کارگردانی که تبدیل به دلقک شد؛ گفتند از پس اجرای این نمایش برنمی‌آیی!

به گزارش خبرنگار مهر، زنان در تئاتر به عنوان هنری که روح زندگی را در صحنه خود به تصویر می‌کشد، همواره و حتی پیش از حضورشان روی صحنه نقشی بزرگ و تأثیرگذار برعهده داشته‌اند. تئاتر ایران از بعد از انقلاب اسلامی شاهد فراز و فرودهای بسیاری بوده است و جایگاه زنان در این هنر مسأله و پرسشی است که توجه بسیاری را به خود جلب می‌کند؛ اینکه هنرمندان زن تئاتر با چه چالش‌ها و مشکلاتی مواجه هستند و آیا در همان جایگاه و موقعیتی قرار دارند که باید باشند؟

گروه هنر خبرگزاری مهر در سلسله گفتگوهایی به سراغ هنرمندان زن تئاتر ایران رفته است تا از آنان درباره وضعیت و چالش‌هایی که در تئاتر با آن روبه‌رو هستند، جویا شود.

به من گفتند اصلاً این کار را روی صحنه نبر

شادی ویسه فارغ‌التحصیل کارگردانی تئاتر از دانشگاه تهران، این شب‌ها نخستین نمایش خود را با عنوان «هپ» در تماشاخانه انتظامی روی صحنه برده است. این کارگردان جوان با اشاره به چالش‌هایی که با آنها به عنوان یک کارگردان زن مواجه شده است به خبرنگار مهر بیان کرد: ما تیمی کاملاً دوستانه داشتیم و اعضای آن هیچ مشکلی برایم ایجاد نکردند و فرقی میان ما نبود. یکی از مسائل جدی من مساله دریافت مجوز بود و به عنوان یک زن با چالش‌های زیادی برای کسب آن مواجه شدم. مسئولان سالن روز اول به من گفتند که این نمایش را به هیچ وجه روی صحنه نبر، این کار نمی‌فروشد و تو از پس آن بر نخواهی آمد.

ویسه بیان کرد: اعتماد به یک کارگردان زن به دشواری شکل می‌گیرد و آنها به من گفتند که اگر در ۱۰ روز اول نتوانم تا ۴۰ درصد صندلی‌ها را بفروشم سالن را از من پس می‌گیرند. اگر همان روز اول استمرار نمی‌کردم و بر حرف و هدفم پافشاری نداشتم، اتفاق خوبی رخ نمی‌داد. فکر می‌کنم نباید به حرف‌هایی که توی دل آدم را خالی می‌کند گوش بدهیم و نسبت به آنچه می‌خواهیم انجام بدهیم مصر باشیم. نگاه مردم را نسبت به این مساله نمی‌توان تغییر داد بلکه باید با استمرار مسیر خود را یافت و پیش رفت.

کارگردانی که به یک دلقک تبدیل می‌شود

وی درباره موضوع نمایش «هپ» توضیح داد: این نمایش پایان‌نامه من با عنوان «دگردیسی هنرمند در جهان استبداد» بود. نمایش ما درباره کارگردانی است که در پروسه ساخت اجرایش و در طی درگیری‌هایی که برایش رخ می‌دهد تبدیل به یک دلقک می‌شود. در واقع دلقک بودن آخرین مرحله پیش از فروپاشی است. آدم‌ها در شرایط بحرانی و در استبداد بیشتر شوخی می‌کنند و می‌توانیم به یاد بیاوریم که در وضعیت جنگ ۱۲ روزه چقدر بیشتر به بامزگی و شوخی روی می‌آوردیم تا بر اضطرابمان غلبه کنیم.

کارگردان نمایش «هپ» ادامه داد: استاد راهنمای من در پایان‌نامه‌ام شیوا مسعودی بود که در رساله خودش به دلقک می‌پرداخت و در یکی از کارگاه‌هایش از این صحبت شد که در بسیاری از جاهای دنیا دلقک موجودی بسیار مهم و قوی است؛ کسی که در شرایط سخت نیز دوام می‌آورد. باختین در نظریه کارناوالسیم خود می‌گوید که در جوامع سرکوب‌شده تعداد کارناوال‌ها زیادتر می‌شود و تنها جایی که مردم در آن می‌توانند واقعی باشند و امیالشان را بروز دهند همان کارناوال است. ما متن مشخصی نداشتیم و نمایش را به شکل کارگاهی جلو بردیم. در پلاتو اتود می‌زدیم و من وقتی به خانه باز می‌گشتم متن آن را می‌نوشتم و به این شکل پیش می‌رفتیم.

دگردیسی در همه بخش‌های نمایش

وی افزود: گرفتن سالن کار بسیاری دشواری است و نمایش ما از آنجا که یک اثر دانشجویی است، تهیه‌کننده نداشت. شیوا مسعودی در این باره کمک زیادی به من کرد. برای گرفتن مجوز هم با چالش‌های زیادی مواجه شدیم اما در نهایت توانستیم با کمک پیام لاریان و مسئولان خانه هنرمندان به این امکان دست پیدا کنیم.

ویسه در پایان با اشاره به ویژگی‌های اجرایی این نمایش عنوان کرد: در نمایش ما کارگردان مشغول تولید تئاتر «آگاممنون» است و این تبدیل و دگردیسی در همه بخش‌های نمایش وجود دارد. علاوه بر کارگردان که خودش به مرور تبدیل به یک دلقک می‌شود، خود نمایش یونانی نیز به مرور تبدیل به یک تعزیه می‌شود، آنچنان که آنقدر متن نمایش در شورای نظارت با اصلاحیه مواجه می‌شود که کار مثله می‌شود و این دگردیسی انگار که در اجرا نیز رخ می‌دهد. این تغییر، کار دشواری بود و باید در آن متن یونانی را به شکل شعر تعزیه می‌نوشتیم و من برای این کار مجبور شدم تا کتاب‌های زیادی بخوانم. در نهایت اما به نتیجه جالبی رسیدیم و مخاطبان با آن ارتباط برقرار کردند.

نمایش «هپ» از ۲۰ آذر تا ۲۰ دی هر شب ساعت ۱۸:۳۰ در سالن انتظامی خانه هنرمندان ایران روی صحنه می‌رود.

در این نمایش علیرضا یوسفی، نوید عسکری، مهران میرقلی، مهدی فرشچی، مهدیه محمدخانی، آنیل رخشانی، سپهر صانعی و دانیال بلوک آذری به ایفای نقش می‌پردازند.

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: کارگردانی در پروسه ساخت نمایش با مشکلاتی مواجه می‌شود.