آسمان بدون مرز

در تابستان ۲۰۲۶، خاورمیانه شاهد یکی از تضادهای تکنولوژیک و ژئوپلیتیک بود. در روزهایی که اقتصاد دیجیتال و دسترسی به اطلاعات در ایران با محدودیت‌ها و قطعی‌های چندماهه اینترنت مواجه بود، کشور همسایه، عراق، گامی تاریخی در راستای آزادسازی جریان داده‌ها برداشت. در تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۲۶، (تیر ۱۴۰۵) طی مراسمی در اتاق بازرگانی ایالات متحده در واشینگتن و با حضور علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، قرارداد اعطای مجوز رسمی فعالیت اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در سراسر خاک عراق به امضا رسید. این رویداد، که با آغازبه‌کار تجاری این شبکه در ۲۹ جولای ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) تکمیل شد، فقط یک دستاورد اقتصادی برای بغداد نبود؛ بلکه امواجی از پیامدهای سیاسی، امنیتی و فناورانه را به سوی مرزهای غربی ایران روانه کرد. استقرار زیرساخت‌های رسمی اسپیس‌ایکس (SpaceX) در چند کیلومتری مرزهای ایران، در کنار پیشرفت‌های خیره‌کننده فناوری «اتصال مستقیم به تلفن همراه» (Direct to Cell)، پرسش‌های بنیادینی را در محافل سیاست‌گذاری و افکار عمومی مطرح کرده است: آیا این اتفاق، واردات و قاچاق این تجهیزات به داخل ایران را تسهیل خواهد کرد؟ فناوری اتصال مستقیم به گوشی‌های موبایل در چه مرحله‌ای قرار دارد و آیا روی همه دستگاه‌ها کار می‌کند؟ و در نهایت، آیا توسعه این شبکه‌های فضایی، مسئله فیلترینگ و سانسور اینترنت را برای همیشه در کشورهای خاورمیانه حل می‌کند؟

استارلینک در عراق؛ پرشی از روی زیرساخت‌های فرسوده …