دودستگی در برابر طبل جنگ؛ شکاف در قلب واشنگتن

باشگاه خبرنگاران جوان - در روز‌هایی که وب‌سایت آکسیوس از «قریب‌الوقوع بودن» یک جنگ گسترده با ایران خبر می‌داد، ایالات متحده به‌سرعت بر حضور نظامی خود در خاورمیانه افزود؛ از اعزام ناو‌های بیشتر گرفته تا استقرار گسترده جنگنده‌ها و تجهیزات هوایی. گزارش‌ها حاکی است این بزرگ‌ترین آرایش توان هوایی آمریکا در منطقه از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ است؛ اقدامی که بار دیگر خاطره جنگی پرهزینه و بی‌ثبات‌کننده را زنده کرده و نگرانی‌ها درباره تکرار یک فاجعه منطقه‌ای دیگر را افزایش داده است.

هم‌زمان، دموکرات‌های کنگره بیانیه‌های متعددی در انتقاد از حرکت‌های جنگ‌طلبانه دولت دونالد ترامپ صادر کرده‌اند. با این حال، منتقدان می‌گویند رهبری حزب دموکرات به‌جای اتخاذ موضعی صریح علیه تشدید تنش نظامی، بیشتر بر «روند‌های حقوقی» و ضرورت مشورت با کنگره تمرکز کرده و از اعلام مخالفت قاطع با جنگ پرهیز داشته است. در نتیجه، نمایندگان ناچار شده‌اند به‌صورت فردی موضع‌گیری کنند؛ مواضعی که از مخالفت روشن با جنگ تا انتقاد‌های محدود شکلی، و حتی حمایت ضمنی از اعطای اختیار به رئیس‌جمهور برای اقدام نظامی، در نوسان بوده است.

در حال حاضر، در هر دو مجلس کنگره طرحی وجود دارد که می‌تواند نمایندگان را وادار به اعلام موضع رسمی کند. در مجلس نمایندگان، شش عضو جدید دموکرات به «قطعنامه اختیارات جنگی» پیوسته‌اند؛ طرحی که هدف آن جلوگیری از اعزام نیرو‌های آمریکایی بدون مجوز کنگره است. با این اقدام، شمار حامیان به ۸۲ نفر رسیده است. این طرح که به ابتکار رو کانا و توماس مسی ارائه شد، پیش از حملات بدون مجوز دولت ترامپ به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن گذشته مطرح شده بود. با این حال، در اردوگاه جمهوری‌خواهان تقریباً اجماعی در حمایت از احتمال جنگ دیده می‌شود و مسی تنها جمهوری‌خواه حامی این طرح در مجلس نمایندگان است. در سنا نیز تیم کین و رند پال طرح مشابهی ارائه کرده‌اند.

قطعنامه‌ای برای مهار جنگ؛ رهبری دموکرات‌ها چرا مردد است؟

با وجود افزایش حمایت‌ها، رهبری دموکرات‌ها هنوز به‌طور رسمی پشت این طرح نایستاده است. حکیم جفریز، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان، درباره شتاب ترامپ به سوی جنگ ابراز نگرانی کرده، اما مشخص نکرده که آیا از طرح کانا–مسی حمایت می‌کند یا نه.

در سنا، چاک شومر به‌جای اعلام مخالفت صریح با جنگ، صرفاً به «ریسک‌ها» اشاره کرده و خواستار مقابله با آنچه «کارزار بی‌رحمانه ترور، جاه‌طلبی هسته‌ای و تجاوز منطقه‌ای ایران» خوانده، با «قدرت و قاطعیت» شده است. او از دولت خواسته اهداف خود را برای مردم آمریکا توضیح دهد. این موضع محتاطانه، انتقاد‌هایی را برانگیخته مبنی بر اینکه شومر عملاً آماده پذیرش استدلال‌های کاخ سفید است، حتی اگر نتیجه آن ورود به جنگی تازه باشد.

دیلن ویلیامز از مرکز سیاست بین‌الملل در گفت‌و‌گو با رسپانسیبل استیت‌کرافت تأکید کرده است که رأی‌دهندگان دموکرات خواهان رهبری‌ای هستند که در چنین شرایط حساسی، موضعی روشن و شفاف اتخاذ کند و در برابر تصمیمی که می‌تواند منطقه‌ای دیگر را به آشوب بکشاند، بایستد.

دو گزارش اخیر نشان می‌دهد این تردید و تعلل شاید تصادفی نباشد. گزارشی از آیدا چاوز در خبرنامه Capital and Empire مدعی است رهبران ارشد دموکرات تلاش کرده‌اند بررسی طرح‌هایی را که نمایندگان را مجبور به ثبت رسمی رأی درباره اقدام نظامی علیه ایران می‌کند، متوقف کنند. به گفته یک فعال و کارمند پیشین کنگره، حزب می‌کوشد از نمایندگانی که حامیان مالی جنگ‌طلب دارند، اما رأی‌دهندگان‌شان مخالف جنگ تغییر رژیم هستند، محافظت کند تا ناچار نشوند میان افکار عمومی و منابع مالی خود یکی را انتخاب کنند.

محاسبات انتخاباتی یا ملاحظات امنیتی؟ جدال پنهان بر سر ایران در کنگره

رسانه Drop Site News نیز گزارش داده برخی دموکرات‌ها ممکن است در خفا از مداخله نظامی حمایت کنند، اما ترجیح می‌دهند مسئولیت سیاسی و هزینه‌های احتمالی آن بر دوش ترامپ و جمهوری‌خواهان بماند؛ به‌ویژه با توجه به انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو. این محاسبه سیاسی، بیش از هر چیز نشان می‌دهد که مسئله جنگ و صلح در واشنگتن، گاه نه بر اساس اصول، بلکه بر پایه ملاحظات انتخاباتی سنجیده می‌شود.

در این میان، دو عضو حزب دموکرات صراحتاً اعلام کرده‌اند از طرح محدودکننده اختیارات جنگی حمایت نمی‌کنند. جاش گاتهایمر در بیانیه‌ای مشترک با یک نماینده جمهوری‌خواه، این طرح را محدودکننده «انعطاف لازم» برای پاسخ به تهدید‌ها دانسته و آن را ارسال‌کننده «پیام ضعف» توصیف کرده است. جرد موسکوویتز نیز با لحنی تند مدعی شده این طرح عملاً به سود رهبری ایران است.

در مقابل، شماری از نمایندگان دموکرات هشدار‌های جدی‌تری درباره پیامد‌های جنگ صادر کرده و بر دیپلماسی تأکید کرده‌اند. رشیده طلیب آشکارا نوشته است: «نه به جنگ با ایران! جنگ‌طلبی غیرقانونی ترامپ تنها مرگ و ویرانی به همراه خواهد داشت.» همچنین گرگوری میکس، آدام اسمیت و جیم هایمز در بیانیه‌ای مشترک تصریح کرده‌اند: «دیپلماسی مؤثرترین ابزار برای مهار پایدار برنامه هسته‌ای ایران و کاهش خطر جنگ منطقه‌ای است. مسیر گفت‌و‌گو همچنان باز است و رئیس‌جمهور نباید آن را به نفع نمایشی کوتاه‌مدت و بدون مجوز از قدرت نظامی کنار بگذارد.»

اختلافات درون حزب دموکرات درباره نحوه مواجهه با ایران، به پیش از بازگشت ترامپ به قدرت در سال ۲۰۲۴ بازمی‌گردد. در پلتفرم انتخاباتی آن سال، حزب دموکرات ترامپ را به «ضعف» در قبال تهران متهم کرد، بی‌آنکه به این واقعیت اشاره کند که او در ژانویه ۲۰۲۰ با ترور قاسم سلیمانی آمریکا را تا آستانه جنگی تمام‌عیار با ایران پیش برد؛ اقدامی که منطقه را در لبه پرتگاه قرار داد.

در نهایت، افکار عمومی آمریکا نیز تصویر روشنی ارائه می‌دهد. نظرسنجی دانشگاه کوئینیپیاک نشان داده ۷۰ درصد آمریکایی‌ها ــ از جمله اکثریت قاطع دموکرات‌ها ــ با اقدام نظامی علیه ایران مخالف‌اند. نظرسنجی جدیدتری از دانشگاه مریلند نیز تأیید می‌کند که نزدیک به سه‌چهارم دموکرات‌ها «در شرایط کنونی» مخالف جنگ هستند. این آمار‌ها نشان می‌دهد برخلاف فضای جنگ‌طلبانه‌ای که در بخشی از نخبگان سیاسی واشنگتن دیده می‌شود، جامعه آمریکا تمایلی به ورود به درگیری تازه‌ای در خاورمیانه ندارد؛ درگیری‌ای که می‌تواند منطقه را بیش از پیش بی‌ثبات کرده و بار دیگر هزینه‌های انسانی و مالی سنگینی بر دوش مردم عادی بگذارد.