کاهوی دزفول قربانی بی‌برنامگی؛ از سفره مردم تا زیر چرخ تراکتور

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- مریم اسدی عیسوند: با فرا رسیدن فصل برداشت کاهو و صیفی‌جات در شهرستان دزفول، شاهد ضرر و زیان کشاورزان این شهرستان هستیم، قصه تلخی که هرساله به دلیل نبود برنامه و مدیریت کافی از سوی متولیان مربوطه، کشاورزانش قربانی ضرر و زیان‌های بسیاری می‌شوند. امسال نیز کشاورزان دزفولی ناچارند محصولات مرغوب و با کیفیت خود از جمله کاهو و کلم را به دلیل مازاد محصول، نبود بازار و کاهش قیمت، خوراک دام کرده یا در زیر چرخ تراکتور به حال خود رها کنند.

یکی از کشاورزان دزفولی که در کشت کاهو دچار زیان شده در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: به دلیل نبود مدیریت و تخصص کافی در مدیران مجموعه جهاد کشاورزی، امسال محصولات ما با کیفیت خوب در زمین ماند و همه کشاورزان مظلوم و زحمتکش متحمل ضرر و زیان‌های سنگینی شده‌اند.

وی اضافه کرد: به عنوان مثال کاهو که یکی از کشت‌های پر هزینه به شمار می‌رود، امسال یا خوراک دام شد و یا با همان کیفیت مطلوب شخم زده شد.

به گفته این کشاورز، به رغم آنکه هزینه کاشت یک هکتار کاهو بیش از ۳۰۰ میلیون تومان است اما اکنون با وجود تورم و مشکلات اقتصادی بسیار، حاصل دسترنج کشاورزان خوزستان و دزفول، تنها ضررهای سنگینی است که پس از ماه‌ها زحمت نصیب شأن شده است.

یکی دیگر از کشاورزان خسارت دیده دزفولی در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: بنده ساکن روستا هستم و پس از یک عمر سختی و تلاش در زمین‌های کشاورزی، اکنون جز بی مهری متولیان و امیدی که در زمان برداشت محصول به ناامیدی تبدیل گشت، چیز دیگری نصیبم نشده است.

وی با اشاره به اینکه کشاورزی شغل و حرفه اصلی اوست و برای گذران زندگی و حل مشکلات معیشتی، توانایی انجام هر شغلی را ندارد، افزود: امسال در کشت کاهو به رغم هزینه‌های بسیاری، دچار ضرر غیرقابل باوری شده و ناچار گشتم محصول با کیفیت خود را شخم زده و با کوله‌ای از قرض و بدهکاری به زیان حاصل شده بیندیشم.

آشفتگی بازار سبزی و صیفی

رئیس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: بازار سبزی و صیفی‌جات دزفول این روزها حال و روز خوشی ندارد و در این میان نه تنها کاهو، بلکه انواع کلم و شلغم نیز برای فروش با پایین‌ترین قیمت مواجه شده‌اند.

بهمن دریکوندی افزود: انتشار تصاویر مزارع کاهو در شبکه‌های اجتماعی موجب گشت تا نگاه‌ها بیشتر به سمت این محصول جلب شود اما واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از محصولات مشابه نیز در وضعیت بحرانی قرار دارند.

وی گفت: بر اساس برآوردهای فعالان بخش کشاورزی، هزینه تولید هر هکتار کاهو حدود ۲۸۵ میلیون تومان است و با احتساب برداشت، حمل‌ونقل و سایر مخارج، این عدد به حدود ۷۵۱ میلیون تومان می‌رسد. به این ترتیب، قیمت تمام‌شده هر کیلو کاهو حدود ۱۳ هزار تومان است در حالی که بازار فعلی بین ۶ تا ۹ هزار تومان کشش دارد؛ حتی در نقطه سر به سر نیز زحمات انسانی کشاورزان جبران نمی‌شود.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی دزفول با اشاره به اینکه اختلاف قیمت موجب شده تا بسیاری از کشاورزان عرضه محصول را غیراقتصادی بدانند، افزود: هزینه‌های بالا، نبود تقاضای کافی و بی‌ثباتی بازار، عرضه منظم را دشوار کرده و زیان‌دهی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، جلسات متعددی برای پیگیری مشکلات برگزار شده و موضوع صادرات نیز به طور جدی در دستور کار قرار گرفته است. همچنین یکی از تصمیم گیری ها این بوده که بخشی از فرآیندهای گمرکی و آزمایشگاهی در دزفول انجام شود تا محصول با هویت واقعی و تعلل کمتری روانه بازارهای خارجی شود.

دریکوندی تصریح کرد: بسیاری از مصوبات در حد صورتجلسه باقی مانده و مشکل اصلی در برنامه‌ریزی کلان دیده می‌شود، چرا که نبود یک طرح جامع برای ساماندهی تولید، هر سال «سونامی» مازاد محصول را ایجاد می‌کند.

به گفته وی فعالان این بخش معتقدند که اجرای الگوی کشت باید به بخش خصوصی توانمند واگذار شود و دولت با ابزارهای تشویقی و بازدارنده از آن حمایت کند.

این کارشناس یادآور شد: اگر واسطه گر شفاف و حرفه‌ای باشد و کارمزد منطقی دریافت کند، می‌تواند به نظم بازار کمک کند اما عطش سودهای بزرگ، بار اصلی زیان را بر دوش کشاورزان گذاشته است. در کنار این مشکل، نبود پایانه صادراتی کارآمد نیز ضربه دیگری است.

با وجودی که مجوز این پایانه بیش از یک دهه پیش صادر شده، اما هنوز زیرساخت لازم فراهم نشده و بخش زیادی از محصولات دزفول با نام شهرهای دیگر صادر می‌شود.

دریکوندی در پایان گفت: بحران کنونی تنها نام کاهو را یدک می‌کشد اما ریشه آن در حلقه‌های مختلف سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و زیرساخت نهفته است. در این میان بدون طرحی عملیاتی، همراهی جدی دولت و میدان دادن به بخش خصوصی کارآمد، این چرخه زیان‌بار هر سال برای محصولی جدید تکرار می‌شود.

تولید محصول بر مبنای الگوی کشت

رئیس جهاد کشاورزی دزفول نیز درگفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: یکی از آیتم‌های مهم تنظیم بازار، تولید محصول بر مبنای الگوی کشت است چرا که باید بر اساس سرانه مصرف، برای بازار برنامه ریزی کرد و بی شک نبود هماهنگی و تعادل بازار محصولات را با اختلال جدی مواجه می‌کند. همچنین میزان محصولی که به استان‌های دیگر منتقل می‌شود بر اساس سطح زیر کشت و میزان ظرفیت صادرات ما است.

بهروز قمرزاده، مهمترین عامل بحران کاهو در دزفول را تولید بیش از حد آن دانست و گفت: کاهو در استان‌های دیگر به قیمت بالایی خریداری می‌شد و این موضوع باعث شد تا کشاورزان ما تمایل بیشتری به کشت کاهو پیدا کنند بنابراین سطح زیر کشت بیش از حد افزایش یافت و مازاد محصول موجب کاهش قیمت آن شده است.

وی گفت: از سوی دیگر سرمای زود رس و رشد سریع کاهو نیز علت دیگر کاهش قیمت این محصول در شهرستان است.

رئیس جهاد کشاورزی دزفول با اشاره به اینکه بارندگی نیز موجب شد تا کاهو فرم اصلی و بازار پسندی خود را از دست بدهد، گفت: موضوع کریسمس، صادرات کاهوی دزفول را کاهش داده چرا که در این ایام بازار روسیه تعطیل بوده و صادراتی صورت نمی‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه تا زمانیکه که کشور عراق در کشت کاهو خودکفاست، صادرات به آن ممکن نیست، افزود: کاهوی دزفول به کشورهای اوراسیا شامل ازبکستان، قرقیزستان، تاجیکستان، گرجستان، روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می‌شود.

مدیر جهاد کشاورزی دزفول بیان کرد: روز جمعه نشستی در خصوص موانع صادرات سبزی و صیفی جات در گمرک دزفول برگزار شد؛ همچنین برای نخستین بار در طول صادرات دزفول، دو محموله از دزفول با تمام تشریفات به طرف روسیه منتقل شد.

قمرزاده با اشاره اینکه مقرر شده برخی تعهدات از جمله تأمین نیروی کافی در گمرک انجام شود، افزود: بدون شک تسهیل در روند صادرات، موجب برداشت روان محصول و تناسب قیمت‌ها خواهد شد.

وی گفت: با توجه به آسیب پذیری محصولات کشاورزی و برای جلوگیری از تعلل در ارسال آن، مقرر گشته صف ویژه ای برای جدا کردن صادرات این محصولات ایجاد شود، تا حین ارسال بازار پسندی خود را از دست ندهد.

به گزارش مهر، گرچه افزایش‌سطح زیر کشت فراتر از الگوی توصیه شده و رعایت نکردن الگوی کشت از سوی کشاورزان از عوامل این بحران محسوب می‌شود اما ناگفته نماند که کشاورزان دزفول سالهاست که زیر سایه بی برنامه بودن و نظارت ضعیف جهاد کشاورزی دزفول در کشت انواع محصولات سبزی و صیفی دچار ضرر و زیان‌های متعددی می‌شوند.

صادرات ضعیف، ضعف بازار، نبود حمایت از تولید کننده، کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی در شهرستان از مهمترین چالش‌های بخش کشاورزی دزفول است که مرتفع نشدن این مشکلات از سوی مسئولان مربوطه، همواره موجب آسیب رساندن به کشاورزان قطب کشاورزی ایران می‌شود.