«هتل بسیار بسیار عجیب» چگونه شکل گرفت؟؛ جزئیات تولید سریال رمضانی

سمیه کاظم‌بیکی مدیر ارشد سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» درباره دغدغه اولیه اش در حوزه کودک به خبرنگار مهر گفت: سال ۱۳۹۴ بود که شبکه کودک با مدیریت محمد سرشار شروع به فعالیت کرد و حدودا از آبان یا آذر ماه همان سال من به جمع دوستان شبکه پیوستم و از فروردین ۱۳۹۵ دبیری و مدیریت کانال نهال به عهده بنده قرار گرفت. تا پایان سال ۱۴۰۰ که در شبکه کودک حضور داشتم، همیشه مسئله‌ای ذهنم را به خود مشغول می‌کرد، اینکه آثار نمایشی و رئال در حوزه کودک کم داریم‌.

مسائل مالی اجازه ساخت تولیدات نمایشی در شبکه کودک را نداد

وی ادامه داد: مسئله این بود که اگر کاری تولید می‌شد، سینمایی یا اکثرا سینمای عامه پسند با فتح گیشه بود. البته آثار رسانه‌ای با فضای داستانی و رویکرد رئال در دنیا وجود داشت که برای رده سنی کودک جذاب بود و مفاهیم دقیقی را منتقل می‌کرد. ناگفته نماند در فضا و دنیای کودک، بچه‌ها دوست دارند فردی شبیه به خودشان را ببینند. در دهه های پیش سریال هایی مثل «قصه‌های شیرین دریا» را داشته ایم. با این حال به دلیل مسائل مالی و کمبود نقدینگی در شبکه کودک، هیج وقت این امکان وجود نداشت که به سمت تولید محصولات نمایشی برویم. در نتیجه تهیه‌کنندگان و تولیدکنندگان حوزه کودک در این زمینه اقبال کمی نشان می‌دادند. جایی که سرمایه و بودجه کمی داشته باشد، طبیعتا نظام عرضه و تقاضا هم بهم می‌ریزد و کسی نمی‌تواند در آن زمینه فعالیت کند، اما برنامه‌سازی به خوبی پیش‌ می‌رفت.

مدیر ارشد سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» یادآور شد: با مطالعاتی که روی آثار دنیا داشتیم، به نمونه‌های بسیار موفقی برخورد کردیم که همیشه آرزو داشتیم این قبیل نمونه‌ها برای بچه‌های ما به زبان بومی تولید شوند، به دلیل اینکه بستر و فرم خوبی برای انتقال مفاهیم داشتند. اواخر سال ۱۴۰۰ بود که به مدد همراهی سازمان سینمایی سوره و همت و دغدغه‌ سازمان که قصد داشت در سینمای کودک و نوجوان به صورت جدی‌تر از قبل و نه فقط در حوزه انیمیشن فعالیت داشته باشد، در نهایت با پیشنهادها و رفت و برگشت‌هایی که داشتیم به چند طرح‌ رسیدیم.

کاظم‌بیکی افزود: در همان زمان سازمان سینمایی سوره، دغدغه راه‌اندازی مرکز تولید آثار کودک و نوجوان را داشت اما به دلیل اینکه این امکان به صورت رسمی وجود نداشت، چند پروژه را به دوستان پیشنهاد دادیم که از آن‌ها استقبال شد. در نهایت «هتل بسیار بسیار عجیب» از اواخر سال ۱۴۰۰ به صورت یک پروژه وارد قرارداد با سازمان سینمایی سوره شد و مورد حمایت‌های جدی حمیدرضا جعفریان رئیس این سازمان قرار گرفت.

وی ادامه داد: ایده هایی داشتیم و برای به کارگیری ایده‌ها هسته مطالعاتی جدی تشکیل شد، آثار متعدد دنیا را که با این الگو همراه بود، در نظر گرفتیم و مهندسی معکوس انجام دادیم. زینب یزدانی به عنوان کارشناس و پژوهشگر حوزه محتوایی کودک به همراه دیگر کارشناسان در عرصه‌های کتاب، سینما و دیگر موارد همراه ما بود. این کارشناسان روی آثار موفق دنیا در حوزه‌های مختلف مطالعه کردند.

تشکیل حلقه قرآنی و بهره گیری از روانشناسی

مدیر ارشد سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» تاکید کرد: از طرف دیگر حلقه‌های قرآنی را از طریق بچه‌های مدرسه تشکیل دادیم. همزمان سراغ حسین کرمی رفتیم که به عنوان مشاور همراه ما بود و مثل استاد راهنما به شکل‌گیری این مسیر کمک کرد. او تجربیاتی را هم در اختیار ما گذاشت. در حوزه محتوایی به سراغ نوروساینس و روانشناسی هم رفتیم تا بدانیم بیشترین تیپ شخصیتی بچه‌ها چیست و با ابزارهای علم جدید چطور می‌توانیم انتقال محتوا را به سرانجام برسانیم و در نهایت محصول بهتری را برای بچه‌ها تولید کنیم.

کاظم‌بیکی تصریح کرد: سعی کردیم بفهمیم شیوه آموزش تفکر انتقادی و حل مسئله در آثار موفق دنیا برای بچه‌ها در دیگر کشورها از چه الگوهایی پیروی می‌کند. به این نتیجه رسیدیم برای جاگذاری پیام باید به سراغ مهندسی معکوس برویم. اینکه با چه روشی پیش برویم مهم است و زحمت این موارد با زینب یزدانی پژوهشگر پروژه بود که تحلیل مضمون، محتوا و روایت و تحلیل شخصیت در آثار دنیا را در دستور کار قرار داد. در نتیجه به یک دستاورد رسیدیم که براساس آن تصمیم گرفتیم چه شخصیت‌هایی را با مشخصات رفتاری و ظاهری و ویژگی‌ها و علاقه‌مندی‌های متفاوت در دستور کار بگذاریم.

وی افزود: در مسیر تربیت کودک بررسی کردیم که بفهمیم کودکان طالب چه ویژگی‌هایی در کاراکترها هستند تا نخواهیم در اثر تولیدی خودمان همه شخصیت های کودک را خوب و بدون اشکال بگذاریم. کودکی که مخاطب کار است باید بتواند وجه خوب یا بد و نسبت خود را با شخصیت داستان پیدا کند. یک نکته هم برایمان مهم بود که در بسیاری از آثار دنیا از کودکی امید را به کودکان می‌آموزند.

مدیر ارشد سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» عنوان کرد: کودکان امروز باید بدانند اگر در دنیا علم پیشرفت می‌کند، بخشی از آن از تمدن شکل می‌گیرد و کسانی هستند که پیش از آن‌ها این تاثیر را بر جهان گذاشته‌اند. لذا کافی نیست بگوییم ابن‌سینا بزرگ ترین پزشک دنیا بوده است، بلکه ما باید بگوییم در ادامه آن علم، امروز چه علومی داریم‌ و چه اتفاقاتی در دنیا رقم خورده است. بچه‌ها باید بدانند این افراد اجداد ما هستند و ما چطور می‌توانیم این مسیر را برویم چراکه می‌تواند تاریخ و آینده را رقم بزند.

این سینا، پروین اعتصامی و مشاهیر ایران در سریال

وی اضافه کرد: ما در راستای این ایده در نهایت حدود ۱۵ تا ۲۵ فیلمنامه به فیلمنامه‌نویس‌های مختلف سفارش دادیم تا طرح خود را برایمان بیاورند. از میان تمام موارد که جلسات متعددی برایشان داشتیم‌ باشگاه فیلم سوره ایده خوبی برایمان آورد. ایده «هتل بسیار بسیار عجیب» با الزامات و نیازهایی که داشتیم همخوانی پیدا کرد و در جلسات متعدد همفکری، نکاتی به آن‌ اضافه یا از آن کم شد. مثلا می‌دانستیم تابلوهایی داریم که مشاهیر دارد و مشاهیر می‌توانند با بچه‌ها حرف بزنند. در ذهنمان این بود که یک هتل عجیب داشته باشیم که در آن اتفاقات عجیبی رخ می‌دهد. سوال اینجا بود آیا خانواده این بچه‌ها هم موارد عجیب را ببیند یا خیر؟ مسافران هتل چطور؟ اگر ببینند ایده در ذهن ما چطور شکل خواهد گرفت و چه خواهد شد؟ پس نسبت مشاهیر با بچه‌ها چیست؟ آنها دایی و عمه و عموی بچه‌های ما و به عبارتی اجدادشان هستند. در نهایت حتی به این سوال رسیدیم که اگر مکتب ابوعلی سینا این است با کدام مدل شخصیتی بچه‌های ما نزدیک تر است. ما به شخصیت ابوعلی سینا، غیاث الدین جمشید کاشانی و پروین اعتصامی رسیدیم. البته دوست داشتیم ابوریحان بیرونی را به هم به کار اضافه کنیم که به دلیل ملاحظات هزینه و دیگر موارد نشد. در دل کار نیاز به مادر بزرگ یا پدربزرگ داشتیم که بزرگ‌خاندان و نقطه اتصال اکنون به گذشته باشد.

وی مطرح کرد: در «هتل بسیار بسیار عجیب» پدر و مادری را داریم که باید حضور پررنگی داشته باشند تا فراموش نکنیم بچه‌ها در فقدان پدر و مادر مسئولیت‌پذیر نمی‌شوند. بلکه با وجود پدر و مادر آگاه، مسئولیت‌پذیری در کودک بهتر شکل می‌گیرد و تصدی‌گری و تولی‌گری در امور پیدا می‌کند. والدین بچه‌ها را برای نقش‌های آینده همراهی می‌کنند و ما به این همراهی در قصه نیاز داشتیم. در نهایت لازم بود برای آموزش رویکرد حل مسئله معماهایی داشته باشیم تا بچه‌ها در فضای آموزشی ذهن تخیلی هم داشته باشند. در نهایت با اقتباس از آثاری که در دنیا وجود داشت نتیجه خروجی‌ این سریال شد که مخاطبان در «هتل بسیار بسیار عجیب» خواهند دید.‌

مدیر ارشد سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» با اشاره به خرده داستان های سریال عنوان کرد: در هر قسمت از سریال اتفاقاتی رخ می دهد که کودکان با مشاهدات، فرضیه‌سازی، آزمون و مشورت گرفتن از مشاهیر و نوع و تفکر و تجربیات مادربزرگ و خاطرات او مسئله را حل می‌کنند. بخش تعاملی سریال در انتهای داستان است که کوچک‌ترین فرزند خانواده کلکسیونی جمع می‌کند و برادر او هم همین روال را پی می‌گیرد. نگارش خاطرات از دیگر بخش های قصه است. اساس نوشتن ریشه در منطق نوروساینس دارد که مسئله مهمی برای تقویت نورون‌های عصبی در ذهن است که برای ثبت و دیدن هستند. همچنین خاطره‌نویسی، شروع نویسندگی برای کودکان است که در حال حاضر در فقر داستان‌نویسی و قصه‌نویسی کودکان به سر می‌بریم. تولید محصول برای نسلی که می‌تواند به حوزه نویسندگی ورود کند، برایمان حائز اهمیت است. گویا ما باید یک نهضت نویسندگی راه بیندازیم.

کاظم‌بیکی تاکید کرد: خوب دیدن و خوب شنیدن مولفه‌های مهمی برای کودکان است که باید تقویت شود. لذا تلاش کردیم بچه‌ها برای خوب دیدن و شنیدن به دنبال خاطرات والدین خود و سایرین بروند تا از این طریق تعامل بچه‌ها را با دیگران داشته باشیم.

وی ادامه داد: ما به تولید این اثر به عنوان یک محصول نگاه نکردیم بلکه به عنوان جریانی به آن نگاه کردیم که می‌تواند سایر محصولات رسانه‌ای را به خود ملحق یا از خود منشعب کند. خاطرات بچه‌ها به عنوان خاطرات دهه نودی‌های ما قابلیت چاپ پیدا خواهد کرد و خود این موارد محفلی برای پژوهش‌های ثانویه است.

وی درباره نکات مهم تولید این اثر تلویزیونی گفت: نکته‌ای که برای تولید این اثر خیلی اهمیت داشت این بود که فقط به دنبال تولید اثر نبودیم و قصد داشتیم جریان تولیدات رئال نمایشی و داستانی حوزه کودک و نوجوان را جدی‌تر دنبال کنیم. این ریل‌گذاری حائز اهمیت است و نیاز به تربیت نیرو دارد؛ یعنی تربیت‌دان دغدغه‌مند و محتوادان مخصوص خود را می‌خواهد که با علم جهان روز آشنا باشد. ما نمی‌توانیم با تکنیک‌ها و ژانرها و سویه‌های خود به سراغ نسل جدید برویم. نسل جدید به لحاظ دسترسی به رسانه‌های مختلف ذهن پیچیده‌تری دارد. لذا ما هنوز فکر می‌کنیم درک یک سری موارد برای بچه‌ها سخت است؛ اما در دنیای واقعی این اتفاقات نمی‌افتد لذا این مساله تربیت نیرو می‌خواهد و باید فیلمنامه‌نویس تربیت شود.

باید فیلمنامه‌نویس حوزه کودک تربیت کنیم

کاظم‌بیکی تاکید کرد: کار در حوزه کودک در رده سنی و در جنسیت‌های مختلف‌ متفاوت است. برای مثال دختر ۹ تا ۱۱ سال با پسر ۹ تا ۱۱ سال متفاوت است. دختر در این سن به تکلیف می‌رسد و سن تکلیف جنسی از مسئولیت پذیری است. پس نمی‌توان نیاز ذهنی دختر را با پسری که در سن ۱۵ سالگی به تکلیف می‌رسد، یکی قلمداد کرد. به همین دلیل باید فلیمنامه‌نویس حوزه کودک تربیت کنیم. کارگردان، تهیه‌کننده و حتی طراح دکور و مدیر هنری باید تربیت کرد تا بتواند با ذائقه کودک ما و دنیا رقابت کند. سوال ما این نیست که صرفا برای بچه‌های ایرانی چه محصولی تولید کنیم؟ بهتر است سوال بپرسیم که ما باید چه چیزی را برای کودک مسلمان تولید کنیم؟ دنیا برای کودک مسلمان چیزی تولید نمی‌کند که با ارزش‌های ما همخوانی داشته باشد. بحث من ایدئولوژی نیست. بلکه بحث ارزش‌هایی است که فرد را از نقطه زمینی خود جدا کند. لذا بر اساس انتخاب‌هایمان، باشگاه فیلم سوره بهترین بود و بچه‌های با استعدادی آنجا بودند که دست‌ورزی‌های بسیاری را با سازمان سینمایی سوره داشتند.

وی درباره انتخاب کارگردان‌های اثر گفت: سامان غنائمی و حامد یامین‌پور به عنوان کارگردان و تهیه‌کننده کار اولی در حوزه سریال انتخاب شدند. محمدجواد موحد مدیر سابق باشگاه فیلم سوره تولید این پروژه را کلید زد و از ابتدای کار یامین‌پور را پیشنهاد داد. سامان غنائمی در خلق این کار نابغه بود و اتفاق بی نظیری را رقم زد. سختگیری‌های بی‌حد او ما را پیر کرد ولی باعث شد کار به درجه استاندارد خوبی برسد. کارگردان فصل دوم این اثر میلاد محمدی است. این پروژه می طلبد کارگردان‌های مختلفی را به خود ببیند تا ما بتوانیم مدل جدیدی از کارگردان‌ها را شناسایی کنیم و با تکنیک‌ها و رویکردهای مختلف بتوانیم کار تولید کنیم. باید بدانیم در مسیر صنعتی شدن تولیدات نمایشی رئال چه مسیرهایی خواهیم داشت و از چه مواردی پیروی خواهیم کرد.

کاظم‌بیکی تصریح کرد: فصل اول این اثر ۱۵ قسمت است و حدودا اواسط کار مشخص شد که کار قرار است از تلویزیون پخش شود. بنده اصرار داشتم به علت محتوای آموزشی کار باید از رسانه ملی پخش شود و کودک پولی برای اشتراک پلتفرم پرداخت نکند. با زحمات سازمان سینمایی سوره و تعامل صداوسیما و شبکه کودک و ارزشی که رئیس جدید شبکه کودک قائل شد، این اتفاق افتاد. بودجه این کار از طریق سازمان صداوسیما تامین و در نهایت کار نهایی شد.

وی در پایان گفت: این روزها در حال تولید فصل دوم در ۱۵ قسمت هستیم. در ۱۵ قسمت فصل اول مواردی را داشتیم که مشاهیر در زندگی بچه‌ها باشند تا کار هویت بگیرد. حالا در فصل دوم به سراغ این رفتیم که مصادیق پیشرفت ایران را در آن بگذاریم و بگوییم چه پیوندی میان مشاهیر گذشته و امروز ایران است. قصد داشتیم یک گام فراتر برویم که کودک امروز چطور می‌تواند آینده ایران را تخیل و نقش خود را در ادامه مسیر ایفا کند.

فصل نخست سریال اپیزودیکِ رئال‌نمایشی «هتل بسیار بسیار عجیب» به کارگردانی سامان غنائمی و تهیه‌کنندگی حامد یامین‌پور با آغاز ماه مبارک رمضان از شنبه ۲ اسفندماه روانه آنتن شبکه نهال می‌شود. زمان پخش این اثر شنبه تا چهارشنبه ساعت ۱۶ از شبکه نهال است و تکرار آن ساعت ۲۰ همان روز خواهد بود.

«هتل بسیار بسیار عجیب» که سمیه کاظم‌بیکی طراح و مدیر پروژه و محسن ملکی سرپرستی نویسندگان آن است، با تکیه بر تفکر انتقادی، حل مسئله و کارگروهی و با بازآفرینی فانتزیِ مفاخر علمی- فرهنگی، پیوند «میراث تمدنی» با زندگی کودک امروز را دنبال می‌کند.

سریال «هتل بسیار بسیار عجیب» که در باشگاه فیلم سوره تولید شده، محصول جدید سازمان سینمایی سوره برای کودکان است که در همکاری با مرکز کودک و نوجوان سیما و با حمایت سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران تهیه شده، و این روزها فصل دوم آن نیز به کارگردانی میلاد محمدی در حال تولید است.