از بحران‌های انباشته تا راه‌حل‌های فراگیر / دولت، احزاب و دانشگاه در مسیر بازسازی سرمایه اجتماعی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی -  زهرا بهروزآذر در جمع بانوان شیرازی با ترسیم تصویری دقیق از شرایط پیچیده کشور، بر ضرورت هم‌افزایی دولت، احزاب و نهادهای علمی برای عبور از وضعیت موجود تأکید کرد و گفت: امروز بسیاری از موضوعاتی که فعالان سیاسی، حزبی و اجتماعی نسبت به آن دغدغه دارند، عیناً دغدغه دولت نیز هست. مسئله اصلی آن است که از مرحله توصیف مسئله عبور کنیم و به مرحله ارائه راه‌حل‌های عملی، جامع و پایدار برسیم؛ راه‌حل‌هایی که نه مقطعی باشند و نه با حذف یا طرد بخشی از جامعه، مسئله‌ای را حل کنند.

او افزود: بخش مهمی از دشواری مسائل امروز کشور در چندبعدی شدن آنهاست. زمانی که راه‌حل‌ها فاقد نگاه فراگیر باشند، یا توسعه را بدون توجه به محیط‌زیست و سرمایه‌های ملی دنبال کنند، یا در عرصه اجتماعی به حذف گروهی از جامعه بینجامند، مسئله از حالت پیچیده به وضعیت بغرنج تبدیل می‌شود. هنر سیاست‌گذاری در این مقطع، خلق راه‌حل‌هایی است که همه ذی‌نفعان را دربرگیرد و موقعیت «برد–برد» ایجاد کند.

احزاب؛ مغز متفکر سیاست‌گذاری عمومی

معاون امور بانوان رئیس‌جمهور با اشاره به جایگاه احزاب گفت: اینکه از احزاب انتظار می‌رود مغز متفکر نامزد‌ها و دولت باشند، انتظار نادرستی نیست؛ دولت نیز همین انتظار را دارد. اما واقعیت آن است که هنوز سازوکار نهادمند برای بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت احزاب شکل نگرفته است. با گذشت بیش از یک سال و نیم از آغاز فعالیت دولت، این پیوند فکری و کارشناسی به سطح مطلوب نرسیده و باید برای آن چاره‌اندیشی جدی صورت گیرد.

او تأکید کرد: دولت امروز با مجموعه‌ای از ناترازی‌های عمیق و به‌جامانده از گذشته مواجه است؛ ناترازی‌هایی که در حوزه انرژی، آب، محیط‌زیست، معیشت و زیرساخت‌ها به شکل هم‌زمان بروز یافته‌اند و امکان مواجهه با آنها بدون بهره‌گیری از عقل جمعی وجود ندارد.

بحران آب؛ چالش ملی و آزمون حکمرانی

بهروزآذر با اشاره به وضعیت منابع آبی کشور اظهار داشت: بحران آب امروز به یکی از جدی‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده است. کاهش شدید بارندگی‌ها و افت بی‌سابقه ذخایر آبی در برخی استان‌ها، شرایطی را رقم زده که در دهه‌های گذشته سابقه نداشته است. این وضعیت حاصل ترکیبی از مدیریت‌های نادرست گذشته و تشدید پدیده‌های طبیعی و اقلیمی است.

او افزود: تغییرات اقلیمی امروز یک ابرچالش جهانی است. در کنار آن، تغییرات فناوری، تحولات جمعیتی و پدیده مهاجرت و شهرنشینی، چهار چالش بزرگ جهان معاصرند که بیش از ۱۳۰ کشور با آن درگیرند. ایران نیز اکنون در متن این تحولات قرار گرفته و دیگر نمی‌توان آنها را مسئله‌ای دور یا مربوط به آینده تلقی کرد.

علم، تنها مسیر عبور از ابرچالش‌ها

معاون امور بانوان رئیس‌جمهور با اشاره به رویکرد دولت در بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی گفت: باور رئیس‌جمهور بر این است که دولت به‌تنهایی قادر به حل این مسائل نیست. به همین دلیل، بیش از ۷۰ نفر از اساتید برجسته دانشگاه‌های کشور، به‌ویژه از دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس، در کنار دولت قرار گرفته‌اند و به‌صورت ملی و استانی در حال بررسی ابعاد بحران آب و ارائه راهکار هستند.

او تصریح کرد: شناخت دقیق مسئله، شرط نخست ارائه راه‌حل پایدار است. برخی راه‌حل‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت رضایت ایجاد کند، اما در بلندمدت آسیب‌زا باشد. تغییر الگوی کشت، اصلاح نظام توزیع و مدیریت مصرف، انتخاب‌های ناگزیر امروز کشورند.

دانشگاه نسل چهارم؛ پیوند دانش و زندگی مردم

بهروزآذر با اشاره به نگاه دولت به دانشگاه‌ها گفت: دولت به‌دنبال تحقق دانشگاه نسل چهارم است؛ دانشگاهی که مسئله‌محور، جامعه‌محور و مشارکت‌جو باشد و بتواند فاصله میان دانش و نیاز‌های واقعی مردم را کاهش دهد. به همین منظور، از وزارت علوم خواسته شده دانشگاه‌ها را به‌صورت فعال در فرآیند حل مسائل کشور وارد کند.

او افزود: همایش‌ها، نشست‌ها و پنل‌های تخصصی باید به اسناد سیاستی قابل استفاده تبدیل شوند. این اسناد در دولت بررسی می‌شوند و مبنای تصمیم‌سازی قرار می‌گیرند.

شنیدن صداها؛ جوهره حکمرانی مسئولانه

معاون امور بانوان رئیس‌جمهور با تأکید بر اهمیت گفت‌و‌گو اظهار داشت: باور رئیس‌جمهور بر شنیدن صدای همه گروه‌هاست، به‌ویژه کسانی که کمتر شنیده شده‌اند. بار‌ها آیین‌نامه‌ها و تصمیمات به دلیل عدم گفت‌و‌گو با ذی‌نفعان بازگردانده شده است. تجربه کامیون‌داران نشان داد که گفت‌وگوی به‌موقع چگونه می‌تواند از بروز بحران‌های جدی جلوگیری کند.

سرمایه اجتماعی و انتصابات معنادار

بهروزآذر با اشاره به اهمیت سرمایه اجتماعی گفت: حفظ اعتماد مردم حیاتی است و بخشی از این اعتماد به کیفیت انتصابات بازمی‌گردد. حضور فرمانداران زن و فرماندار اهل سنت در استان فارس، نشانه تغییر پارادایم در حکمرانی و نتیجه مستقیم مشارکت مردم است.

او افزود: این دستاورد‌ها کوچک نیستند و نباید عادی‌سازی شوند. اگر مشارکت نبود، چنین تحولاتی نیز رقم نمی‌خورد.

معاون امور بانوان رئیس‌جمهور در جمع‌بندی سخنان خود گفت: نگاه رئیس‌جمهور به وفاق، تقسیم سهم سیاسی نیست. وفاق یعنی شراکت همه ذی‌نفعان در حل مسائل کشور. اصلاحات یک گفتمان زنده است؛ گفتمانی مبتنی بر حل مسائل بدون خشونت، از مسیر گفت‌و‌گو، صندوق رأی، اندیشه و مشارکت جمعی.

او تأکید کرد: احزاب حلقه واسط میان مردم و حاکمیت‌اند. اگر مسائل مردم با کمک احزاب فرم داده شده و به زبان سیاست‌گذاری ترجمه و درقالب یک سند تصمیم سازی به دولت منتقل شود، قول می‌دهم دولت آنها را به میز سایر تصمیم‌سازی‌های کلان برده و پیگیری کنند.

او یادآورشد: دولت متعلق به همه مردم ایران است؛ چه آنان که رأی داده‌اند و چه آنان که رأی نداده‌اند.