شرایطی که در جهان ایجاد شده، نشانه یکی از تغییرات ژئوپولیتیکی مهم در سطح منطقه و جهان است و تداوم و چگونگی پایان جنگ، ابعاد این تغییرات را نشان خواهد داد.