سال گذشته، بیش از دو هزار و ۵۰۰ شهر در سراسر جهان در یک رویداد نمادین شرکت کردند که ریشههای آن به دههها قبل بازمیگردد. این رویداد که در ۲۲ سپتامبر برگزار میشود، هدفش این است که شهروندان یک روز در شهرها بدون خودرو نفس بکشند.
اولین جرقههای این ایده در سال ۱۹۵۶ در بحبوحه بحران کانال سوئز کلید خورد. یعنی زمانی که هلندیها و بلژیکیها روزهای یکشنبه خودروهایشان را کنار گذاشتند تا با کمبود سوخت مقابله کنند. ۴۱ سال بعد، در ۱۹۹۷، در شهر لاروشل فرانسه، نخستین کمپین رسمی «شهر بدون ماشین من» کلید خورد و درست یک سال بعد از آن، این ایده با شعار «من، بدون ماشین در شهر» در فرانسه و ایتالیا گسترش یافت.
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۰ این روز را بهطور رسمی به رسمیت شناخت و از آن پس، این رویداد به یک کمپین جهانی تبدیل شده است. در حال حاضر شهرهایی مانند پاریس، بروکسل و لندن، در روزهایی خاص، خیابانها را میبندند و در کنار آن، با اهدای دوچرخه و توسعه خطوط پیادهروی، سبک زندگی بدون خودرو را به شهروندانشان هدیه میدهند.
در ایران، ماجرا مسیر متفاوتی را طی کرده است. پویش سهشنبههای بدون خودرو، یک دهه پیش، در آذرماه سال ۱۳۹۴ به ابتکار جمعی از فعالان محیط زیست و بهصورت خودجوش و مردمی در اراک شکل گرفت. به دلیل اوج ترافیک و آلودگی هوا در اواسط هفته، روز سهشنبه برای این طرح انتخاب شد. این پویش مردمی بهسرعت در بیش از ۲۰۰ شهر گسترش یافت و حتی گفته میشد صدها کیلومتر مسیر ایمن دوچرخهسواری در دهها شهر ایجاد شد. اما با گذشت زمان، این حرکت مانند برخی از طرحهای مشابه، به دلایل متعددی از جمله وضعیت نامناسب حملونقل عمومی، گرانی دوچرخه و نبود مشوقهای پایدار، بهتدریج از نفس افتاد. تا جایی که حالا عدهای آن را پروژهای شکستخورده عنوان میکنند. …
