گریز از سیاست در برلیناله ممکن نیست!

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ورایتی، جشنواره فیلم برلین بیانیه‌ای طولانی به امضای تریشیا تاتل رئیس جشنواره منتشر کرد تا درباره آنچه «توفان رسانه‌ای» توصیف شده که جشنواره را فرا گرفته، اظهار نظر کند.

این یادداشت پس از آن منتشر شد که از چندین شرکت‌کننده به دلیل سخنانشان درباره سیاست انتقاد شد. انتقاد اصلی به ویژه شامل سخنان هیئت داوران در کنفرانس مطبوعاتی روز افتتاحیه است. ویم وندرس رئیس هیئت داوران، در برابر سوال‌هایی که از وی درباره درگیری غزه پرسیده شد، گفت: «ما باید از سیاست دور بمانیم زیرا اگر فیلم‌هایی بسازیم که کاملاً سیاسی باشند، وارد عرصه سیاست می‌شویم».

این سخنان بلافاصله با واکنش‌های منفی در رسانه‌های اجتماعی مواجه شد و به دنبال آن آرونداتی روی نویسنده هندی، خشم خود را از این سخنان ابراز و از حضور در جشنواره خودداری کرد.

میشل یئو و نیل پاتریک هریس هم پس از آن به سوال‌هایی که مربوط به سیاست و ظهور فاشیسم بود پاسخ ندادند و یئو برنده خرس طلای افتخاری امسال، تاکید کرد ترجیح می‌دهد درباره چیزی که اطلاعی از آن ندارد، اظهار نظر نکند. این سخنان با انتقاد آنلاین روبه‌رو شدند و هریس به دلیل اینکه گفت به «انجام کارهایی که غیرسیاسی هستند» علاقه‌مند است، مورد انتقاد قرار گرفت.

در بیانیه جشنواره آمده است:

افراد در برلیناله خواستار آزادی بیان شده‌اند. آزادی بیان در برلیناله در حال وقوع است. اما به طور فزاینده‌ای از فیلمسازان انتظار می‌رود به هر سؤالی که از آنها پرسیده می‌شود پاسخ دهند. اگر پاسخ ندهند، مورد انتقاد قرار می‌گیرند. اگر پاسخ دهند و ما از آنچه می‌گویند خوشمان نیاید، مورد انتقاد قرار می‌گیرند. اگر نتوانند افکار پیچیده را در یک جمله کوتاه خلاصه کنند، در حالی که میکروفونی جلوی آنها قرار ‌گرفته و دارند فکر می‌کنند، باز از آنها انتقاد می‌شود.

دشوار است که برلیناله و صدها فیلمساز و افرادی را که در این جشنواره کار می‌کنند در چیزی ببینیم که همیشه در گفتمان آنلاین و رسانه‌ای نمی‌شناسیم. در طول ۱۰ روز آینده در برلیناله، فیلمسازان همواره صحبت می‌کنند. آنها از طریق کار خود صحبت می‌کنند. آنها در مورد کار خود صحبت می‌کنند. آنها گاهی اوقات در مورد ژئوپلیتیکی صحبت می‌کنند که ممکن است به فیلم‌هایشان مربوط باشد یا نباشد. این یک جشنواره بزرگ و پیچیده است. جشنواره‌ای که مردم به طرق مختلف و به دلایل بسیار زیادی برای آن ارزش قائل هستند.

۲۷۸ فیلم در برنامه امسال جشنواره جای دارد. آنها دیدگاه‌های متفاوتی دارند. فیلم‌هایی درباره نسل‌کشی، درباره مسائل جنسی، خشونت در جنگ، درباره فساد، درباره خشونت مردسالارانه، درباره استعمار یا قدرت دولتی سوءاستفاده‌گر. اینجا فیلمسازانی هستند که در زندگی خود با خشونت و نسل‌کشی روبه‌رو شده‌اند، کسانی که ممکن است به خاطر کارهایی که انجام داده‌اند یا مواضعی که اتخاذ کرده‌اند با زندان، تبعید و حتی مرگ روبه‌رو شوند. آنها به برلین می‌آیند و آثار خود را با شجاعت به اشتراک می‌گذارند. این اتفاق اکنون در حال رخ دادن است. آیا ما به اندازه کافی این صداها را تقویت می‌کنیم؟

همچنین فیلمسازانی هستند که با اهداف سیاسی متفاوتی به برلیناله می‌آیند: برای این که بپرسند چگونه می‌توان درباره هنر به عنوان هنر صحبت کرد و چگونه می‌توان سینماها را زنده نگه داشت تا فیلم‌های مستقل همچنان جایی برای دیده شدن و بحث داشته باشند. در یک محیط رسانه‌ای که تحت سلطه بحران است، اکسیژن کمتری برای گفتگوی جدی درباره فیلم یا فرهنگ باقی می‌ماند، مگر اینکه بتوان آن را در یک برنامه خبری نیز گنجاند.

برخی از فیلم‌ها اشاره فرعی به سیاست دارند: آنها قدرت را در زندگی روزمره بررسی می‌کنند، چه کسی و چه چیزی دیده می‌شود یا دیده نمی‌شود، چه چیزی دیده می‌شود یا حذف می‌شود. برخی دیگر با دیدی پررنگ به سیاست می‌پردازند: دولت‌ها، سیاست‌های دولتی، نهادهای قدرت و عدالت. این یک انتخاب است؛ صحبت با قدرت به روش‌های قابل مشاهده یا با مسائل شخصی آرام‌تر. در طول تاریخ برلیناله، بسیاری از هنرمندان حقوق بشر را محور کار خود قرار داده‌اند. برخی دیگر فیلم‌هایی ساخته‌اند که ما آنها را به عنوان اعمال سیاسی رادیکال و بی‌سروصدا می‌بینیم که بر لحظات کوچک و شکننده مراقبت، زیبایی، عشق یا بر افرادی که برای بیشتر ما نامرئی هستند، افرادی که تنها هستند، تمرکز دارند. آنها به ما کمک می‌کنند تا از طریق فیلم‌هایشان با انسانیت مشترک خود ارتباط برقرار کنیم. و در دنیایی شکسته، این ارزشمند است.

آنچه بسیاری از این فیلمسازان را در برلیناله به هم پیوند می‌دهد، احترام عمیق به کرامت انسانی است. ما باور نداریم که فیلمسازی در این جشنواره حضور داشته باشد که نسبت به آنچه در این جهان اتفاق می‌افتد بی‌تفاوت باشد، کسی که حقوق، زندگی و رنج عظیم مردم غزه و کرانه باختری، جمهوری دموکراتیک کنگو، سودان، اوکراین، مینیاپولیس و تعداد وحشتناکی از مکان‌ها را جدی نگیرد.

هنرمندان آزادند که حق آزادی بیان خود را به هر روشی که انتخاب می‌کنند، اعمال کنند. نباید از هنرمندان انتظار داشت که در مورد تمام بحث‌های گسترده‌تر در مورد رویه‌های قبلی یا فعلی یک جشنواره که هیچ کنترلی بر آنها ندارند، اظهار نظر کنند و همچنین نباید از آنها انتظار داشت درباره هر مسئله سیاسی که مطرح می‌شود صحبت کنند، مگر اینکه خودشان بخواهند.

ما به این کار ادامه می‌دهیم زیرا عاشق سینما هستیم، اما همچنین امیدواریم و معتقدیم که تماشای فیلم می‌تواند اوضاع را تغییر دهد، حتی اگر این تغییر، تغییر تدریجی افراد، یک قلب یا یک ذهن در یک زمان باشد.

از تیم، مهمانان، هیئت داوران، فیلمسازان و بسیاری دیگر از کسانی که در برلیناله حضور دارند، برای حفظ خونسردی در این دوران پرهیجان تشکر می‌کنیم.