اگر جهان فقط از رهگذرِ گفتوگوی منظرهای متکثر آشکار میشود، آنگاه آرزوی آن نقطهی نگاهِ ناکجا- آن نقشهی کاملِ واقعیت که ایدئولوژی وعدهاش را میداد- نهتنها یک خطای معرفتی، که یک فاجعهی سیاسی است. زیرا برای تحققیافتناش باید کثرتِ منظرها را خاموش کند؛ باید گفتوگو را تعطیل کند؛ باید همهی غارهای جداگانه را در یک تاریکیِ واحد فرو ببرد و ناماش را روشنایی بگذارد. و این، فشردهترین صورتبندیِ همان چیزی است که قرن بیستم بر سرِ انسان آورد.