نفس صیاد به دریا بند است؛ معیشت سخت‌ صیادان شمال

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: با آغاز فصل صید ماهیان استخوانی در سواحل جنوبی دریای خزر، صیادان مازندرانی از بهبود نسبی میزان صید نسبت به سال گذشته خبر می‌دهند؛ اما این بهبود، نتوانسته باری از دوش مشکلات معیشتی، هزینه‌های سنگین تجهیزات، بیمه، بازنشستگی و سختی‌های طاقت‌فرسای شغل صیادی بردارد.

صیادان می‌گویند اگرچه دریا امسال مهربان‌تر بوده، اما فشار اقتصادی و نبود حمایت مؤثر، نفس این شغل را به شماره انداخته است.

هزینه‌های میلیاردی پیش از رسیدن به دریا

محمود اسماعیل‌زاده مدیرعامل یکی از شرکت‌های پره در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت امسال صیادی اظهار کرد: خدا را شکر وضعیت صید نسبت به پارسال بهتر است، اما این به آن معنا نیست که شرایط مالی صیادان خوب شده باشد زیرا هزینه‌ها به‌قدری بالاست که عملاً چیزی برای پس‌انداز باقی نمی‌ماند.

وی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: از تراکتور گرفته تا ادوات صیادی، تور، طناب و تجهیزات جانبی، بیش از دو میلیارد تومان هزینه اولیه داریم؛ آن هم قبل از اینکه هنوز به دریا برویم و صیاد باید همه این هزینه‌ها را بدهد، در حالی که هنوز هیچ صیدی انجام نشده است.

مدیرعامل شرکت پره با اشاره به سختی‌های شغل صیادی گفت: فشار کار بدنی در صیادی به اندازه یک سال و نیم کار مداوم است و کافی است یک نفر فقط چند ساعت در سرمای زمستان کنار دریا بایستد تا بفهمد صیادی یعنی چه.

اسماعیل‌زاده ادامه داد: از خطرات دریا گرفته تا سرما، رطوبت، فشار جسمی و روحی، همه با هم جمع شده‌اند، با این شرایط، اقبال جوان‌ها به صیادی هر سال کمتر می‌شود و طبیعی است که جوانان آینده‌ای برای خود در این شغل نبینند.

در شش ماه دوم سال که صید ضعیف است یا اصلاً صیدی نداریم، حق بیمه باید از جیب خود صیاد پرداخت شود

وی یکی از مهم‌ترین مشکلات جامعه صیادی را بیمه و بازنشستگی دانست و تصریح کرد: در شش ماه دوم سال که صید ضعیف است یا اصلاً صیدی نداریم، حق بیمه باید از جیب خود صیاد پرداخت شود، یعنی صیاد مجبور است از هزینه زندگی‌اش بزند تا بیمه بدهد.

اسماعیل‌زاده گفت: خیلی از صیادان مجبور می‌شوند در این مدت سراغ کارهای دیگری مثل کشاورزی یا بنایی بروند و همین موضوع باعث شده سن صیادان بالا برود و بعضی‌ها تا ۶۰ سالگی با سختی در دریا کار کنند.

خزر تشنه است

وی با اشاره به مشکلات زیست‌محیطی دریای خزر بیان کرد: همه آب دریای خزر از رودخانه‌ها تأمین می‌شود و الان بیشتر رودخانه‌ها سد شده‌اند و بارندگی هم کم شده است و وقتی آب طبیعی وارد دریا نشود، قطعاً ذخایر ماهی آسیب می‌بیند و این مسئله روی صید تأثیر منفی می‌گذارد.

علی‌اکبر فاطری از صیادان باسابقه منطقه نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حدود ۷۰ روز است که مشغول صیادی هستیم و صید نسبت به سال‌های اخیر بهتر شده، به‌ویژه در ماه‌های هفت و هشت که معمولاً اوج صید ماهی است.

وی افزود: با وجود بهتر شدن صید، مشکلات جامعه صیادی همچنان پابرجاست. بیمه و بازنشستگی مهم‌ترین دغدغه ماست. قرار بود صیادی جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب شود، اما تا امروز اتفاق خاصی نیفتاده است.

تورهای گران و هزینه‌های چندبرابری

این صیاد گفت: برای صید روزانه هفت تا هشت نوبت پره کشی می‌کنیم تا بتوانیم هزینه‌ها را تأمین کنیم زیرا قیمت بنزین و گازوئیل بالا رفته و هزینه طناب، تور، جوراب و سایر تجهیزات چند برابر شده است.

فاطری ادامه داد: حتی نوع تور و اندازه چشمه‌ها بسته به نوع ماهی مثل کفال یا سفید فرق می‌کند و همین موضوع هزینه‌ها را بیشتر می‌کند درحالی که صیادی کاملاً وابسته به شرایط دریاست؛ اگر موج کمی بلند شود، دیگر امکان صید وجود ندارد.

علی‌اکبر علی‌نژاد رئیس هیئت‌مدیره یکی از شرکت‌های پره نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفت: امسال وضعیت صید ماهیان استخوانی بد نیست، اما در سال‌های گذشته آن‌قدر صید کم بود که حتی نمی‌توانستیم حق بیمه صیادان را پرداخت کنیم.

وی افزود: طنابی که قبلاً کیلویی ۱۱۰ هزار تومان خریداری می‌کردیم، الان به بیش از ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. وقتی صیدی نباشد، تأمین این هزینه‌ها عملاً غیرممکن می‌شود.

درآمد ما فقط از دریاست و اگر دریا ندهد، نمی‌توانیم هزینه‌ها را پوشش دهیم

علی‌نژاد تأکید کرد: شرکت ما خصوصی است و حمایت خاصی از ما نمی‌شود درحالی که درآمد ما فقط از دریاست و اگر دریا ندهد، نمی‌توانیم هزینه‌ها را پوشش دهیم.

سرپرست اداره کل شیلات مازندران از افزایش ۱۵ درصدی صید ماهیان استخوانی از دریای خزر نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد و گفت: از ابتدای فصل صید تاکنون حدود چهار هزار صیاد مازندرانی بیش از ۶۰۰ تن ماهی استخوانی از دریای خزر صید کردند.

نیما حسین زاده با بیان اینکه بیشترین گونه صید شده در این مدت ماهی کفال بوده است اظهار کرد: با نزدیک شدن به فصل تخم ریزی آبزیان در ماه‌های پایانی سال پیش بینی می‌شود میزان صید ماهی سفید افزایش یابد

وی اجرای طرح‌های تکثیر نیمه مصنوعی ذخایر آبزیان با مشارکت جامعه صیادی را از عوامل مؤثر در افزایش صید عنوان کرد و بر ضرورت خودداری صیادان از صید ماهیان سفید ریز به منظور حفظ چرخه رشد و تکثیر تاکید کرد.

سرپرست اداره کل شیلات مازندران همچنین گفت: از ابتدای فصل صید تاکنون حدود چهار هزار تن ماهی کیلکا از دریای خزر صید شده و رهاسازی ماهی در قفس‌های دریایی در روزهای پایانی آذرماه انجام می‌شود.

اگرچه بهبود نسبی صید در سال جاری، روزنه‌ای از امید برای جامعه صیادی ایجاد کرده، اما افزایش هزینه‌ها، مشکلات بیمه و بازنشستگی، نبود حمایت‌های هدفمند و بحران‌های زیست‌محیطی دریای خزر، آینده شغل صیادی را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است؛ شغلی سخت که بقای آن بیش از هر چیز، نیازمند تصمیم‌های حمایتی و مدیریتی پایدار است.

طبق روال هر سال، در سه ماهه ابتدای فصل صید ماهیان استخوانی دریای خزر بیشترین صید گونه کفال است و با سرد شدن هوا یعنی در بهمن ماه اوج صید ماهیان سفید را شاهد خواهیم بود.

طبق آمار شیلات مازندران صیادان مازندرانی در فصل صید ماهیان استخوانی سال گذشته چهار هزار و ۱۰۰ تن انواع ماهیان استخوانی به ارزش هزار و ۸۵۰ میلیارد تومان از دریای خزر صید کردند.

صید و ماهیگیری در سواحل دریای خزر به روش پره است به این صورت که تورهایی با ارتفاع هفت تا ۱۰ متر و به طول یک هزار و ۲۰۰ متر به کمک یک قایق به صورت نیم دایره در فاصله مشخصی از ساحل دریا (۱۴ متری عمق دریا) ریخته و پس از انباشته شدن از ماهیان استخوانی شامل گونه‌های کفال، سفید و کپور، به وسیله تراکتور به ساحل کشیده می‌شود.

سر صیاد، فوکا پوش (صیادان باچکمه های بلند) تور ریز، چینت چی (مرمت کار تور) قایقران و تراکتور ران از نیروهای اصلی در انجام صیادی پره هستند.