دانشگاه سیستان‌وبلوچستان؛ از زیست‌بوم نوآوری تا صادرات صنایع خلاق

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: در هفته پژوهش، توجه به نقش دانشگاه‌ها در توسعه علمی، اقتصادی و فرهنگی بیش از پیش اهمیت می‌یابد؛ به‌ویژه در استانی چون سیستان و بلوچستان که ظرفیت‌های بومی، فرهنگی و انسانی گسترده‌ای دارد. دانشگاه سیستان و بلوچستان طی سال‌های اخیر توانسته با گسترش زیرساخت‌های فناورانه، راه‌اندازی مرکز رشد و حمایت از واحدهای خلاق، زیست‌بومی پویا برای نوآوری، کارآفرینی و تجاری‌سازی پژوهش‌ها ایجاد کند.

این دانشگاه نه‌تنها در ارتقای جایگاه علمی کشور نقش‌آفرین بوده، بلکه بستری فراهم کرده تا دانشجویان بتوانند ایده‌های خود را به محصول، و پژوهش‌های خود را به کسب‌وکار تبدیل کنند.

از سوی دیگر، صنایع دستی نوآورانه در این استان مانند ترکیب هنرهای سنتی با فناوری‌های نوین نمونه‌ای روشن از پیوند علم و فرهنگ‌اند؛ محصولاتی که هم هویت بومی را حفظ می‌کنند و هم با جذب درآمد و صادرات، به توسعه اقتصادی منطقه کمک می‌کنند. این هم‌افزایی میان پژوهش، نوآوری و فرهنگ، نشان می‌دهد که دانشگاه می‌تواند محور تحول در استان باشد؛ تحولی که از دل پژوهش آغاز می‌شود و به رشد پایدار ختم می‌شود.

پیوند پژوهشگران و صنعت؛ مسیر تازه برای رشد کسب‌وکارهای فناورانه در استان

نور محمد یعقوبی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر گفت: پژوهش و فناوری در استان سیستان و بلوچستان به مرحله‌ای از بلوغ رسیده که می‌توانیم از آن به‌عنوان یک ظرفیت واقعی نام ببریم. در سال گذشته فعالیت‌های پژوهشی، فناورانه و کارآفرینانه در استان با جدیت دنبال شد و تلاش کردیم در دانشگاه سیستان و بلوچستان پیوند میان پژوهشگران، فناوران، صاحبان کسب‌وکار و سرمایه‌گذاران را تقویت کنیم.

وی افزود: هدف ما این است که با شناخت دقیق ظرفیت‌ها و نقاط قوت استان، مسیر توسعه دانش‌بنیان را هموارتر کنیم و در کنار آن برای رفع ضعف‌های احتمالی برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشیم.

پارک علم و فناوری سیستان و بلوچستان؛ سکوی عرضه ایده‌ها و نمونه‌ساخت‌های نوآورانه

‌یعقوبی بیان کرد: رویکرد ما این بوده که امکان ارتباط مستقیم میان فناوران و صاحبان صنایع و سرمایه‌گذاران فراهم شود تا ایده‌ها و دستاوردهای جدید به مرحله تجاری‌سازی برسد.

وی گفت: این تعامل می‌تواند به ایجاد کسب‌وکارهای جدید، حمایت از اختراعات و افزایش انگیزه نسل جوان کمک کند. ما به‌ویژه در پارک علم و فناوری تلاش کرده‌ایم بستری فراهم کنیم تا فناوران بتوانند نمونه‌ساخت‌ها و طرح‌های خود را ارائه دهند و به مرحله عرضه برسند.

کسب رتبه ۱۶ کشور برای دانشگاه سیستان و بلوچستان

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه سیستان و بلوچستان تصریح کرد: بر اساس رتبه‌بندی وزارت علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان موفق به کسب رتبه شانزدهم در میان دانشگاه‌های جامع کشور شده است. این جایگاه حاصل تلاش مجموعه‌ای از پژوهشگران، اعضای هیئت علمی و دانشجویانی است که نقش جدی در ارتقای شاخص‌های علمی دانشگاه داشته‌اند.

وی اظهار داشت: خوشبختانه بیش از ۶۰ درصد مجلات دانشگاه براساس ارزیابی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام در چارک‌های یک و دو قرار گرفته‌اند. این نشان‌دهنده مرجعیت علمی دانشگاه است و به ارتقای جایگاه پژوهشی ما کمک کرده است. علاوه بر این، دو مجله انگلیسی‌زبان دانشگاه دستاوردهای قابل توجهی داشته‌اند. مجله «سیستم‌های فازی» جزو مجلات برتر دنیا محسوب می‌شود و تنها مجله وزارت علوم است که توانسته رتبه «جسار کیوان» را دریافت کند. همچنین مجله انگلیسی‌زبان «مطالعات باستان‌شناسی» تنها مجله اسکوپوسی کشور در این حوزه است و اخیراً به چارک سوم ارتقا یافته است.

دانشگاه سیستان و بلوچستان در رتبه چهارم نوآوری کشور

بهاره بیدار مدیر مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر گفت: ما در مرکز رشد دانشگاه که زیرمجموعه پردیس علم و فناوری است، از ایده‌های دانشجویان و صاحبان ایده حمایت می‌کنیم. یکی از اقدامات مهم ما ایجاد فضای پویا برای استقرار مستقیم دانشجویان دارای ایده‌های فناورانه و خلاق است تا بتوانند در محیطی مناسب فعالیت خود را آغاز کنند و از حمایت‌های ما بهره‌مند شوند.

بیدار ادامه داد: با توسعه زیرساخت‌ها توانستیم امکاناتی فراهم کنیم تا این تیم‌ها در مسیر رشد خود مؤثر باشند و در نهایت در توسعه زیست‌بوم فناوری استان و کشور نقش‌آفرینی کنند.

وی به رتبه دانشگاه نیز اشاره کرد و افزود: دانشگاه سیستان و بلوچستان توانسته در سال ۱۴۰۴ با تکیه بر ظرفیت‌ها، فرهنگ‌سازی، ترویج و توسعه زیرساخت‌ها، رتبه چهارم فناوری و نوآوری را در بین دانشگاه‌های جامع کشور کسب کند؛ این رتبه یک موفقیت ارزشمند برای دانشگاه است.

از ایده تا محصول؛ روایت رشد تیم‌های فناور در پردیس علم و فناوری

به گفته بیدار، دانشجویان مستقر در حوزه‌های صنایع، فناوری و نوآوری در پردیس علم و فناوری و مرکز رشد، در نمایشگاه‌های متعدد داخلی و خارجی شرکت کرده و توانسته‌اند محصولات خود را عرضه و حتی فروش داشته باشند.

مدیر مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه سیستان و بلوچستان درباره دستاوردهای نمایشگاهی بیان کرد: در نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری تهران در سال گذشته، موفق شدیم رتبه هفت کشور را در بین دانشگاه‌های جامع کسب کنیم. امسال نیز در هفته پژوهش توانستیم مخترع برتر، فناور و نوآور برتر و همچنین واحد خلاق برتر در حوزه صنایع خلاق داشته باشیم که همه آن‌ها معرفی و مورد تقدیر قرار گرفتند.

بیدار در پایان تأکید کرد: حمایت از هسته‌ها و واحدهای فناور، مسیر اصلی تحقق رشد فناوری در دانشگاه و استان است.

نوآوری جهانی در صنایع دستی؛ سوزن‌دوزی بلوچ برای نخستین‌بار روی چوب

ندا یوسفی یک کارآفرین موفق در حوزه صنایع دستی و صنایع خلاق در گفت و گو با خبرنگار مهر گفت: حوزه فعالیت ما صنایع دستی چوبی و به‌طور ویژه ترکیب هنر سوزن‌دوزی با چوب است. کاری که انجام می‌دهیم، نخستین‌بار در جهان به‌صورت مستقیم روی چوب اجرا شده و همین ویژگی، هویت اصلی برند ما را شکل می‌دهد.

وی افزود: از همان ابتدا برای من مهم بود که نقوش اصیل استان و ایران را در قالبی تازه و ماندگار ارائه کنم. این شد که به سراغ ترکیب رودوزی سنتی، طرح‌های فرش و نقش‌مایه‌های قدیمی با چوب رفتم و آن‌ها را با تکنیک نقش‌برجسته و دوخت مستقیم روی چوب بازآفرینی کردم. نتیجه، محصولاتی است که هم اصالت دارند و هم برای مخاطب امروز جذاب‌اند.

ترکیب اصالت و نوآوری؛ برند ایرانی که به اروپا و خلیج‌فارس رسید

‌یوسفی اظهار داشت: از سال ۱۳۹۵ به شکل رسمی وارد این حوزه شدم و از همان ابتدا تلاش کردم کار را بر پایه پژوهش در نقوش سنتی و نیاز بازار پیش ببرم.

وی تصریح کرد: در حال حاضر هفت نفر به‌صورت مستقیم در کارگاه ما مشغول‌اند و بیش از بیست نفر نیز به‌صورت غیرمستقیم با ما همکاری می‌کنند. برای من همیشه مهم بوده که این فعالیت علاوه بر حفظ هویت فرهنگی، به ایجاد اشتغال پایدار هم کمک کند.

این بانوی کارآفرین گفت: خوشبختانه محصولات ما به کشورهای سوئد، آلمان، امارات و قطر صادر شده‌اند. این استقبال نشان می‌دهد هنر اصیل ایرانی، اگر در قالب نوآورانه عرضه شود، می‌تواند بازارهای جهانی را هم جذب کند.

وی در پایان تاکید کرد: به باور من، پژوهش تنها در دانشگاه خلاصه نمی‌شود؛ در صنایع دستی نیز هر نوآوری حاصل تحقیق، آزمون و شناخت ریشه‌هاست.