فراخوان هلال‌احمر ایران برای دفاع از غیرنظامیان

به گزارش ایلنا از پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ متن سومین بیانیه مشترک هلال‌احمر کشورمان و کمیته ملی حقوق بشردوستانه به شرح زیر است: 

«در پی تجاوز نظامی ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل علیه قلمرو جمهوری اسلامی ایران و در شرایطی که اصول بنیادین منشور ملل متحد، به‌ویژه اصل منع توسل به زور، به طور آشکار نقض شده است، روند نقض قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه با سرعتی نگران‌کننده در حال گسترش است. این قواعد که در کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و اسناد تکمیلی آن تجلی یافته‌اند، به عنوان بخشی از میراث مشترک بشریت، هدفی جز حمایت از کرامت انسانی و حفاظت از غیرنظامیان در زمان مخاصمات مسلحانه ندارند. 

جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به افزایش شمار قربانیان غیرنظامی، این بیانیه را به عنوان هشداری بشردوستانه خطاب به جامعه جهانی، سازمان‌های بین‌المللی، اعضای نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال‌احمر، نهادهای حقوق بشری و تمامی وجدان‌های بیدار در سراسر جهان صادر می‌کنند. 

در روزهای اخیر، اظهارات و پیام‌هایی از سوی مقامات ارشد یکی از طرف‌های درگیر منتشر شده است که در آن‌ها به صراحت از هدف قرار دادن گروه‌هایی از مردم سخن گفته شده که پیش‌تر هدف حملات قرار نگرفته‌اند. چنین اظهاراتی با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ویژه اصل حمایت از غیرنظامیان، در تعارض آشکار قرار دارد. تهدیدهای کلی و مبهم علیه جمعیت غیرنظامی، که می‌تواند موجب ایجاد رعب و وحشت در میان مردم شود، بر اساس قواعد عرفی و معاهده‌ای حقوق بشردوستانه مطلقاً ممنوع است. 

تجربه‌های تلخ مخاصمات گذشته در مناطق مختلف جهان نشان داده است که گفتمان‌های مبتنی بر انسانیت‌زدایی از غیرنظامیان، اغلب زمینه‌ساز ارتکاب جنایات گسترده علیه جمعیت‌های غیرنظامی‌شده‌اند. مواردی که در مخاصمات مسلحانه در مناطقی چون بالکان، رواندا و عراق مشاهده شد، نشان می‌دهد که بی‌توجهی جامعه جهانی به نشانه‌های اولیه چنین روندهایی می‌تواند به فجایع انسانی گسترده منجر شود. 

بر اساس گزارش‌های رسمی دریافتی از جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع ذی‌صلاح، از آغاز این حملات نظامی تاکنون دامنه وسیعی از اهداف غیرنظامی در مناطق مختلف کشور مورد اصابت مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفته‌اند. این اهداف شامل مناطق مسکونی، مدارس، بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، زیرساخت‌های عمومی، مراکز امدادی، تأسیسات خدماتی و تأسیسات اقتصادی غیرنظامی‌بوده است. 

از جمله تکان‌دهنده‌ترین این حوادث، حمله به مدرسه شجره طیبه در شهرستان میناب است که در نتیجه آن شمار زیادی از دانش‌آموزان و کارکنان آموزشی جان خود را از دست داده و عده‌ای دیگر مجروح شدند. همچنین گزارش‌های متعدد حاکی از آسیب دیدن ده‌ها مدرسه دیگر در نقاط مختلف کشور است که برخی از آن‌ها به طور مستقیم هدف قرار گرفته و برخی دیگر در اثر اصابت پرتابه‌ها در مجاورت آن‌ها دچار خسارت شده‌اند. 

افزون بر این، گزارش‌های میدانی از حملات مکرر به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها در چندین استان کشور حکایت دارد. چنین اقداماتی در تعارض آشکار با قواعد مسلم حقوق بین‌الملل بشردوستانه است که بر اساس آن‌ها بیمارستان‌ها، مراکز درمانی و کارکنان پزشکی از حمایت ویژه برخوردارند و هدف قرار دادن آن‌ها به طور مطلق ممنوع است. 

همچنین تأسیسات و مراکز امدادی جمعیت هلال‌احمر در چندین استان کشور مورد حمله یا آسیب قرار گرفته‌اند. در جریان این حملات، تعدادی از نیروهای امدادی مجروح شده و چندین دستگاه خودروی امدادی از جمله آمبولانس‌ها از بین رفته‌اند. این در حالی است که بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، کارکنان و تأسیسات امدادی و بشردوستانه باید در همه حال مورد احترام و حمایت قرار گیرند. 

برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که در نتیجه این حملات گسترده، هزاران واحد غیرنظامی از جمله واحدهای مسکونی و تجاری آسیب دیده‌اند و ده‌ها مرکز درمانی، آموزشی و خدماتی دچار تخریب یا خسارت جدی شده‌اند. افزون بر خسارات انسانی و مادی، حملات انجام‌شده به برخی زیرساخت‌ها و تأسیسات صنعتی و نفتی نیز خطرات جدی زیست‌محیطی ایجاد کرده و سلامت عمومی و محیط زیست را در معرض تهدید قرار داده است. 

حفاظت از محیط زیست در زمان مخاصمات مسلحانه نیز بخشی از تعهدات معاهده‌ای و عرفی حقوق بین‌الملل بشردوستانه است. اسناد مختلف بین‌المللی، از جمله دستورالعمل‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و طرح‌های تدوین‌شده توسط کمیسیون حقوق بین‌الملل، بر ضرورت جلوگیری از وارد آمدن آسیب‌های گسترده، شدید و پایدار به محیط زیست در زمان جنگ تأکید دارند. 

حقوق بین‌الملل بشردوستانه بر این اصل بنیادین استوار است که حتی در زمان جنگ نیز انسانیت نباید قربانی شود. 

طرف‌های مخاصمه موظفند در طراحی و اجرای عملیات نظامی، اصول اساسی تفکیک، تناسب و اتخاذ تدابیر احتیاطی را رعایت کنند. بر اساس اصل تفکیک، حملات نظامی تنها باید متوجه اهداف نظامی‌باشد و هرگونه حمله علیه غیرنظامیان و اشیای غیرنظامی ممنوع است. 

همچنین بر اساس ماده مشترک ۱ کنوانسیون‌های ژنو، تمامی دولت‌های عضو این کنوانسیون‌ها تعهد دارند نه تنها به این قواعد احترام بگذارند بلکه رعایت آن‌ها را نیز تضمین کنند؛ تعهدی که ماهیتی عام‌الشمول (erga omnes) دارد و همه دولت‌ها را در قبال آن مسئول می‌سازد. 

جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، به عنوان بخشی از نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال‌احمر، از آغاز این مخاصمه تلاش کرده است با وجود دشواری‌های فراوان، به ارائه خدمات امدادی، درمانی و حمایتی به آسیب‌دیدگان ادامه دهد و از ظرفیت‌های بشردوستانه خود برای کاهش آلام انسانی استفاده کند. 

کمیته‌ی ملی حقوق بشردوستانه و جمعیت هلال احمر از افزایش آمار جان‌باختگان و آسیب‌دیدگان غیرنظامی، چه در اثر برخورد مستقیم پرتابه‌ها و چه به صورت غیرمستقیم و جانبی، به شدت ابراز نگرانی می‌کنند و موارد نقض فاحش و گسترده‌ی حقوق بشردوستانه در جای‌جای ایران زمین را محکوم می‌کنند، و از جامعه‌ی بین‌المللی، اعم از کشورها، سازمان‌های بین‌المللی، خانواده‌ی نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، کمیته‌های ملی حقوق بشردوستانه و نهادهای مشابه، افراد، نهادها و سازمان‌های غیربین‌المللیِ کنشگر در حوزه‌ی حقوق بشر، حقوق بشردوستانه و صلح میان ملت‌ها و گفت‌وگو بر پایه‌ی برابری و احترام متقابل می‌خواهند تا از هر گونه اقدام و تلاش برای پایان‌دادن به موارد نقض حقوق بشردوستانه با استفاده از «دیپلماسی بشردوستانه» به منظور حمایت از غیرنظامیان و جلوگیری از آسیب‌های جسمی و روانی روزافزون به آن‌ها دریغ نورزند. »