از مزرعه تا بحران؛ زنگ خطر کشت گیاهان غیرمجاز در لرستان

باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش -‌ هرچند برخورد‌های قانونی و انتظامی بخشی از راهکار مقابله با این پدیده به شمار می‌رود، اما تجربه نشان داده است که نگاه صرفاً امنیتی نمی‌تواند به تنهایی ریشه‌های این معضل را از بین ببرد. واقعیت آن است که کشت گیاهان ممنوعه، پدیده‌ای چندوجهی است که ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی روانی دارد و برای مقابله با آن باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و هدفمند در دستور کار قرار گیرد. 

استان لرستان با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، منابع طبیعی و نیروی انسانی فعال، توانایی بالایی برای توسعه تولیدات سالم و قانونی دارد. با این حال، در برخی مناطق، عوامل مختلفی از جمله مشکلات معیشتی، محدودیت فرصت‌های شغلی، ناآگاهی نسبت به پیامد‌های کشت‌های غیرمجاز و سودجویی برخی افراد، زمینه گرایش به کشت گیاهان ممنوعه را فراهم می‌کند. این در حالی است که سود کوتاه‌مدت حاصل از چنین فعالیت‌هایی، در بلندمدت خسارت‌های سنگینی را متوجه جامعه، خانواده‌ها و حتی خود کشاورزان می‌کند. 

یکی از مهم‌ترین پیامد‌های کشت گیاهان ممنوعه، آسیب به امنیت اجتماعی است. گسترش این نوع کشت‌ها می‌تواند زمینه شکل‌گیری شبکه‌های توزیع مواد مخدر، افزایش جرائم مرتبط و بروز آسیب‌های اجتماعی را فراهم کند. در چنین شرایطی، سلامت روانی جامعه، امنیت خانواده‌ها و آینده نسل جوان با تهدید‌های جدی مواجه می‌شود. از سوی دیگر، توسعه این کشت‌ها می‌تواند چهره اقتصادی مناطق را نیز تحت تأثیر قرار دهد و سرمایه‌گذاری‌های سالم و مولد را با چالش روبه‌رو کند.

نکته مهم آن است که مبارزه با این پدیده تنها وظیفه دستگاه‌های انتظامی و قضایی نیست. رسانه‌ها، روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد، شورا‌های محلی، روحانیون و نخبگان اجتماعی همگی در این مسیر مسئولیت دارند. فرهنگ‌سازی مستمر و هدفمند می‌تواند نقش مهمی در آگاهی‌بخشی به جامعه ایفا کند. زمانی که خانواده‌ها و نوجوانان از پیامد‌های فردی و اجتماعی مواد مخدر آگاه شوند، زمینه گرایش به این حوزه به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت. 

در این میان، نقش آموزش و پرورش بسیار برجسته است. مدارس می‌توانند با آموزش مهارت‌های زندگی، تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ارتقای سطح آگاهی دانش‌آموزان، زمینه پیشگیری از آسیب‌های آینده را فراهم کنند. همچنین رسانه‌های محلی و بومی نیز با شناخت دقیق از ظرفیت‌ها و مسائل هر منطقه، قادرند پیام‌های فرهنگی و آموزشی را به شکلی مؤثرتر به مخاطبان منتقل کنند. 

یکی دیگر از راهکار‌های اساسی، معرفی و حمایت از کشت‌های جایگزین است. کشاورز زمانی از فعالیت‌های غیرقانونی فاصله می‌گیرد که مطمئن باشد از طریق تولیدات قانونی نیز می‌تواند درآمد پایدار و مناسبی کسب کند. حمایت‌های فنی، آموزشی، بیمه‌ای و تسهیلاتی از کشاورزان می‌تواند زمینه توسعه الگو‌های کشت سودآور و قانونی را فراهم سازد. در حقیقت، موفقیت در مبارزه با کشت گیاهان ممنوعه زمانی حاصل می‌شود که همزمان با اقدامات نظارتی، فرصت‌های اقتصادی جایگزین نیز در اختیار مردم قرار گیرد. 

کشت ممنوعه؛ تهدیدی که امنیت و معیشت را هم‌زمان هدف گرفته است 

عزت‌اله رشیدیان با بیان اینکه مبارزه با کشت گیاهان ممنوعه تنها مسئولیت نیروی انتظامی نیست، اظهارداشت: روابط عمومی‌ها به عنوان پل ارتباطی مردم و دستگاه‌ها نقش موثری در این حوزه دارند. 

وی ادامه‌داد: فرهنگ‌سازی برای خانواده‌ها و دانش‌آموزان و نوجوانان بسیار مهم است آموزش و پرورش فعالیت‌های بسیار خوبی داشته و خوب عمل کرده‌است. 

دبیر شورای مبارزه با مواد مخدر استان خاطرنشان کرد: کشت گیاهان ممنوعه امنیت اقتصادی و تولید کشور را تضعیف می‌کند و بیان دقیق مشکلات و چالش‌های امنیتی و اقتصادی که این کشت به دنبال دارد، در حوزه اطلاع‌رسانی مورد تاکید قرار دارد. 

رشیدیان افزود: معرفی کشت‌های جایگزین، انتشار دقیق سیاست‌های مسئولانه در این حوزه، افزایش آگاهی‌های عمومی درباره اثرات جسمی و روانی مواد مخدر و ... باید در حوزه روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی به صورت ویژه معرفی شود. 

وی تاکید کرد: نقش درون سازمانی و‌بین سازمانی روابط‌عمومی‌ها برای اطلاع رسانی تخصصی، مدیریت ارتباطات و ... در این زمینه بسیار تاثیرگذار خواهد بود. 

جانشین معاونت فرهنگی اجتماعی فرماندهی انتظامی استان لرستان نیز در این جلسه گفت: فرهنگ‌سازی برای مقابله با کشت گیاهان ممنوعه باید بر پایه امنیت فرهنگ و معیشت باشد تا هدایت افکار عمومی را به خوبی انجام دهد. 

سرهنگ خانی افزود: تشکیل کارگروه فرهنگی اجتماعی برای مقابله با کشت گیاهان دارویی، تمرکز بر مناطق پرخطر، محله محوری، تقویت رسانه‌های بومی و محلی، استفاده از ظرفیت متنفذین و روحانیون و ... برای مقابله با کشت گیاهان ممنوعه پیشنهاد می‌شود.

در نهایت، آنچه از مجموع این رویکرد‌ها برداشت می‌شود این است که مبارزه با کشت گیاهان ممنوعه، دیگر صرفاً یک مأموریت امنیتی نیست، بلکه یک مسئله چندبعدی شامل فرهنگ، اقتصاد، آموزش و رسانه است. موفقیت در این مسیر نیازمند هماهنگی نهادی، استمرار در سیاست‌گذاری و مهم‌تر از همه، اعتمادسازی در سطح جامعه است. بدون این عناصر، حتی دقیق‌ترین سیاست‌ها نیز ممکن است در اجرا با چالش‌های جدی مواجه شوند.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، نهاد‌های فرهنگی، رسانه‌ها و مردم هستیم. مقابله با کشت گیاهان ممنوعه تنها با مشارکت اجتماعی و ایجاد یک گفتمان عمومی درباره پیامد‌های آن امکان‌پذیر خواهد بود. لرستان با ظرفیت‌های ارزشمند انسانی و اقتصادی خود می‌تواند الگویی موفق در حوزه پیشگیری، فرهنگ‌سازی و توسعه کشت‌های جایگزین باشد؛ مشروط بر آنکه همه بخش‌ها با نگاهی مسئولانه و آینده‌نگر در این مسیر گام بردارند. 

بی‌تردید آینده‌ای امن، سالم و توسعه‌یافته در گرو تقویت فرهنگ قانون‌مداری، حمایت از تولید سالم و افزایش آگاهی عمومی است؛ مسیری که می‌تواند زمینه‌ساز کاهش آسیب‌های اجتماعی و شکوفایی ظرفیت‌های واقعی استان لرستان باشد.