۹۶ ویژه برنامه در ایام انتخابات روی آنتن رادیو

طبق اعلام روابط عمومی معاونت صدا، رادیو به‌عنوان رسانه‌ای فراگیر، در مقاطع حساس اجتماعی از جمله انتخابات، نقشی تعیین‌کننده در اطلاع‌رسانی دقیق، افزایش مشارکت عمومی و تقویت اعتماد مخاطبان ایفا می‌کند. در همین راستا، نشست هم‌اندیشی مدیران و برنامه‌سازان رادیو با هدف هم‌افزایی، تبیین سیاست‌ها و بررسی راهکارهای موثر در پوشش رسانه‌ای انتخابات برگزار شد. این نشست هم‌اندیشی مدیران و برنامه‌سازان رادیو با حضور محسن اسلامی دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات کشور و رضا کوچک‌زاده‌تهمتن دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا، امروز ۱۵ دی ماه در سالن جلسات معاونت صدا برگزار شد. 

در ابتدای این نشست رضا کوچک‌زاده‌تهمتن دبیر ستاد انتخابات معاونت صدای جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد: برنامه‌ریزی انتخاباتی رادیو از اواخر شهریورماه و پس از دریافت نقشه راه انتخابات سازمان آغاز شد و متناسب با مأموریت‌ها و مخاطبان هر شبکه، طراحی و اجرای برنامه‌های انتخاباتی برای انتخابات ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ در دستور کار قرار گرفت. تلاش ستاد انتخابات معاونت صدا بر این بوده است که فعالیت‌های برنامه‌سازی رادیو به‌صورت هدفمند و منسجم دنبال شود، از همین رو سیاست‌های رسانه‌ای رادیو در حوزه انتخابات تدوین و برای اجرا در اختیار شبکه‌ها قرار گرفت و بر اساس این سیاست‌ها، عملیات رسانه‌ای برگرفته از نقشه راه آغاز شد. 

دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا درباره ویژگی‌های مهم برنامه‌ریزی انتخاباتی رادیو اشاره کرد: یکی از شاخصه‌های اصلی طرح‌ها و برنامه‌ها در این دوره، استفاده حداکثری از تمامی قالب‌ها، ساختارها و فرم‌های برنامه‌سازی بوده است؛ به‌گونه‌ای که از قالب مستند تا فرم‌های ترکیبی و حتی طنز در برنامه‌های انتخاباتی مورد توجه قرار گرفت. پیشنهاد استفاده از قالب مسابقه نیز با هدف انتقال پیام‌های انتخاباتی و هدف‌گذاری مخاطبان ارائه شد و رویکرد اصلی برنامه‌ها، حمایت رسانه‌ای و محتوایی از مشارکت گسترده مردم و تقویت انتخاب آگاهانه و مسئولانه شهروندان در انتخابات بود. 

کوچک‌زاده‌تهمتن افزود: در این دوره تلاش شد جایگاه، نقش، کارکرد و وظایف شوراها بار دیگر برای مخاطبان بازتعریف شود و بازنمایی مناسبی از کارآمدی نظام، عملکرد شوراها و دستاوردهای آن‌ها در حوزه توسعه مدیریت محلی، عدالت محلی و توسعه متوازن شهری و روستایی ارائه شود. در مجموع، ۹۶ عنوان ویژه‌برنامه انتخاباتی در قالب ۸۵ قسمت برای انتخابات ۱۱ اردیبهشت پیش‌بینی شده است که این برنامه‌ها تا ایام برگزاری انتخابات از شبکه‌های مختلف رادیویی پخش خواهد شد، ضمن آنکه ویژه‌برنامه‌های روز برگزاری انتخابات نیز به‌صورت جداگانه برای اغلب شبکه‌ها طراحی شده است. 

دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا، درباره ویژگی‌های متمایز انتخابات این دوره اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های مهم، برگزاری تمام‌الکترونیکی انتخابات در حوزه‌های ۲۵گانه است و در تهران نیز انتخابات به‌صورت ترکیبی از مدل تناسبی و اکثریتی برگزار می‌شود. برنامه‌سازان رادیو با رویکرد آموزشی تلاش کردند فرآیند برگزاری انتخابات را به‌صورت شنیداری و متناسب با این ویژگی‌ها برای مخاطبان تبیین و به‌موقع پخش کنند. در مدل تناسبی نیز سعی شد نقش جریان‌ها، احزاب و گروه‌های سیاسی به‌گونه‌ای بازنمایی شود که عدالت‌محوری و مشارکت‌محوری مورد نظر قانون‌گذار در این مدل انتخاباتی محقق شود. 

در ادامه این جلسه محسن اسلامی، دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات کشور، اظهار کرد: انتخابات پیشِ‌رو در سال ۱۴۰۵ برگزار می‌شود؛ انتخاباتی که در ابتدا قرار بود در سال ۱۴۰۴ برگزار شود، اما به‌دلیل شرایط پیش‌آمده و بر اساس اصل ۱۳۱ قانون اساسی و پس از شهادت رئیس‌جمهور محترم، موضوع تعویق انتخابات در مجلس شورای اسلامی مطرح و در نهایت با ده ماه تأخیر زمان‌بندی جدید آن تصویب شد. بر این اساس، دوره فعالیت شورای ششم تا ۲۷ دی‌ماه ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت و پس از روز هفتم، فرآیندهای قانونی آغاز می‌شود. به همین دلیل، قانون انتخابات شوراها اصلاح شد و سال ۱۴۰۵ به‌عنوان زمان نهایی برگزاری انتخابات تعیین شد. 

دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات کشور اشاره کرد: در این دوره، انتخابات شوراها در ۱۴۵۹ شهر و ۴۸ هزار و ۴۶۰ روستا برگزار می‌شود و برای پوشش این گستره، حدود۷۰ هزار شعبه اخذ رأی برای انتخابات شوراها پیش‌بینی شده است. علاوه بر انتخابات شوراها، انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی نیز در برخی حوزه‌ها برگزار می‌شود؛ این انتخابات به‌دلیل استعفای برخی نمایندگان که به سمت وزارت منصوب شده‌اند، ضرورت پیدا کرده است. حوزه‌های انتخابیه تبریز، آبادان، بندرعباس و خمیر از جمله این حوزه‌ها هستند که هم‌اکنون در مرحله سوم پیش‌ثبت‌نام قرار دارند. 

وی گفت: انتخابات این دوره به‌صورت تمام‌الکترونیکی در حدود ۷۰ هزار شعبه برگزار می‌شود، با این حال، تمامی تجهیزات دستی از جمله تعرفه‌ها و صندوق‌های رأی به‌عنوان پشتیبان آماده و در شعب مستقر خواهد شد تا در صورت بروز هرگونه مشکل، فرآیند رأی‌گیری بدون وقفه ادامه یابد. در ادامه توضیحات، مقدمات فناورانه برگزاری انتخابات را تشریح می‌کنم. در مجموع، ۱۳۲ هزار صندوق رأی برای این دوره در نظر گرفته شده که در حال حاضر، ۹۰ هزار صندوق در مرحله آماده‌سازی قرار دارد. 

وی گفت: شورای نگهبان تأکید کرده است که این تجهیزات جدید ابتدا در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس مورد استفاده آزمایشی قرار گیرد تا در صورت بروز مشکل، اصلاحات لازم انجام شود. بر این اساس، ۱۵ هزار دستگاه در انتخابات میان‌دوره‌ای و حدود ۶۰ هزار دستگاه در سایر شعب مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در فرآیند احراز هویت، ابتدا اثر انگشت رأی‌دهنده دریافت می‌شود و پس از تطبیق، هویت فرد تأیید خواهد شد که این روش، ضریب سلامت انتخابات را افزایش می‌دهد. 

وی بیان کرد: زمان‌بندی کامل مراحل انتخابات، از جمله انتخابات شوراهای شهر و روستا، در اختیار سازمان صدا و سیما قرار گرفته و انتظار می‌رود این جدول زمانی به‌صورت دقیق در اطلاع‌رسانی‌ها مورد استفاده قرار گیرد. فرآیند ثبت‌نام داوطلبان به این صورت است که فرد پس از تکمیل فرم ثبت‌نام الکترونیکی، کد رهگیری دریافت می‌کند و اطلاعات وی بر اساس قانون به پنج مرجع قانونی شامل وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه، ثبت احوال، دادستانی کل کشور و فراجا ارسال می‌شود. 

در ادامه نشست، رضا کوچک‌زاده‌تهمتن پرسشی را درباره فرآیند رسیدگی به صلاحیت‌ها و امکان اعتراض داوطلبان مطرح کرد. محسن اسلامی، دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات کشور، در پاسخ گفت: بر اساس قانون جدید، داوطلبی که در هیئت نظارت شهرستان تأیید شود، دیگر وارد مراحل بالاتر برای رسیدگی مجدد نمی‌شود و پرونده وی مختومه تلقی می‌شود. اگر داوطلبی در هیئت نظارت استان تأیید نشود، همان نظر لازم‌الاجرا و قطعی است و امکان ورود پرونده به وزارت کشور یا هیئت نظارت مرکزی وجود ندارد. این موضوع یکی از تفاوت‌های مهم قانون جدید با قانون چهار سال گذشته است. 

اسلامی افزود: شبیه‌سازی آماری نشان می‌دهد اگر انتخابات گذشته به‌صورت تناسبی برگزار می‌شد، توزیع کرسی‌ها متفاوت بود، اما با توجه به شرط حد نصاب آرای نفرات اول تا بیست‌ویکم، همچنان چارچوب‌های قانونی تعیین‌کننده است. البته احزاب می‌دانند که ارائه فهرست انتخاباتی منوط به پایان فرآیند تأیید صلاحیت‌هاست و به همین دلیل، انتخابات شورای شهر تهران در این دوره به‌عنوان یک نوآوری در شیوه برگزاری، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. نشست‌های متعددی با احزاب اصولگرا، اصلاح‌طلب و مستقل برگزار شده و استقبال خوبی از مدل تناسبی صورت گرفته است و تبیین این مدل برای مردم و رسانه‌ها، نیازمند همکاری جدی‌تر است. 

وی درباره نقش رسانه‌ها در انتخابات شوراها و استفاده از ظرفیت کارشناسان برنامه‌سازی تاکید کرد که تا چه زمانی امکان استفاده از حضور نامزدها و کارشناسان در برنامه‌ها وجود دارد، به گونه‌ای که قانون انتخابات رعایت شود و تبلیغات زودهنگام ایجاد نشود. تا پیش از تأیید نهایی نامزدی، حضور افراد در برنامه‌های رسانه‌ای به شرط نداشتن جنبه تبلیغاتی مستقیم، مجاز است. به عنوان مثال، نقل تجربه شورای موفق یا توضیح فعالیت‌های محلی ایرادی ندارد. اما پس از اعلام رسمی نامزدها، محدودیت‌های رسانه‌ای اعمال می‌شود و نامزدها نمی‌توانند در برنامه‌های رسانه‌ای تبلیغاتی حضور داشته باشند، مگر از طریق کانال‌ها و سامانه‌های رسمی ستاد که همه نامزدها دسترسی یکسان دارند. 

پس از آن، چند پرسش توسط کوچک‌زاده مطرح شد که مربوط به افزایش مشارکت، نحوه فعالیت رسانه‌ها و بررسی عملکرد شوراها بود. دبیر ستاد انتخابات پاسخ داد: میزان مشارکت در شوراها با توجه به بررسی‌ها در دوره گذشته کم نبوده است. برای مثال، از مجموع ۴۱۵۳۷ شورای شهر و روستا، فقط ۹۸ نفر سلب عضویت شده‌اند و بنابراین نگرانی‌های موجود در افکار عمومی نیازمند راستی‌آزمایی بوده است. 

بازنمایی شوراهای موفق و مسئله‌محور، برجسته کردن نقش شورا در تصمیم‌سازی محلی و بهبود کیفیت زندگی روزمره مردم و فاصله گرفتن از سیاست‌بازی، از اولویت‌هاست. 

در ادامه توضیح داده شد که در مجلس، پس از اعلام رسمی نامزدها، تبلیغات رسانه‌ای ممنوع است. در شورای شهر، تا پیش از پایان فرایند تأیید صلاحیت، حضور کارشناسی افراد و نقل تجربه‌های موفق شوراها مجاز است و نباید جنبه تبلیغاتی داشته باشد. همچنین تاکید شد که اگر فردی عضو شورا است و نامزد شده، تا پیش از تأیید نهایی، از حضور تبلیغاتی خودداری کند، ولی حضور کارشناسی و اطلاع‌رسانی در برنامه‌ها برای آموزش و اطلاع‌رسانی امکان‌پذیر است. محدودیت‌ها پس از تأیید صلاحیت رسمی اعمال می‌شود و نامزدها باید از کانال‌ها و سامانه‌های رسمی ستاد انتخابات برای اطلاع‌رسانی استفاده کنند. 

کوچک‌زاده از فعالیت‌های رسانه ملی و معاونت صدا خبر داد و گفت: یک کانال تلویزیونی مختص شوراها در مراکز استانی ایجاد خواهد شد. ۳۳ کانال برای تهران و مراکز استان‌ها راه‌اندازی می‌شود و از اواخر بهمن فعالیت ۲۴ساعته تولید محتوا خواهد داشت. در یک هفته تبلیغاتی منتهی به انتخابات، برنامه‌ها شامل مناظره‌ها و معرفی نامزدها به صورت تصویری و صوتی خواهد بود. سامانه آرا امکان ایجاد صفحه اختصاصی برای هر نامزد را فراهم می‌کند تا فایل‌های تصویری و صوتی خود را بارگذاری کنند. همچنین دو اقدام ویژه دیگر شامل فعالیت در تعطیلات نوروز از ۱۵ فروردین تا چند روز پس از انتخابات و برگزاری ۱۵ مناظره انتخاباتی با حضور نمایندگان نامزدها و احزاب در تهران است. این مناظره‌ها با حضور شش نفر از نمایندگان احزاب برگزار خواهد شد. 

اسلامی در پایان بیان کرد: ستاد انتخابات و معاونت رسانه‌ای در تلاش‌اند تا فعالیت شبکه‌های رادیویی هم‌راستا با سیاست‌ها و ماموریت‌های هر شبکه پیش رود و موازی‌کاری در ارائه اطلاعات و تحلیل‌ها به حداقل برسد. وی تاکید کرد که ابلاغ این دستورالعمل‌ها به گروه‌ها به زودی انجام خواهد شد.