دولت و مستندسازان بر سر اجرای فوری مصوبه «مستندنگاری پروژه‌ها» هم‌پیمان شدند

به گزارش ایلنا به نقل از ستاد خبری نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت، نشست «مستندنگاری پروژه‌ها در ایران» با حضور پژمان مظاهری‌پور، محمد شکیبانیا (مجری نشست)، مهدی شفیعی، سیدضیا هاشمی، عبدالرحیم سعیدی‌راد و علیرضا حسینی برگزار شد.

تشکیل شورایی برای نظارت بر ساخت مستندهای پروژه‌های ملی
در ابتدای این نشست پژمان مضاهری‌پور، عضو انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، از تشکیل شورایی متشکل از نمایندگان اصناف سینمایی و سازمان‌های مرتبط برای نظارت بر ساخت مستندهای پروژه‌های ملی سخن گفت.

وی با اشاره به تصویب ابلاغیه‌ای برای مستندسازی پروژه‌های ملی گفت: برای اجرایی شدن این ابلاغیه، آیین‌نامه‌ای توسط رزاقی کریمی و آقای حیدری فاروقی تدوین شد که جزئیات تعامل میان سازنده مستند و دستگاه اجرایی، از جمله فرمت کار، تعداد کپی‌ها و ارسال یک نسخه به بایگانی ملی را مشخص می‌کرد.

وی افزود: این پروژه‌ها محدود به صنعت نیست و تمامی طرح‌های علمی، فرهنگی، میراثی، تاریخی و جغرافیایی را که با حد نصاب معاملات متوسط انجام می‌شوند، شامل می‌شود.

مضاهری‌پور با انتقاد از کاهش کیفیت مستندهای پروژه‌ای در سال‌های اخیر، خاطرنشان کرد: در گذشته، فیلمسازانی مانند ابراهیم گلستان و کامران شیردل مستندهای شاخصی در این حوزه می‌ساختند، اما به مرور شاهد نازل‌تر شدن کیفیت این آثار بوده‌ایم. امروزه حتی برخی روابط‌عمومی‌ها با یک دوربین ساده، خود اقدام به فیلمبرداری و تدوین می‌کنند و این به معنای اتلاف پروژه‌های ملی است.

عضو انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، تشکیل شورای نظارت را راه‌حلی برای این چالش برشمرد و گفت: این شورا با حضور نمایندگانی از انجمن تهیه‌کنندگان، انجمن کارگردانان سینمای مستند، خانه سینما، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و سازمان سینمایی تشکیل شده است. آخرین جلسه آن نیز در خردادماه امسال و با حضور نماینده حقوقی سازمان سینمایی برگزار شد.

وی در پایان از پیگیری‌های انجام‌شده برای شناسایی پروژه‌های مستندنگاری در دستگاه‌های اجرایی خبر داد و گفت: طبق پیگیری‌های شورای عالی سینما و دفتر ریاست جمهوری، هر وزارتخانه یا سازمان موظف شده تا سه پروژه مستندنگاری در سال جاری اجرا کند. سازمان‌هایی مانند محیط زیست، میراث فرهنگی، نفت، راه، کشاورزی و نیرو در این زمینه مورد خطاب قرار گرفته‌اند، اما هنوز وضعیت دقیق فعالیت‌های آن‌ها مشخص نیست.

مستندنگاری پروژه‌ها یکی از محورهای اصلی شورای عالی سینما
در ادامه نشست مهدی شفیعی، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان سینمایی، با تشکر از برگزارکنندگان، به تشریح روند اجرایی شدن مصوبه دولت در این زمینه پرداخت و جزئیات اقدامات انجام‌شده و موانع پیش‌رو را توضیح داد.

شفیعی با اشاره به سابقه موضوع گفت: ضرورت این مساله در دولت دوم آقای روحانی به طور مفصل مورد بررسی قرار گرفت و خوشبختانه به مصوبه‌ای کامل و قابل اجرا منجر شد. متأسفانه به دلایلی، تکالیف سازمان سینمایی و پیگیری‌های لازم در دو سه سال پس از تصویب، انجام نشد.

او با بیان اینکه موضوع در دولت جدید با جدیت پیگیری شده است، افزود: خوشبختانه در اولین جلسه شورای عالی سینما با مدیریت آقای عارف، یکی از محورهای اصلی، بحث مستندنگاری پروژه‌ها بود. در جلسه‌ای در دی یا بهمن ۱۴۰۳، جزئیات به طور مشروح بررسی و دولت نیز استقبال و احساس ضرورت کرد.

معاون سازمان سینمایی به تصمیم مهم شورای عالی سینما اشاره کرد و گفت: تصمیم بر این شد که در سال ۱۴۰۴، هر دستگاه مکلف شود حداقل سه پروژه را مطابق آیین‌نامه، مستندنگاری کند. این تکلیف به امضای آقای سید ضیاء هاشمی (معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور) به همه دستگاه‌ها ابلاغ شد و دو ماه بعد نیز آقای فریدزاده (دبیر شورای عالی سینما) با همه وزارتخانه‌ها مکاتبه و تأکید مجدد کردند.

شفیعی به اقدامات سازمان سینمایی برای تسهیل فرآیند اشاره کرد و افزود: موانعی در سازمان سینمایی وجود داشت که خوشبختانه برطرف شد. آیین‌نامه، فهرست مستندسازان دارای «کد نظام صنفی» (کارگردانان و تهیه‌کنندگان) و تمامی تکالیف قانونی، هم‌اکنون روی سایت سازمان سینمایی قرار دارد و در دسترس است.

او تصریح کرد: یکی دیگر از تکالیف سازمان سینمایی، تعیین استانداردهای تولید این مستندها بود تا کارفرمایان با اطمینان، پروژه‌ها را به مستندسازان بسپارند و فاصله بین نگاه هنری و نگاه مدیریتی پروژه کم شود. آیین‌نامه استاندارد مستندنگاری نیز توسط کمیته‌ای متشکل از اصناف مرتبط تهیه و روی سایت سازمان بارگذاری شده است. بنابراین همه چیز فراهم است.

معاون سازمان سینمایی در پاسخ به این سوال که چرا با وجود آمادگی‌ها، کار به طور گسترده آغاز نشده است، گفت: در جلسه دوم شورای عالی سینما تحلیل کردیم و به این نتیجه رسیدیم که شاید دستگاه‌های کارفرما در مورد میزان و منبع اعتبار مورد نیاز برای مستندنگاری دچار ابهام هستند.

وی راه‌حل پیشنهادی را این‌گونه توضیح داد: راهکار ما این بود که در موافقت‌نامه‌های اولیه پروژه‌های عمرانی، سهم مشخصی (به صورت درصدی یا رقم ثابت) برای مستندنگاری تصویری آن پروژه در نظر گرفته شود. این پیشنهاد در آخرین جلسه با حضور آقای پورمحمدی (معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور) و وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مورد تأکید قرار گرفت. این گام بلندی است که اگر محقق شود، کار بسیار روان‌تر پیش خواهد رفت و بسیاری از موانع و دغدغه‌های دستگاه‌ها مرتفع می‌شود.

شفیعی از تشکیل یک کارگروه تخصصی مشترک برای پیگیری اجرای مصوبه خبر داد و‌ تاکید‌ کرد: در آخرین جلسه کارگروه تخصصی شورای عالی سینما، علاوه بر پیشنهاد اختصاص اعتبار در موافقت‌نامه‌ها، مقرر شد کارگروهی با حضور نمایندگان اصناف مستندساز، سازمان برنامه و بودجه، سازمان سینمایی و سایر نهادهای ذی‌ربط تشکیل شود تا به طور فعال اجرای این آیین‌نامه را پیگیری کنند.

او در ادامه با بیان اینکه «دولت ابزارها و ظرفیت را آماده کرده و اشتیاق خود را نشان داده است»، اظهار کرد: از اصناف مستندسازی می‌خواهم تا با اعلام آمادگی و مطالبه‌گری، این فرآیند را تسریع کنند، اگر بتوانیم به دو سه پروژه پایلوت و نمونه برسیم، مسیر هموار می‌شود. این اقدام نفع دوسویه دارد؛ هم منافع ملی و اطلاع‌رسانی پروژه‌های بزرگ را تأمین می‌کند و هم بازار کار حرفه‌ای و باکیفیتی برای جامعه مستندساز کشور ایجاد خواهد کرد.

کلیه دستگاه‌های اجرایی مکلف به مستندنگاری شده‌اند/ دستگاه‌ها باید از طریق فرآیندهای رسمی و رقابتی موجود، مستندساز انتخاب کنند
معاون سازمان سینمایی در بخش دیگری از سخنرانی خود بر اجرای مصوبه با استفاده از ظرفیت‌های موجود قانونی تأکید کرد و خواستار تشکیل فوری کارگروه مشترک و پیگری فعال اصناف شد.

شفیعی با اشاره به متن مصوبه دولت گفت: این مصوبه دو بند کلیدی دارد، اول اینکه کلیه دستگاه‌های اجرایی مکلف به مستندنگاری و ثبت تصویری کلیه مراحل اجرایی طرح‌ها هستند. دوم، در تبصره ماده ۵ آمده که نحوه ارجاع کار به مستندسازان و نظارت بر آن، برابر قانون برگزاری مناقصات و مقررات مربوط به دستگاه اجرایی است. این به معنای آن است که دستگاه‌ها باید از طریق فرآیندهای رسمی و رقابتی موجود، مستندساز انتخاب کنند.

وی به ابزارهای آماده برای اجرا اشاره کرد:

· لیست پروژه‌ها: با همکاری سازمان برنامه و بودجه، می‌توان لیست پروژه‌های مشمول آیین‌نامه را در اختیار کارگروه قرار داد.

· فهرست مستندسازان دارای «کد نظام صنفی»: فهرست کامل کارگردانان و تهیه‌کنندگان دارای صلاحیت از سوی اصناف به سازمان سینمایی ارائه و اطلاع‌رسانی شده است. 

شفیعی تأکید کرد: از نظر ما هیچ محدودیت یا تبعیضی بین این افراد نیست و همه متخصص محسوب می‌شوند. هیچ شخص حقیقی یا حقوقی خارج از این فهرست نمی‌تواند کار را تحمیل کند.

معاون سازمان سینمایی با اشاره به مصوبه شورای عالی سینما برای تشکیل کارگروه مشترک گفت: خواهش من این است که کارگروه زودتر تشکیل شود. ما مکلف به پیگیری هستیم، اما از اصناف و حاضرین هم تقاضا دارم که منتظر نمانند. مدیریت‌ها هزار و یک مشغله دارند. ظرفیت ایجاد شده، نیازمند مطالبه‌گری است. باید جلسات مستقیم با دستگاه‌های اجرایی برگزار شود.

شفیعی در پایان، با توجه به تجربه و جایگاه فرهنگی-تخصصی عبدالرحیم سعیدی‌راد در سازمان برنامه، پرسش کلیدی را مطرح کرد: «از آقای سعیدی‌راد می‌پرسم که آیا اختصاص مبلغ مشخص برای مستندنگاری در موافقت‌نامه‌های اولیه پروژه‌های عمرانی امکان‌پذیر است؟ همانطور که ایشان فرمودند، سال‌ها در حوزه تنظیم این موافقت‌نامه‌ها تجربه دارند. اگر این گام برداشته شود، کار به طور جدی تسهیل می‌شود.

ضرورت ثبت تصویری فرآیند شکل‌گیری و اجرای پروژه‌های ملی

عبدالرحیم سعیدی‌راد، رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه، نیز در بخش دیگری از این نشست با اشاره به تجربه ۱۸ ساله خود در مدیریت طرح‌های عمرانی، بر ضرورت ثبت تصویری فرآیند شکل‌گیری و اجرای پروژه‌های ملی تأکید کرد و گفت: مستندسازی می‌تواند روایتگر جذاب و روشنگری از چرایی طولانی شدن، توقف یا تغییر اولویت پروژه‌ها باشد.

سعیدی‌راد با اشاره به فرآیند تنظیم لایحه بودجه ۱۴۰۵، به کتاب «پیوست شماره ۱» به عنوان یکی از اسناد تقدیمی به مجلس اشاره کرد و گفت: در این کتاب، عناوین طرح‌های عمرانی درج می‌شود. وقتی آن را ورق می‌زنیم، گاهی پروژه‌هایی را می‌بینیم که سال شروع آنها به دهه ۵۰ برمی‌گردد و هنوز به پایان نرسیده‌اند. مردم باید بدانند چرا پروژه‌ای که قرار بود مثلاً ۵ ساله تمام شود، ۴۰ سال طول می‌کشد. مستندسازی این مسیر، می‌تواند به شفافیت و درک عمومی کمک کند.

وی فرآیند شکل‌گیری یک پروژه عمرانی را اینگونه تشریح کرد: شروع یک پروژه از دستگاه اجرایی است. پس از مطالعات فنی و اقتصادی، پرونده به «کمیسیون ماده ۲۳» سازمان برنامه می‌رود. در آنجا، کمیته‌های کارشناسی پس از بحث‌های فراوان، پروژه را با جزییاتی مانند مدت اجرا، محل و اعتبار سالانه تصویب می‌کنند. سپس در لایحه بودجه جای می‌گیرد، به مجلس می‌رود و پس از تصویب و تأیید شورای نگهبان، به قانون تبدیل می‌شود.

ثبت این فرآیندهای پشت‌پرده، می‌تواند تصویر روشنی از مدیریت کشور ارائه دهد
سعیدی‌راد افزود: این مسیر، پر از ماجراهای شنیدنی است. گاهی یک پروژه برای فرد یا منطقه‌ای اولویت دارد و برای دیگران نه. حتی پیگیری‌های نمایندگان مجلس نیز بر سرعت یا جهت اجرای پروژه تاثیرگذار است. ثبت این فرآیندهای پشت‌پرده، می‌تواند تصویر روشنی از مدیریت کشور ارائه دهد.

رئیس امور فرهنگ سازمان برنامه و بوده با طرح پرسش‌هایی کلیدی، به ظرفیت مستندنگاری اشاره کرد و گفت: چرا یک پروژه نیمه‌کاره رها می‌شود؟ چرا پروژه‌ای که زمانی اولویت بود، اکنون کنار گذاشته شده؟ آیا پروژه‌ای که به بهره‌برداری رسید، به اهداف اولیه خود دست یافته است؟ آیا سود مورد انتظار را برای مردم داشته است؟ چرا پروژه‌ای که ظاهراً توجیه اقتصادی ندارد، همچنان پیگیری می‌شود؟ مستندها می‌توانند به این پرسش‌ها پاسخ دهند.

سعیدی‌راد در ادامه، مستندنگاری را «بازوی خوبی برای دولت» دانست و گفت: مستندسازی فقط ثبت شروع و پایان پروژه نیست. حتی پس از بهره‌برداری نیز روایت تازه‌ای آغاز می‌شود که آیا طرح به اهدافش رسیده است؟ این روایت‌ها می‌توانند در ارزیابی کارآمدی مدیریت پروژه‌های ملی بسیار مفید باشند و به تصویری درست از فراز و نشیب‌های توسعه کشور کمک کنند.

وی با بیان اینکه «هزاران میلیارد تومان برای این پروژه‌ها هزینه می‌شود»، خاطرنشان کرد: مستندنگاری می‌تواند به شفافیت، پاسخگویی و بهبود کیفیت مدیریت طرح‌های کلان کشور بینجامد.

رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه، با استقبال از پیشنهاد جامعه مستندسازان، ایجاد یک سامانه شفاف و جامع را کلید اجرایی شدن مصوبه دانست.

سعیدی‌راد با اشاره به گستردگی پروژه‌ها گفت: پروژه‌های عمرانی (راه، بیمارستان و ...) در دو سطح ملی و استانی تعریف می‌شوند. پروژه‌های استانی بسیار زیادند؛ شاید حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار پروژه. برای هر استان لیست پروژه‌ها مشخص است و در سازمان برنامه نیز دفتر امور استان‌ها، کلیه این پروژه‌ها را رصد و حتی در کتابی جمع‌آوری کرده است.

وی با تأیید پیشنهاد ایجاد یک پایگاه اینترنتی اختصاصی، مشخصات آن را چنین برشمرد:

· لیست کامل پروژه‌ها به همراه دستگاه مجری.
· مبلغ پیشنهادی یا درصدی که برای مستندنگاری هر پروژه می‌توان در نظر گرفت.
· مراحل و فرآیند کار از ابتدا تا انعقاد قرارداد.
· متن آیین‌نامه و دستورالعمل‌ها.
· پاسخ به پرسش‌های متداول.
· راهنمای روشن برای متقاضیان درباره اینکه «از کجا شروع کنند» و «به چه کسی مراجعه کنند».

رئیس امور فرهنگ سازمان برنامه در مورد نحوه تأمین هزینه مستندنگاری گفت: این می‌تواند درصدی از کل پروژه باشد و هیچ مشکلی هم ندارد. حتی بدون نیاز به بخشنامه جدید، این مسیر هماکنون نیز وجود دارد.

سعیدی‌راد با اشاره به تنوع پروژه‌ها (راه، بیمارستان، مدرسه و ...) گفت: باید یک حداقل ارزش برای پروژه‌هایی که مستندنگاری می‌شوند تعیین کنیم. پروژه‌هایی هم هستند که سال شروع آنها ۱۴۰۵ است و از ابتدا می‌توان مستندنگاری را برایشان برنامه‌ریزی کرد.

وی در پایان سخن، نقش اصلی را به سازمان سینمایی محول کرد و گفت: پیشنهاد من این است که سازمان سینمایی این سامانه (پلتفرم) را راه‌اندازی و مدیریت کند. متقاضیان از طریق سامانه‌های وزارت ارشاد اقدام کنند، اما طراحی باید به گونه‌ای باشد که تکلیف هر پروژه و دستگاه مجری آن، واضح و روشن باشد.

باید دقیقاً مشخص شود که چه کسی مکلف به انجام این قانون است و مستندساز به چه کسی باید مراجعه کند. این‌ها باید کاملاً شفاف باشد تا کار از این سردرگمی خارج شود.

دولت باید کاری کند که جامعه در جریان این خدمات قرار گیرد
در بخش دیگری از این نشست سید ضیاء هاشمی، معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور، با تأکید بر لزوم اجرای مصوبه دولت در این زمینه، اعلام کرد که از موضع هم «مطالبه‌گر» و هم «پاسخگو» سخن می‌گوید و پیگیری‌های جدی را برای عملی‌شدن این قانون آغاز کرده‌ است.

هاشمی با بیان اینکه «دولت در این موضوع منفعت دارد»، یکی از اهداف مستندنگاری را «دیده شدن زحمات و خدمات دولت» عنوان کرد و گفت: بخش‌های مختلف دولت تلاش می‌کنند، ولی این زحمات خوب دیده نمی‌شود. جامعه تا حدی معترض و منتقد است. پروژه‌های متعدد عمرانی، خدماتی و اجتماعی در حال اجراست، اما خوب دیده نمی‌شوند. دولت باید کاری کند که جامعه در جریان این خدمات قرار گیرد.

وی افزود: اگر این مصوبه اجرا نشده است، ما در ستاد دولت مطالبه‌گر هستیم که چرا اجرا نشده و حتماً پیگیری می‌کنیم.

معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور از ابلاغ دستور پیگیری مستمر این موضوع خبر داد و گفت: در شورای عالی سینما نیز بنده ابلاغ کردم که هر سه ماه یکبار، سازمان سینمایی باید گزارش اجرای این مصوبه را ارائه دهد. از آقای مهدی شفیعی و همکاران خواهش می‌کنم که گزارش‌های سه‌ماهه پاییز و زمستان را از همین حالا پیش‌بینی و به ما ارائه دهند.

هاشمی با رد گفتمان «ضعف دولت»، تأکید کرد: در بدترین شرایط مالی هم دولت پول دارد، قدرت دارد و اقتدار دارد. در بدترین وضعیت هم دولت امکان اثرگذاری دارد. بودجه و حوزه اجرای کشور در اختیار دولت است. بنابراین با وجود همه مشکلات، توان اجرای تصمیمات را داریم.

وی اجرای قانون را ضروری خواند و گفت: هر قانونی سامانه اجرایی دارد و اگر لازم باشد، پیگیری قضایی هم خواهد شد. دستگاه‌های مختلف باید این کار را انجام دهند که به نفع خودشان نیز هست.

هاشمی همچنین قاطعانه اعلام کرد: اگر مجموعه‌ای مصوبه دولت را اجرا نکرده باشد، در دولت باید پاسخگو باشد. بنده اینجا خدمت دوستان اعلام می‌کنم که حتماً پیگیری می‌کنم و پاسخ می‌خواهم.

هاشمی با بیان اینکه «دولت و مستندسازان در یک کشتی نشسته‌ایم»، هدف نهایی را «منفعت جامعه و کشور» عنوان کرد و گفت: ما نیاز داریم که جامعه، به خصوص نخبگان، در جریان زحمات دولت باشند. کشور ما با همه ضعف‌ها، کشور پویایی است. مستندها باید ضمن تحلیل پیچیدگی‌ها و فرآیندها، نیمه پر لیوان را هم نشان دهند و به افزایش همدلی و سرمایه اجتماعی کمک کنند.

وی از مستندسازان خواست تا در موضوعات کلان ملی مانند «الگوی مصرف آب»، «مهاجرت نخبگان»، «سرمایه انسانی ایرانیان خارج از کشور» و «پدیده سالمندی» با تولید آثار تحلیلی و برانگیزاننده، به دولت و جامعه کمک کنند.

هاشمی در ادامه، بر «مطالبه‌گری همراه با نقد سازنده» تأکید کرد و گفت: نقادی با نق‌زنی متفاوت است. جایی که قرار است برای حل مساله کمک کنیم، نقادانه حرف می‌زنیم. ما همه در وسط این می‌دانیم و سرنوشت مشترک داریم.

وی از تشکل‌های سینمایی خواست صدای صنف را بلند و منظم به گوش مسئولان برسانند و گفت: اگر قوانین یا آیین‌نامه‌ها در مقام عمل ایراداتی دارند، شما هستید که با آن مواجهید. اشکالات را به شکل فردی یا تشکلی منعکس کنید تا در فرآیندهای قانونی بررسی و رفع شوند.

سید ضیاء هاشمی با ابراز امیدواری از روند جلسه، دستورهایی عملی برای تسریع در اجرای مصوبه صادر کرد و بر لزوم حرکت گام‌به‌گام و مبتنی بر پیشنهادهای صنف مستندسازی تأکید داشت.

هاشمی با اشاره به حضور گسترده مسئولان و متخصصان، این جلسه را «دلگرم‌کننده و امیدوارکننده» توصیف کرد و گفت: این مطالبه‌گری که دوستان در سازمان سینمایی، سازمان برنامه و بودجه، و صنف دارند، برای بنده شخصاً بسیار امیدوارکننده است. بنده به نام خودم اعلام می‌کنم که از پیگیری این موضوع استقبال می‌کنم.

وی با تأکید بر نگاهی واقع‌بینانه گفت: یک نگاه صفر و صدی نداشته باشیم. من نمی‌توانم ادعا کنم که ظرف شش ماه یا یک سال هیچ یک از اشکالات مطرح‌شده وجود نخواهد داشت، ولی حتماً تلاش می‌کنیم که مشکلات کمتر شود.

او با تشبیه روند به یک نظام نمره‌دهی گفت: ارزیابی را بین ۰ تا ۲۰ نبینید؛ ۱۲ نمره قبولی است، ۱۸ نمره خوب است، ولی زیر ۱۰ ما را راضی نمی‌کند. باید پیش برویم. حتی اگر یک پروژه هم به نتیجه نرسد، معنایش این نیست که پیشرفت نداشتیم.

هاشمی با اشاره به پیشنهادهای مطرح‌شده در جلسه، دستورهای مشخصی را اعلام کرد:

1. تشکیل جلسه فنی با سازمان برنامه: از آقای سمندری خواسته شد جلسه‌ای با آقای پورمحمدی (رئیس سازمان برنامه و بودجه) برگزار کنند تا پیشنهادهای این نشست به صورت فنی بررسی شود.

2. جمع‌بندی پیشنهادات صنف: از دکتر شفیعی (سازمان سینمایی) خواسته شد پیشنهادهای مدون و جمع‌بندی‌شده اصناف مستندسازی را دریافت و آماده کند.

3. برگزاری جلسه با دستگاه‌های اجرایی: هاشمی قول داد که شخصاً پیگیری کند تا جلسه‌ای با حضور وزیر راه و شهرسازی، وزیر نیرو و روسای روابط عمومی دستگاه‌های کلیدی مرتبط برگزار شود تا مسائل و موانع به طور مستقیم بررسی شود.

4. انتشار فهرست پروژه‌های نمونه و مستندسازان: بر شفافیت و انتشار دو فهرست تأکید کرد:
   · فهرست پروژه‌های نمونه: «شاید نتوانیم ۷۰ هزار پروژه را فهرست کنیم، ولی حداقل می‌توانیم هزار پروژه مهم و نمونه (با شرایطی مانند پیشرفت فیزیکی بالای ۲۵٪ یا اعتبار بالای ۱۰۰ میلیارد تومان) را شناسایی و اعلام کنیم.»
   · فهرست مستندسازان واجد شرایط: این فهرست باید شامل اسامی افراد و شرکت‌های دارای صلاحیت باشد و راه ورود مستندسازان جوان و جدید نیز به طور شفاف در آن دیده شود.

معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس جمهور در پایان گفت: دولت به سمت شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات حرکت می‌کند. در حوزه اصناف هم باید فرایندها شفاف باشد. نباید مستندساز جوان حس کند راهش بسته است. باید بتوانیم در این مسیر با هم پیش برویم.

بخشی از راه‌حل، خود مستندسازان هستند
در بخش دیگری از این نشست علیرضا حسینی، نماینده انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند، با تشکر از همراهی مسئولان حاضر در جلسه، بر تفاوت ماهوی «مستندنگاری» با «ساخت مستند درباره بحران‌های موجود» تأکید کرد و خواستار تمرکز بر رصد و ثبت سیستماتیک پروژه‌های ملی پیش از وقوع بحران شد.

حسینی با اشاره به موضوعات مطرح‌شده توسط معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور (مانند بحران آب، مهاجرت و سالمندی)، گفت: آنچه آقای هاشمی فرمودند، از نظر من مستندنگاری نیست. این‌ها وقتی مطرح می‌شود که بحران به وجود آمده و برای یافتن راه برون‌رفت باید فیلم ساخته شود. در حالی که هدف اصلی از مستندنگاری پروژه‌ها این است که دولت، مجلس و ما (صنف) کمک کنیم تا آن بحران‌ها اساساً اتفاق نیفتد. هرچند برای برخی موضوعات شاید کمی دیر باشد، اما هنوز دیر نیست.

وی افزود: این آسیب‌شناسی، حقیقت این است که دولت‌ها می‌آیند و می‌روند. ما صنوف، چهار سال یا هشت سال بعد هم پیگیر مسائلی هستیم که دولت‌های قبل آغاز کردند. سازمان برنامه و بودجه هم با نگاه بلندمدت‌تر و طرح‌های جامع، می‌تواند به این تداوم کمک کند.

نماینده انجمن تهیه‌کنندگان با اشاره به توانمندی جامعه مستندساز، بیان کرد: بخشی از راه‌حل، خود مستندسازان هستند. بسیاری از دوستان ما در رشته‌های تخصصی خود، پژوهش‌های عمیق‌تری نسبت به برخی نمایندگان مجلس یا کارشناسان حوزه‌های خاص انجام داده‌اند. این ظرفیت می‌تواند باعث شود مستندنگاری به ابزاری دقیق و آگاه‌کننده تبدیل شود.

حسینی با اشاره به بحران آب به عنوان نمونه، توضیح داد: وقتی می‌گوییم مستندنگاری، باید ببینیم دنیا چه کرده و ما کجای کاریم. الان بحث «نگهبان آب» مطرح است، ولی مردم می‌گویند «آب که هست، چرا صرفه‌جویی کنیم؟». این نشان می‌دهد اصل ماجرا برای مردم توضیح داده نشده است. مستندنگاری می‌تواند این نقش آموزشی و شفاف‌سازی را از همان مراحل مطالعاتی یک پروژه ملی (مثل مدیریت منابع آب) ایفا کند، نه وقتی که بحران کاملاً آشکار شده است.

وی در پایان از حاضرین خواست موارد را طوری مطرح کنند که دل مسئولان حاضر برای همکاری و اعتماد بیشتر به جامعه مستندساز، قرص‌تر شود. ما دشمن نیستیم، کارمان را بلدیم و قطعاً می‌توانیم به مردم و کشور کمک کنیم.

تحقق پیوند بین صنف مستندساز و دستگاه‌های اجرایی (صنعت)
در بخش پایانی این نشست رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی، با قدردانی از حضور و تأکید معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیس جمهور، بر عزم موجود برای اجرایی کردن مصوبه تأکید کرد و حلقه اصلی تحقق آن را در «پیوند بین صنف مستندساز و دستگاه‌های اجرایی (صنعت)» دانست.

فریدزاده با بیان اینکه در جلسه اصلی حضور نداشته اما از گزارشی جامع برخوردار است، گفت: خدا را شکر عزم و اراده لازم هم در سازمان برنامه و بودجه، هم در دولت به ویژه با حضور آقای هاشمی و هم در سازمان سینمایی وجود دارد.

وی نقش سازمان متبوعش را چنین تشریح کرد: بخش زیادی از زمینه‌سازی این فعالیت باید توسط سازمان سینمایی اتفاق بیفتد، اما پیوند اصلی که باید محقق شود، بین صنف (جامعه مستندساز) و دستگاه‌های اجرایی (صنعت) است.

رئیس سازمان سینمایی به جلسات فنی اخیر از جمله با آقای پورمحمدی اشاره کرد و گفت: به تفصیل به این مسئله پرداخته شد و راه‌حل‌های اجرایی آن مطرح شد. امیدوارم اگر با چند پروژه شروع شود، این مسیر خودش را پیدا کند.

وی در مورد سازوکار اجرایی از سوی سازمان برنامه نیز گفت: «راه‌حل‌هایی که فکر می‌کنم دوستان ارائه دادند، عملی است.»

فریدزاده با اذعان به اهمیت نقش اصناف گفت: واقعش این است که این اتفاق بزرگی است و بخش زیادی از آن در اختیار خود دوستان در صنف است.

وی نقش سازمان سینمایی و مرکز گسترش را «حمایت برای تحقق این ماجرا» عنوان و ابراز امیدواری کرد: با این عزم و اراده‌ای که وجود دارد، امیدوارم تا پایان سال حداقل شاهد عقد قرارداد و شروع یکی دو پروژه باشیم.

نوزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت از 19 تا 25 آذر در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است.